Güncelleme: 09:55 TSİ 26 Mayıs 2019 Pazar
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

“19 Nisan 1919’da Trabzon’a çıktım!”

D. Mehmet Doğan
Güncelleme: 21:32 TSİ 18 Nisan 2019 Perşembe

Okuyucu başlıkta hata bulmakta mazurdur. 19 Mayıs ve Samsun ezberimizdedir. Zihnimiz hemen ona göre bir düzeltme yapar.

Ben yine de böyle bir düzeltme yapılmamasını tavsiye ediyorum. 19 Mayıs önemli bir tarihtir, fakat 19 Nisan da asla önemsiz değildir. Trabzon’un ehemmiyetini izaha gerek görmüyorum. Tabiî, Millî Mücadele anılınca ilk akla gelen kahramanlardan Kâzım Karabekir’in İstiklâl Harbi’ndeki rolünü de.

Sivas’tan doğuya doğru giderseniz, Kâzım Karabekir adını taşıyan çok sayıda sokak, cadde, bulvar, mahalle, semt, ilçe, okul, fakülte…adlarına rastlarsınız. Devlet zoruyla konulmamış bu adlandırmalar boşuna değildir: Millî Mücadele’nin Şark Cephesi’nde komutan o dur, neredeyse bütün kuzey doğu Anadolu’nun kurtuluşunda onun eli vardır ve o kurtuluşun yüzüncü yılına yaklaşıyoruz.

Kâzım Paşa (o sırada o da Mustafa Kemal gibi mirliva-tuğgeneral idi) 14 Mart 1919’da Doğu’daki 19 Kolordu kumandanlığına tayin edilir. Bu tayini Vahidetdin’le 6 Aralık 1918 Cuma selâmlığındaki görüşmesine bağlar. Padişah’a genç kumandanların İstanbul’da toplanmasının doğru olmadığını söyler; İstanbul’a çağrılanlar Anadolu’ya görevlendirilmelidir. Kâzım Paşa bu anlamda önden gidendir. Ardından Mustafa Kemal Paşa görevlendirilecektir.

Karabekir, doğuya tayini sırasında Kemal Paşa’nın Ahmet Rıza’nın başkanlığında bir kabine kurulması, kendisinin harbiye hazırı yapılması yönünde kulis faaliyetleri ile meşgul olduğunu yazar. Kâzım Paşa genç kumandanlar için İstanbul’da yapılacak bir şey olmadığı kanaatindedir. Bu fikrini İsmet Bey’e de söylemiştir. (Bu İsmet Bey’in ileride 2. Cumhurbaşkanımız olacak İsmet Paşa olduğunu hatırlayalım).

Kâzım Paşa yola çıkmadan Erkân-ı Harbiye Reisi (Genelkurmay Başkanı) Fevzi Paşa’yı da ziyaret eder. Ona şarkta milli bir nüve (çekirdek) kuracağını söyler. Fevzi Paşa “seni Divan-ı Harbe verirler” der. Cevap “Trabzon’a ayak basmaklığıma engel olmayınız, ötesi millî dâva olacaktır” şeklindedir.



Kâzım Paşa, yola çıkmadan bir gün önce Mustafa Kemal Paşa’yı da ziyaret eder. Erzurum’da millî bir hükümet kurma tasavvurundan bahseder. Kendisinin de doğuya gelmesi gereklidir, o gelinceye kadar millî hükümet esaslarını hazırlayacaktır. Mustafa Kemal Paşa, “Bu da bir fikirdir” der. Karabekir’in cevabı: “Paşam bu fikir değil karardır” olur. Kemal Paşa, kapıyı tam kapatmaz “iyi olayım gelmeye çalışırım” der.

Kâzım Paşa 12 Nisan’da “sessizce, hiçbir arkadaşının teşyiini istemeyerek” İstanbul’dan vapura biner. (Maalesef bindiği vapurun adını bilmiyoruz!) 19 Nisan’da Trabzon’a çıkar! Burada Muhafaza-i Hukuk Heyeti ile görüşür. Reis Barutçuzade Ahmed Efendi’dir. 23 Şubat’ta Trabzon’da kongre toplamışlar, İstanbul’a heyet göndermişlerdir. Kâzım Paşa, “Vatan ancak silahla kurtarılabilir” der. Karabekir 3 Mayıs’da Erzurum’a ulaşır. Erzurum Müdafaa-i Hukuk Heyeti’yle görüşür. Doğu vilayetlerindeki Müdafa-i Hukuk benzeri teşekküllerin birleşmesini tavsiye eder. Bu birlik arayışı Erzurum Kongresi’ni doğurur.

Erzurum Kongresi tasavvuru ortaya çıktığı günlerde Kemal Paşa Samsun yolundadır. Onun niyeti Sivas’da kongre toplamaktır. Erzurum emrivakisine uymak zorunda kalır. 3 Temmuz’da Erzurum’a ulaşır. Yanında Rauf Bey vardır. Bu arada Paşa İstanbul’a çağrılmış, o da “sine-i millet”e dönmeye karar vermiştir, yani askerlikten istifa etmiştir. Buna rağmen paşa kıyafeti ve padişah yaveri kordonları ile dolaşmaktadır. Kongre üyeleri askeri kıyafetle Kongre’ye gelmesine karşı çıkarlar. Paşa bundan çok müteessir olur. “Dün askeri vazifemden ayrıldım, bugün de milli bir vazifeye alınmıyorum. Şu hâlde alelade bir fert kaldım” der. Kongreye sivil kıyafetlerle katılması kararlaştırılır. Kongre Mustafa Kemal’in sivil kıyafetle salona gelmesi ile başlar…

Kâzım Paşa, Mustafa Kemal Paşa’nın istifasından sonra kurmay subayı bile kendisini terk etmesine rağmen tarihin akışını etkileyen bir tavır gösterir: “Ben ve Kolordum emrinizdedir!” Millî Mücadele Mustafa Kemal Paşa’ya yolu açan bu tasvib üzerine gelişmiştir desek yeri var.

Sonra…Sonrası uzun hikâye…Cumhuriyet’in ilânından Millî Mücadele’nin birçok mühim şahsiyeti gibi Kâzım Paşa da haberdar edilmez. Demokratik bir başlangıç için Cumhuriyetin ilk muhalif partisini kurar, partisi irticadan kapatılır! İzmir suikastinde yargılanır, askerlerin ona gösterdiği sevgi üzerine serbest bırakılır. Mustafa Kemal Paşa’nın Nutuk’da Millî Mücadeleyi kendi şahsî tarihine dönüştürmesi üzerine doğru ve objektif bir tarih yazılması için harekete geçer. İstiklâl Harbinin Esasları kitabı basıldığı matbaadan alınarak imha edilir! Atatürk’ün ölümüne kadar sürekli takibat altındadır.

* * *

Garp Cephesi Kumandanı (İsmet Paşa), Cumhurbaşkanı olunca Kâzım Paşa’yı İstanbul milletvekili yapar (31 Aralık 1938) ve nihayet Şark Cephesi Kumandanı’nı 1946’da TBMM başkanlığına seçtirir!

(KARAR)

Haberin Etiketleri : D. Mehmet Doğan
adv
SON DAKİKA
21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı17:01 - AK Parti'nin Maltepe tutanak itirazına YSK'dan ret01:25 - İstanbul Maltepe'deki tüm oyların yeniden sayım işlemi sona erdi19:05 - AK Parti'den İstanbul sonuçları için olağanüstü itiraz18:57 - AK Parti'den İstanbul için mazbata itirazı18:54 - CHP'li Öztrak: Bu suistimale dur diyecek olan YSK'dır11:49 - İstanbul Maltepe'deki oy sayımında son durum18:55 - Binali Yıldırım: Oylarımız sandıkta iç edildi10:10 - 2019 Ocak ayı işsizlik rakamları belli oldu22:49 - AK Parti'den İstanbul için itiraz hazırlığı20:35 - AK Parti Sözcüsü Çelik'ten MKYK sonrası yerel seçim sonuçları ile ilgili açıklama20:32 - YSK, HDP'li Ahmet Türk'e mazbatayı verecek20:28 - CHP'den YSK'ya çağrı: Baskılara boyun eğmeyin21:39 - Wikileaks kurucusu Julian Assange İngiltere'de tutuklandı19:33 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Sudan'daki askeri darbe ile ilgili açıklama19:29 - YSK, Büyükçekmece ile ilgili görüşmeyi erteledi09:40 - Sudan'da askeri darbe: Devlet Başkanı Ömer el Beşir tutuklandı15:38 - Erdoğan: FETÖ ihanet çetesi mensuplarını kurumlarımızdan hala temizleyemedik12:30 - Bakan Albayrak Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları'nı açıkladı12:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki seçim sonucu açıklaması: İsterse 1 oyla olsun, son kararı YSK verecek15:39 - AK Parti: İstanbul için YSK'ya henüz başvurmadık13:01 - AK Parti'den İstanbul için YSK'nın reddi ile ilgili açıklama19:20 - İran'dan ABD'ye misilleme: CENTCOM'u terör örgütü olarak ilan etti19:16 - ABD İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine aldı!12:36 - Zindaşti davasının firari sanığı İlhan Ünğan Bağdat Caddesi'nde öldürüldü12:30 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan İYİ Parti lideri Akşener'e ziyaret11:22 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki itiraz süreciyle ilgili açıklama23:11 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: İtiraz sürecin patronu YSK'dır22:16 - CHP'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili açıklama22:09 - Kırklareli'nde yeniden sayım sonuçlandı22:06 - THY İstanbul Havalimanı ile ilgili uyardı: En az 2 saat önceden gelin01:09 - AK Parti'li Yavuz: İstanbul'da oy farkı 18 binin altına indi23:21 - İşgal, darbe ve hırsızlığı seçim sandığıyla birlikte anmak12:10 - YSK Başkanı Sadi Güven'den yerel seçim sonuçları ve itiraz süreci ilgili yeni açıklama22:36 - İstanbul'da 15 ilçede geçersiz oylar yeniden sayılacak22:32 - MHP Lideri Bahçeli'den Ekrem İmamoğlu'na tepki22:22 - AK Parti'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili yeni açıklama22:13 - Ekrem İmamoğlu'dan İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili yeni açıklama07:27 - ABD'den Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyine yönelik olası operasyon açıklaması21:13 - Siyasi partilerin itirazıyla 21 ilde oyların yeniden sayılmasına karar verildi13:34 - AK Partili Yavuz'dan CHP'li İmamoğlu'na sorular: Hangi hakla şimdiden kendini başkan ilan ediyorsun?12:47 - AK Partili Ünal: İmamoğlu devam eden hukuki süreçten neden rahatsız?12:39 - Ekrem İmamoğlu İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili açıklama yaptı10:11 - Mart ayı enflasyon rakamları belli oldu09:10 - YSK İstanbul'da 7 ilçe için tedbir kararını kaldırdı21:14 - AK Partili Yavuz: İstanbul'da büyük usulsüzlükler var, oy farkı düşmeye devam ediyor15:51 - İYİ Parti'de Koray Aydın ve Ümit Özdağ görevlerinden istifa etti15:15 - Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan elektriğe zam açıklaması21:11 - İstanbul'da seçim sonuçlarıyla şaşırtan ilçeler15:50 - AK Parti İstanbul İl Başkanı Şenocak: İstanbul'da sonucu etkileyecek usulsüzlükler mevcut14:02 - Resmi olmayan sonuçlara göre İstanbul'da Ekrem İmamoğlu önde10:53 - İstanbul'un ilk başörtülü belediye başkanı! (Şeyma Döğücü kimdir?)10:46 - YSK Başkanı Güven açıkladı: İstanbul'da İmamoğlu önde!01:16 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan balkon konuşması01:09 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu ve Ankara adayı Yavaş'tan açıklama00:56 - CHP İstanbul adayı İmamoğlu: İstanbul'u kazandığımızı biliyorum00:51 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu: İstanbul'da Ekrem İmamoğlu kazanmış durumda00:48 - AK parti adayı Binali Yıldırım: İstanbul'da seçimi kazandık00:03 - Gazze sınırında tansiyon yükseldi: 4 ölü, 316 yaralı!07:32 - Genel Sağlık Sigortası borcu olan vatandaşlara yıl sonuna kadar ücretsiz sağlık hizmeti08:52 - 40 dakika ders, 40 dakika teneffüs uygulaması başladı19:41 - Trump, işgal altındaki Golan Tepeleri kararnamesini imzaladı19:32 - İsrail, abluka altında bulunan Gazze'deki Hamas hedeflerini vuruyor
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler