Güncelleme: 05:53 TSİ 19 Nisan 2019 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

ABD’nin İran’a yaptırımları kime ne yaptırıyor?

Yasin Aktay
Güncelleme: 09:17 TSİ 07 Kasım 2018 Çarşamba

ABD’nin İran’a uygulayacağı yaptırımları açıklamasıyla İran meselesinde (daha doğrusu ABD’nin İran dansında) yeni bir safhaya geçilmiş oldu.

Esasen Obama yönetimi İran’la imzalanan bir antlaşma ile bu ülkenin nükleer programını bir ölçüde kontrol altına almış ve buna karşılık ülkeye uygulanan ambargolarda da kısmî bir rahatlama sağlanmıştı.
Başkan Trump, başkanlık kampanyası boyunca İran’la imzalanan antlaşmanın yanlışlığından bahsederek, seçilmesi halinde, bu anlaşmayı yürürlükten kaldıracağını söylemişti. Trump’ın bu ateşli politikasının en önemli destekçisi ise İsrail Başbakanı Netanyahu olmuştu. Obama yönetiminin anlaşmayı imzalamasına da sert tepki gösteren Netanyahu Trump seçildikten sonra da ABD’nin İran’la imzalanan anlaşmayı yürürlükten kaldırması yönünde kamuoyu yaratma çabalarını sürdürdü. Trump yönetimi de bu konuda zaten istekli bulunduğu için süreç hızla ilerledi ve bugüne gelindi.

ABD yönetiminin almış olduğu kararlar özellikle Avrupalı liderler tarafından hoş karşılanmıyor. Avrupa’nın periferisinde bulunan İran’ın marjinalleşme eğilimleri göstermesi ilk etapta Avrupa’da hissedildiği için Avrupalı liderler İran’ın küresel siyasete sağlıklı bir biçimde angaje edilmesi gerektiğini savunuyorlar.

Diğer taraftan İran’a yönelik ambargo kararları İran’da Batı dünyasıyla angaje olma arayışı içerisindeki reformist kanatta moral motivasyon açısından kırılganlık yaratırken ülkeyi dış dünyadan tamamen yalıtılmış bir çeşit savaş makinesi haline dönüştürmek isteyen kimselerin ekmeğine ise yağ sürüyor.

Bu durumu İran’ın yönetici elitleri düzeyinde gözlemlemek mümkün. Bu çerçevede örneklendirme meselenin daha sağlıklı anlaşılması açısından da ufuk açıcı olabilir.

5 yıldır İran Dışişleri Bakanlığı yapan Cevad Zarif iyi bir diplomat. Colorado Üniversitesi’nden mezun olan Zarif reformistlerin önemli bir yüzü ancak son 2 yıldır gücü dramatik ölçüde azalmış gözüküyor.

Zarif’in azalan gücüne karşın gücü artan birisi var. İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in dış politika konularında danışmanlığını yapan Ekber Velayeti. Batının İran’a meydan okuması, özellikle Trump yönetiminin almış olduğu İran karşıtı kararlar Velayeti’yi güçlendirdi ve Cevad Zarif’in şahsında müşahhas hale gelen İran dış politikasındaki açılımcı ve pragmatist yaklaşımın geri plana itilmesine sebep oldu.

Velayeti 1960’larda ABD’de Johns Hopkins University’de eczacılık eğitimi almış birisi aslında. Ancak Zarif’ten farklı olarak Amerikan tarzı yaşamı hiçbir zaman benimsememiş. 1981’de Şah devrildiğinde hemen hükümete katılmış. 1981-1997 arasında ise İran’ın Dışişleri Bakanlığı görevini sürdürmüş.

1997’de reformistler Hatemi başkanlığında seçimleri kazandığında ise Velayeti Hamaney tarafından kişisel danışman olarak atandı. 2013’te ise Başkanlık seçimlerinde muhafazakarların adayı oldu.

Velayeti Joint Comprehensive Plan of Action ya da JCPOA diye bilinen nükleer anlaşmayı 19. yüzyılda imzalanan ve İran’ın Dağıstan’dan ve Azerbaycan’dan çekilmesine sebep olan anlaşmalara benzetti. Velayeti’ye göre anlaşmanın bir diğer eksiği farsça versiyonunun bulunmuyor olması. Tıpkı Golestan ve Türkmençay anlaşmalarında olduğu gibi. Her iki anlaşmada da İran aşağılanmıştı Velayeti’ye göre. Dolayısıyla İran’ın nükleer anlaşmadan çekilmesi gerekiyordu.

Velayeti’nin Batı karşıtlığı üzerinden kurduğu bu söylem düzeyi Trump’ın kararlarıyla birleştiğinde ortaya ülkede marjinalleşme eğilimlerini arttıracak bir tablo çıkmış gözüküyor.

University of Maryland tarafından yapılan bir araştırmaya göre İranlıların Cevad Zarif’e destekleri 2016’dan 2017’ye \% 78’den \% 43’e düşmüş. Diğer taraftan Kasım Süleyman ve Kudüs Ordusuna destek ise \% 61’e yükselmiş durumda.

Burada dikkat çeken husus Velayeti’nin söylemini ABD karşıtı değil müdahale karşıtı kuruyor olması. Şöyle diyor: “Paris’in etkisine Moskova’nın etkisinden daha açık olmamalıyız.”

Burada İran tarihinde millî bir kahraman olarak hatırlanan Musaddık’ın yaklaşımına benzetilmeye çalışılan, İranlıların milli duyguları ile dinî duygularını meczeden bir bağımsızlıkçı, üçüncü dünyacı söylemin belirgin olduğu da söylenebilir.

Bu söylem düzeyini mümkün ve meşru kılan politikalar izleyen Trump yönetiminin bölgeye dönük projeksiyonları ve politikaları çoğu kez doğrusal sonuçlar doğurmuyor işte.

İran’a yaptırım politikaları bunun tipik bir örneği haline gelmiş durumda. Sonuçta İran’a yaptırım söyleminin, kararının veya siyasetinin kime ne yaptırdığı gün gibi ortada.

Bu nihai “yaptırımlar” bilinerek ve gözetilerek bu siyaset izleniyorsa şapka çıkarıp kimin kiminle nasıl bir ittifak içinde olduğunu yeniden gözden geçirmekte fayda var.

Ya değilse...

Orasını da ABD düşünsün.

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı17:01 - AK Parti'nin Maltepe tutanak itirazına YSK'dan ret01:25 - İstanbul Maltepe'deki tüm oyların yeniden sayım işlemi sona erdi19:05 - AK Parti'den İstanbul sonuçları için olağanüstü itiraz18:57 - AK Parti'den İstanbul için mazbata itirazı18:54 - CHP'li Öztrak: Bu suistimale dur diyecek olan YSK'dır11:49 - İstanbul Maltepe'deki oy sayımında son durum18:55 - Binali Yıldırım: Oylarımız sandıkta iç edildi10:10 - 2019 Ocak ayı işsizlik rakamları belli oldu22:49 - AK Parti'den İstanbul için itiraz hazırlığı20:35 - AK Parti Sözcüsü Çelik'ten MKYK sonrası yerel seçim sonuçları ile ilgili açıklama20:32 - YSK, HDP'li Ahmet Türk'e mazbatayı verecek20:28 - CHP'den YSK'ya çağrı: Baskılara boyun eğmeyin21:39 - Wikileaks kurucusu Julian Assange İngiltere'de tutuklandı19:33 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Sudan'daki askeri darbe ile ilgili açıklama19:29 - YSK, Büyükçekmece ile ilgili görüşmeyi erteledi09:40 - Sudan'da askeri darbe: Devlet Başkanı Ömer el Beşir tutuklandı15:38 - Erdoğan: FETÖ ihanet çetesi mensuplarını kurumlarımızdan hala temizleyemedik12:30 - Bakan Albayrak Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları'nı açıkladı12:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki seçim sonucu açıklaması: İsterse 1 oyla olsun, son kararı YSK verecek15:39 - AK Parti: İstanbul için YSK'ya henüz başvurmadık13:01 - AK Parti'den İstanbul için YSK'nın reddi ile ilgili açıklama19:20 - İran'dan ABD'ye misilleme: CENTCOM'u terör örgütü olarak ilan etti19:16 - ABD İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine aldı!12:36 - Zindaşti davasının firari sanığı İlhan Ünğan Bağdat Caddesi'nde öldürüldü12:30 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan İYİ Parti lideri Akşener'e ziyaret11:22 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki itiraz süreciyle ilgili açıklama23:11 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: İtiraz sürecin patronu YSK'dır22:16 - CHP'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili açıklama22:09 - Kırklareli'nde yeniden sayım sonuçlandı22:06 - THY İstanbul Havalimanı ile ilgili uyardı: En az 2 saat önceden gelin01:09 - AK Parti'li Yavuz: İstanbul'da oy farkı 18 binin altına indi23:21 - İşgal, darbe ve hırsızlığı seçim sandığıyla birlikte anmak12:10 - YSK Başkanı Sadi Güven'den yerel seçim sonuçları ve itiraz süreci ilgili yeni açıklama22:36 - İstanbul'da 15 ilçede geçersiz oylar yeniden sayılacak22:32 - MHP Lideri Bahçeli'den Ekrem İmamoğlu'na tepki22:22 - AK Parti'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili yeni açıklama22:13 - Ekrem İmamoğlu'dan İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili yeni açıklama07:27 - ABD'den Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyine yönelik olası operasyon açıklaması21:13 - Siyasi partilerin itirazıyla 21 ilde oyların yeniden sayılmasına karar verildi13:34 - AK Partili Yavuz'dan CHP'li İmamoğlu'na sorular: Hangi hakla şimdiden kendini başkan ilan ediyorsun?12:47 - AK Partili Ünal: İmamoğlu devam eden hukuki süreçten neden rahatsız?12:39 - Ekrem İmamoğlu İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili açıklama yaptı10:11 - Mart ayı enflasyon rakamları belli oldu09:10 - YSK İstanbul'da 7 ilçe için tedbir kararını kaldırdı21:14 - AK Partili Yavuz: İstanbul'da büyük usulsüzlükler var, oy farkı düşmeye devam ediyor15:51 - İYİ Parti'de Koray Aydın ve Ümit Özdağ görevlerinden istifa etti15:15 - Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan elektriğe zam açıklaması21:11 - İstanbul'da seçim sonuçlarıyla şaşırtan ilçeler15:50 - AK Parti İstanbul İl Başkanı Şenocak: İstanbul'da sonucu etkileyecek usulsüzlükler mevcut14:02 - Resmi olmayan sonuçlara göre İstanbul'da Ekrem İmamoğlu önde10:53 - İstanbul'un ilk başörtülü belediye başkanı! (Şeyma Döğücü kimdir?)10:46 - YSK Başkanı Güven açıkladı: İstanbul'da İmamoğlu önde!01:16 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan balkon konuşması01:09 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu ve Ankara adayı Yavaş'tan açıklama00:56 - CHP İstanbul adayı İmamoğlu: İstanbul'u kazandığımızı biliyorum00:51 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu: İstanbul'da Ekrem İmamoğlu kazanmış durumda00:48 - AK parti adayı Binali Yıldırım: İstanbul'da seçimi kazandık00:03 - Gazze sınırında tansiyon yükseldi: 4 ölü, 316 yaralı!07:32 - Genel Sağlık Sigortası borcu olan vatandaşlara yıl sonuna kadar ücretsiz sağlık hizmeti08:52 - 40 dakika ders, 40 dakika teneffüs uygulaması başladı19:41 - Trump, işgal altındaki Golan Tepeleri kararnamesini imzaladı19:32 - İsrail, abluka altında bulunan Gazze'deki Hamas hedeflerini vuruyor19:27 - Ankara'dan Çipras'ın iddialarına yalanlama21:41 - BM İsrail'i işgalden dolayı kınayan karar tasarısını kabul etti21:33 - Rekabet Kurumu'ndan 24 meyve ve sebze toptancısına soruşturma01:19 - Trump'tan İsrail'in işgal altındaki Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanıma skandalı!01:13 - Irak'ın Musul kentinde feribot battı: 100 ölü08:55 - Yeni Zelanda'da silah yasası değişti08:48 - ÖTV ve KDV indirim süreleri uzatıldı12:27 - 31 Mart yerel seçimlerinden sonra dolar kaç olur?09:11 - Gayrimenkullere e-haciz geliyor09:06 - Süresiz nafakaya 5 sınırı geliyor19:02 - Hollanda'da Tramvayda silahlı saldırı: Ölü sayısı 3'e yükseldi (Şüpheli Türk kökenli)13:14 - Aralık 2018 işsizlik rakamları açıklandı12:19 - Yeni Zelanda'da iki camide cuma namazında silahlı saldırı: 49 ölü, 48 yaralı!00:08 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik'ten Avrupa Parlamentosu'nda kabul edilen Türkiye raporuna sert tepki23:58 - Avrupa Parlamentosu Türkiye raporunu kabul etti!23:48 - Prof. Dr. Beril Dedeoğlu hayatını kaybetti!12:19 - CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu hakkında soruşturma12:15 - CHP'nin Ankara adayı Mansur Yavaş'tan ''sahte senet'' iddialarına yanıt08:34 - İstanbul'da hava 10 derece soğuyor, yağış geliyor!08:30 - 8 ilde FETÖ operasyonu: 58 polis hakkında gözaltı kararı08:15 - Gebze-Halkalı Banliyö Tren Hattı açıldı13:01 - 2018 büyüme rakamları belli oldu09:02 - ABD'den DEAŞ'lı militanlarına sahte pasaport21:32 - Erdoğan: S-400 sisteminin NATO ve ABD'nin güvenliğiyle ilgisi yok14:58 - Milli Savunma Bakanı Akar yeni askerlik sistemini açıkladı08:49 - Çocuk koruma derneğinin başkanı 8 yaşındaki oğlunu istismardan tutuklandı!08:23 - TOKİ'nin 50 bin sosyal konutuyla ilgili başvuru çarşamba günü başlıyor08:20 - Ankara'da 145 adrese uyuşturucu baskını10:11 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu22:01 - Afganistan'da sel ve su baskınında 20 kişi hayatını kaybetti22:03 - 2 Mart 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?13:05 - Peru'da 7.1 büyüklüğünde deprem meydana geldi!12:06 - 9 yaşındaki tüketici Elif'in meşrubat firmasına karşı zaferi (Meşrubat firmasına 241 bin lira ceza)14:21 - Asya'da korkutan gerilim! Pakistan iki Hint savaş uçağını düşürdü: 3 ölü!
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler