Güncelleme: 22:17 TSİ 17 Ocak 2020 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Âkif’i anarken Fikret’i hatırlamak

D. Mehmet Doğan
Güncelleme: 23:08 TSİ 02 Ocak 2020 Perşembe

Esasen Tevfik Fikret’i pek hatırladığımız yoktu, Beşir Ayvazoğlu’nun “muhalled” eseri çıkageldi. Fikret edebiyatımızın unutulmuşlarından. Elbette sevinilecek bu bir hâl değil bu. Fikret’i de okumalı, bilmeli, tanımalıyız, sevmek ayrı bahis. Fikirlerini de beğenmeyebiliriz, hatta yanlış bulabiliriz. Yanlışı bilmek bize doğruyu anlama konusunda yardımcı olur.

Önce Âkif değil, Fikret vardır. Âkif’den 6 yaş büyüktür Fikret. Yenilik edebiyatının efsanevî dergisi Servet-i Fünun’un yöneticiliği ve o dergide yayınladığı şiirler onu şöhret yaptığında Âkif genç bir baytar olarak Osmanlı ülkesini dolaşıyordu.

Fikret’in hayatında en etkileyici kırılma, dayısı ile birlikte hacca giden annesinin koleradan ölmesidir, diye düşünüyorum. Sakızlı mühtedi bir ailenin çocukları, belki de hacca gitme iştiyakı bu yeni Müslümanlıktan. Fakat işte Müslümanlık sanki anneyi çocuğundan ayırıyor. Annesi öldüğünde Fikret, 12 yaşında. Fikret, bilahire ölen dayısının kızı ile evleniyor...

Babasının Hama’ya görevlendirilmesi (bir nevi sürgün), bunu da bir yere kaydedelim. Nihayet baba da İstanbul’a dönemeden Antep’te vefat ediyor...

Edebiyatçılar bunalıyorlar, Osmanlı’dan, Osmanlı yönetiminden, Avrupalı olmamaktan. Ortaya Yeni Zelanda ütopyası çıkıyor, gidip orada yaşayacaklar. Sonunda Manisa’da bir çiftliğe de razı oluyorlar, ama o da olmuyor. İçinde yaşadığı toplumdan, yönetimden nefret, İngiliz sömürgeciliğini desteklemeye kadar varıyor. İngilizler Güney Afrika’da Boerleri mağlub edince tebrik imzaları atılıyor. Fikret hürriyetçi, istibdada karşı, ama sansürcü! Ali Ekrem’in “Şiirimiz” yazısını dergiye sansürleyerek koyuyor. Ondan sonra dergide fazla kalamıyor…Sis şiiri, Tarih-i Kadim, Sultan Abdülhamid’e suikast yapan Ermeni komitacılarını alkışlayan şiiri…Bir Fikret portresi yapmak için hayli elverişli olabilir.

Robert Kolej’e irfanı tabiyet değiştirerek gidiyor. Hemen yakınına inzivagâh olarak “âşiyan”ını kuruyor. Bu bir kaçış, önce toplumdan, camiadan ve nihayet kendinden kaçışa kadar varıyor. Fikret kaçarken, devamlı geriye ateş ediyor! Ülkesine, milletine, değerlerine… İşte bu noktada Âkif bir onarımcı, yara sarıcı olarak çıkıyor. Onun reddettiklerini, lânetlediklerini, yüzüstü bıraktıklarını ayağa kaldırmak istiyor.



Bu sonunda bir çatışma doğuruyor. Malûm Fikret-Âkif kavgası, bir değerler kavgasıdır. Âkif Fikret’e zangoç diyor, o da Âkif’e “Molla Sırat”.

Fikret’in oğlu üzerinden bir gençlik modeli ortaya attığını biliyoruz. Pozitivist, müsbet ilimci bir nesil istiyor Fikret, maneviyata yer yok. Asıl model kendisi olmalıdır, kendi benine güveni oğlunu önemli kılıyor. Fakat oğlu Halûk, öyle yetiştiriliyor ki, sonunda Hıristiyan oluyor. Öyle süreçlerden geçiyor ki, başka bir şey olması mümkün değil. Zaman zaman Yahya Kemal’ın “Ezansız semtler” yazısında sözkonusu ettiği kimliğini kaybeden çocuklar düşüncesi, Ezan’ın ulaşamadığı Âşiyan’daki Halûk’tan mı kaynaklanıyor acaba? Diye düşünüyorum.

Fikret, Haluk’u, misyoner bir kadının yönettiği cemaat/tarikat okuluna veriyor. Hıristiyan ilahileri ve İncil’le başlayan bir okul. İlk öğretimi çocuk Halûk burada tamamladıktan sonra Robert Kolej’in orta kısmına gidiyor. Orada da öğretim sistemi aynı şekilde yürüyor. Robert Kolej’in orta kısmını bitince de bu sefer İngiltere’ye gönderiliyor. Halûk daha sonra bu durumu “bir misyonerlik olayı” olarak niteliyor. Neden? Halûk’u İskoçya’ya gönderen Robert Kolej’in misyoner yöneticileri. İskoçya’da çocuk/genç Halûk öyle bir evde misafir ediliyor ki, o da bir papazın evi... Halûk İngiltere’de iki yıl okuyor. Teknik bir öğrenim gördüğü anlaşılıyor. Bu orta derecede bir öğretim olmalı. İngiltere’den1911’de döndüğünde Halûk “inanmış bir hıristiyan” olarak niteleniyor. Bunu babasına da söylemiş. Fikret buna çok fazla tepki göstermemiş. “Madem bir din seçecektin neden tek tanrılı bir dinden üç tanrılı dine geçtin?” diyesiymiş!

Pozitivizmin amentüsü!

Tam Halûk’un Türkiye’ye döndüğü yıl, yani 1911’de “Halûk’un Âmentüsü” şiiri yazılmıştır. Öyle sanıyorum ki Tevfik Fikret oğlunun Hıristiyan olarak dönmesinden sonra, onunla ilgili son bir hamle yapıyor. Ve kendi “amentü”sünü, akıl-pozitivizm dini ilkelerini oğluna sunuyor. Zamanımız din devri değildir zaten; devir ilim devri, akıl devri, fen devri. Senin bu devirde dine yönelmen anlaşılır şey değil. Fen zaten toprağı altına çevirecek, dünya cennet olacak. “Ey Halûk sen böyle bir inanca, düşünceye sahip olmalısın” diye bu şiir yazılmış olmalı.

Halûk’un Âmentüsü öyle bir zamanda yazılmıştır ki, Halûk’taki değişimi gördükten sonra, Tevfik Fikret kendi zihniyetine uygun bir “âmentü” telkin etmektedir. Allah’ı, yaratıcıyı reddetmeyen ama, vahyi, peygamberleri kabul etmeyen, onun dışındaki her şeyi ilimle, fenle açıklayan bir “âmentü”. (Bu konuları İslâm Şairi İstiklâl Şairi Mehmed Âkif kitabında enine boyuna ele almıştık).

Halûk bu amentüyü benimsedi mi? Benimsemedi! Sonunda din değiştirmekle kalmadı, papaz da oldu! Türkiye Halûk’la ilgili bilgiler bir hayli geç ulaştı. Çünkü Cumhuriyet maarifi Halûk’un amentüsüne göre şekillendirilmişti.

Beşir Ayvazoğlu’nun eli kime değerse, âdeta yeniden hayat buluyor. Biyografi edebiyatımızın en güzel eserleri onun kaleminden çıkıyor. Dua edelim, sağlıklı olsun, ömrü uzun olsun da başka önemli şahsiyetlerimize de eli değsin.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : D. Mehmet Doğan
adv
SON DAKİKA
20:04 - Gripten korunmak için 9 önemli kural!16:02 - Sağlık Bakanlığı'ndan artan grip vakaları ile ilgili açıklama19:59 - Taklit ve hileli 386 ürünlerin listesi açıklandı16:45 - İstanbul'da 4,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi!15:55 - Adana Çukurova'da hakaret içerikli sınav sorusu hazırlayan Din Kültürü öğretmenine soruşturma15:27 - İran: Ukrayna uçağı füze sanıldığı için yanlışlıkla vuruldu22:18 - İran dini lideri Hamaney'den Trump'a tokatlı fotoğraf mesajı22:15 - MSB: İdlib'de ateşkese varıldı22:02 - İHH, Avustralya'daki itlaf edilecek develere talip22:21 - 2020 Hac kuru sonuçları belli oldu13:10 - İran ABD'nin Irak'taki iki hava üssünü balistik füzelerle saldırdı!12:34 - İran'da 176 kişiyi taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait yolcu uçağı düştü!16:49 - İran'nın en zayıf misilemesi bile ''ABD için kabus olacak''10:51 - Almanya, Fransa ve İngiltere'den İran ile ilgili açıklama00:18 - Kasım Süleymani’nin kızı Zeynep: Babamın intikamını amcam Nasrallah alacak22:05 - Gazze'de şehit edilen Kasım Süleymani için taziye çadırı kuruldu21:00 - İran'da şehit edilen Kasım Süleymani için intikam bayrağı asıldı13:18 - Ali Karahasanoğlu: Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?21:03 - Hizbullah'tan şehit edilen General Kasım Süleymani için "intikam" vaadi17:49 - Hamas'tan şehit edilen Kasım Süleymani için taziye mesajı17:38 - Ali Hamaney'den Kasım Süleymani açıklaması: Suçluları acı bir intikam bekliyor!16:55 - İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani Irak'ta şehit edildi!17:25 - İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Hüseyin Selami: ABD ile savaştan korkmuyoruz20:36 - HÜDA PAR/Sağlam: Türkiye, Libya'da müzakere odaklı bir politika izlenmelidir17:22 - Erdoğan'dan Kanal İstanbul açıklaması: İsteseler de istemeseler de yapacağız14:31 - Yerli elektrikli otomobil hangi şehirde üretiliyor?20:43 - 2020 Asgari Geçim İndirimi belli oldu17:20 - 2020 asgari ücret rakamı belli odu20:45 - Ahmet Davutoğlu'nun A Takımı belli oldu13:33 - İmamoğlu: Kanal istanbul projesi ''ihanet değil cinayet''13:28 - Suriye'nin İdlib kentinde 40 köy Esad yönetiminin kontrolüne geçti19:22 - Kanal İstanbul için ÇED raporu komisyondan geçti (Kanal İstanbul nedir, güzergahı neresi?)17:35 - Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) 2020 artış oranları belli oldu22:54 - İstanbul'da Trafik Vakfı'nın araç çekme faaliyeti durduruldu19:25 - İstanbul Şehir Üniversitesi, Marmara Üniversitesi'ne devredildi14:04 - Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk'tan Doğa Koleji açıklaması13:59 - Akdeniz'de İspanya’ya ulaşmaya çalışan 8 sığınmacı boğularak öldü18:54 - Ankara'da FETÖ operasyonu: 171 kişiye gözaltı23:25 - Erdoğan: Bunlar Şehir Üniversitesi ile ilgili Halk Bankası'nı dolandırmak istediler21:20 - İktidarın Şehir Üniversitesi'ni tasfiye etmesi meselesi!13:44 - Bakırköy’de bir dairede aynı aileden 3 kişi Siyanür ile intihar etti!10:41 - Ağustos ayı işsizlik rakamları açıklandı00:13 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında 1 saat 15 dakika görüşme22:47 - Tahliye edilen Ahmet Altan tekrar gözaltına alındı00:28 - Belçikalı 9 yaşındaki Laurent Simons üniversiteden mezun olacak!00:20 - İran 53 milyar varil yeni petrol rezervi buldu!00:10 - Bolivya'da Devlet Başkanı Evo Morales'e askeri darbe00:05 - ABD: Türkiye S-400'den kurtulmazsa yaptırımlar devreye girer23:12 - ''ABD için Suriye'de değişen bir şey yok''22:57 - Erdoğan: Barış Pınarı Harekatı kesinlikle devam edecek00:24 - Devre mülkte ''Bedava tatil kazandınız'' vurgunu!00:05 - İstanbul'da ıspanaktan 108 kişi zehirlendi!23:36 - Mehmet Altan'a beraat Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'a tahliye karrarı10:15 - Ekim ayı enflasyon rakamları belli oldu00:40 - Haşvîlik nedir ve günümüzdeki temsilcileri kimlerdir?19:59 - DAEŞ, Ebubekir el-Bağdadi'nin öldüğünü doğruladı, halefini açıkladı19:55 - ABD Temsilciler Meclisi Trump için azil sürecini resmen başlatan tasarıyı kabul etti23:48 - Trump: DAEŞ'in Ebubekir el-Bağdadi öldü11:52 - "İngiltere'deki sığınmacı 39 kişi eksi 25 derecedeki dorsede can verdi"23:08 - Erdoğan: ABD'nin YPG'nin çekilmesiyle verdiği sözler yerine getirilmiş değil22:59 - 150 saat içinde PKK/YPG'li teröristler sınırdan 30 kilometre dışarı çıkarılacak20:34 - Türkiye ve Rusya arasında Suriye ile ilgili 10 maddelik güvenli bölge mutabakatı00:46 - Erdoğan: Terör örgütüyle değil ABD ile anlaştık12:54 - Olası İstanbul depremi sonrası tsunami tehlikesi!00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler