Güncelleme: 16:39 TSİ 10 Aralık 2019 Salı
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Atatürk kemalizm dinine inanır mıydı?

D. Mehmet Doğan
Güncelleme: 00:21 TSİ 12 Kasım 2019 Salı

Bir yazar hep canının istediğini, kafasına eseni mi yazar? Canının istediğini yazanlardan olmak isterdim doğrusu! Geçen yıl vefat eden ünlü romancımız Mehmet Niyazi’nin Varolmak Kavgası romanının başında şöyle bir ibare vardır: “Canım sıkıldığı için yazdım”.

Canımız sıkılmasa, gidişata itirazı gerekli görmesek, “isyan ahlâkı”ndan haberdar olmasak, yazmak oyun ve eğlence olurdu.

Atatürk’ün veya başka bir devlet adamının dinle ilgili durumu/konumu ilgi alanımıza girmez; bu kim olursa olsun şahsın kendisiyle ilgili bir meseledir. Ta ki siyaseti ve toplumu etkileyinceye kadar. Bu anda dahi toplumu etkilediği ölçüde bizi ilgilendirebilir.

Mustafa Kemal Paşa’nın Millî Mücadele döneminde dinî konuları ele alış tarzı ile Millî Mücadele’den sonraki yaklaşımı taban tabana zıttır, desek yanlış bir şey söylemiş olmayız. Hatta diyebiliriz ki Mustafa Kemal Paşa ile Atatürk tamamen farklı görüşlere sahip iki ayrı şahsiyettir.

Erzurum Kongresi’nde başkan seçildikten sonra yaptığı konuşmanın son kısmından şu satırları okuduktan sonra konu üzerinde daha rahat fikir yürütebiliriz:

“En son olarak niyazım (duam) şudur ki, Cenab-ı vacibülâmâl (hareketlerimizin sahibi, Allah) hazretlerinin Habib-i Ekremi (Hz. Peygamber) hürmetine ve bu mübarek vatanın sahibi ve müdafaii ve diyanet-i celile-i Ahmedi’nin (Yüce Muhammed dininin), ila yevmilkıyame (kıyamete kadar) haris-i asdakı (sadık bekçisi) olan millet-i necibemizi (asil milletimizi) ve makam-ı saltanat ve hilafet-i kübrayı masun (yüce hilafet ve saltanat makamını dokunulmaz) ve mukaddesatımızı düşünmekle mükellef (yükümlü) olan heyetimizi muvaffak kılsın!... Âmin.”



Bu metindeki dinî terminolojiyi belki bugünün Diyanet yöneticileri dahi rahatlıkla kullanamazlar. Nitekim Kâzım Karabekir, Mustafa Kemal’i mutaassıp bir dil ve eda ile dinî konuları ele aldığı için eleştirir.

Bu konuşmadan dört yıl sonra Balıkesir’de Zağanos Paşa camiinde minbere çıkan Kemal Paşa’nın söylediklerini laiklik nokta-i nazarından nasıl değerlendirebiliriz?

“Efendiler, camiler birbirimizin yüzüne bakmaksızın yatıp kalkmak için yapılmamıştır. Camiler taat ve ibadet ile beraber din ve dünya için neler yapılmak lâzım geldiğini düşünmek, yani meşveret (fikir alışverişi) için yapılmıştır…İşte biz de burada din ve dünya için, istikbal (gelecek) ve istiklâlimiz için, bilhassa hâkimiyetimiz için neler düşündüğümüzü meydana koyalım.”

Mustafa Kemal Paşa’nın 1923’deki bu sözlerini Atatürk 1933’te tasvib edebilir miydi? Yani camilerde dünya işlerinin konuşulmasını -bu bir anlamda siyaset konuşmak demektir- 1930’lu yıllarda doğru bulur muydu? Onları bırakalım, bugünün Atatürkçüleri camilerde bu tür konuların konuşulmasını nasıl karşılarlar?

Mustafa Kemal Paşa’nın on yıl içinde yaşadığı değişim üzerinde hiçbir şekilde durulmaması nasıl yorumlanabilir?

Bilhassa 1980’den sonra bir “dindar Atatürk” resmi çizilmeye çalışılıyor. Kenan Evren’in başlattığı bu akımı bugün de devam ettirenler var. Hatta bu hususta Atatürk’ü dindarlıkta ileri gitmiş bir şahsiyet olarak öne sürmeninin ötesine geçip soyunu Hz. Peygamber’e bağlamaya çalışanlar görülüyor.

Mustafa Kemal Paşa’nın dinî konulardaki değişimi ilgilenen kamuoyunun çeşitli şekillerde malumu oluyor. Kur’an’la ilgili, Peygamberimizle ilgili, dinin esaslarıyla ilgili görüşleri bazı ahvalde kendi el yazısıyla kayda geçiriliyor ve kitaplarda yer alıyor. Bu konudaki bazı görüşlerini bir infiale meydan vermemek için burada tekrarlamak istemiyorum. Sadece Erzurum kongresinde söyledikleri ile karşılaştırılması için birkaç satırı aktaracağım. Bu satırları günlük gazetelere mal eden, ihaneti mahkemece tescillenen Can Dündar’dır ve “Atatürk’ün sansürlenen görüşleri” başlığı altında yayınlamıştır.

“Türk milleti birçok asırlar bir kelimesinin mânasını bilmediği hâlde Kur’an’ı ezberlemekten beyni sulanmış hâfızlara döndü. Türk milletini Allah için, Peygamber için topraklarını, menfaatlerini, benliğini unutturacak, Allah’a mütevekkil kılacak derin bir gaflet beşiğinde uyuttular. Artık Türk cenneti değil son Türk ellerinin müdafaa ve muhafazasını düşünüyor.”

Kur’an ezberlemek, yani hafızlık, geçmişte de toplumun binde kaçının yaptığı bir iş idi? Atatürk’deki bu değişmenin onun ölümünden sonra devletin en tepesinde bulunanları cesedinin gasledilmemesi, cenaze namazının kılınmaması yönünde bir tavır takınmaya sevk ettiği anlaşılıyor. Atatürk’ün bacısı Makbule hanım ve Fahrettin Altay paşanın şiddetli itirazları üzerine Atatürk’ün son başbakanı Celal Bayar’ın izniyle cenaze namazının Dolmabahçe sarayı avlusunda beş on müstahdemin katılmasıyla kılınması yoluna gidildiğini biliyoruz.

Selatin camilerin birinde binlerce kişinin katıldığı bir cenaze namazı kılınmalı değil miydi? Neden bundan kaçınıldı? Bu soruyu doğru cevap veremezsek, peş peşe gelecek sorulara da cevap veremeyiz. Türkiye’de belki binlerce Atatürk ismini verilmiş okul, cadde, salon vs. var. Neden bir tane bile cami yok?

(KARAR)

Haberin Etiketleri : D. Mehmet Doğan
adv
SON DAKİKA
23:25 - Erdoğan: Bunlar Şehir Üniversitesi ile ilgili Halk Bankası'nı dolandırmak istediler21:20 - İktidarın Şehir Üniversitesi'ni tasfiye etmesi meselesi!13:44 - Bakırköy’de bir dairede aynı aileden 3 kişi Siyanür ile intihar etti!10:41 - Ağustos ayı işsizlik rakamları açıklandı00:13 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında 1 saat 15 dakika görüşme22:47 - Tahliye edilen Ahmet Altan tekrar gözaltına alındı00:28 - Belçikalı 9 yaşındaki Laurent Simons üniversiteden mezun olacak!00:20 - İran 53 milyar varil yeni petrol rezervi buldu!00:10 - Bolivya'da Devlet Başkanı Evo Morales'e askeri darbe00:05 - ABD: Türkiye S-400'den kurtulmazsa yaptırımlar devreye girer23:12 - ''ABD için Suriye'de değişen bir şey yok''22:57 - Erdoğan: Barış Pınarı Harekatı kesinlikle devam edecek00:24 - Devre mülkte ''Bedava tatil kazandınız'' vurgunu!00:05 - İstanbul'da ıspanaktan 108 kişi zehirlendi!23:36 - Mehmet Altan'a beraat Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'a tahliye karrarı10:15 - Ekim ayı enflasyon rakamları belli oldu00:40 - Haşvîlik nedir ve günümüzdeki temsilcileri kimlerdir?19:59 - DAEŞ, Ebubekir el-Bağdadi'nin öldüğünü doğruladı, halefini açıkladı19:55 - ABD Temsilciler Meclisi Trump için azil sürecini resmen başlatan tasarıyı kabul etti23:48 - Trump: DAEŞ'in Ebubekir el-Bağdadi öldü11:52 - "İngiltere'deki sığınmacı 39 kişi eksi 25 derecedeki dorsede can verdi"23:08 - Erdoğan: ABD'nin YPG'nin çekilmesiyle verdiği sözler yerine getirilmiş değil22:59 - 150 saat içinde PKK/YPG'li teröristler sınırdan 30 kilometre dışarı çıkarılacak20:34 - Türkiye ve Rusya arasında Suriye ile ilgili 10 maddelik güvenli bölge mutabakatı00:46 - Erdoğan: Terör örgütüyle değil ABD ile anlaştık12:54 - Olası İstanbul depremi sonrası tsunami tehlikesi!00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler