Güncelleme: 05:02 TSİ 27 Şubat 2020 Perşembe
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur…

Mustafa Öztürk
Güncelleme: 11:08 TSİ 24 Ağustos 2019 Cumartesi

Bazı insanlar vardır, fikrî veya bedenî olarak ne kadar çaba gösterirlerse göstersinler, bir şeylerin üstesinden gelmeyi başaramazlar. Mesela, kimi insanlar yabancı dil öğrenemezler; kimi insanlar kendilerini bildikleri günden beri matematikle geçimsiz olduklarından çarpım tablosunu bile ezberleyemezler; kimi insanlar bisiklete binmeyi beceremezler. Kimi insanlar da vardır, bir fikir ve düşüncenin gerçekte ne ifade ettiğini bir türlü ihata edemezler. Bu yüzden de “Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur” sözünün ‘’mâsadak’’ı haline gelirler. Düşünün ki bundan yirmi yıl kadar önce Kur’an ve tarihsellik meselesinin hararetle tartışıldığı bir dönemde bu tartışmaya müdahil oluyorsunuz ve “büyük bilge” edasıyla tarihselciliğin ne olduğu hakkında “güya” bir şeyler söylüyorsunuz. Aynı dönemlerde “hermenötik”ten de bahsediyorsunuz ve fakat ne yazık ki hermenötiğin Kur’an tefsirine tatbik edilemeyecek bir yöntem olduğundan filan dem vuruyorsunuz. Yani tarihselcilik, hermenötik gibi ilmî ve akademik müktesebat gerektiren konulara tam ortasından müdahil oluyorsunuz ama sonuçta hermenötiğin Kur’an tefsirinde elverişsiz bir yöntem olduğundan söz edecek kadar büyük bir garabet sergiliyorsunuz. Tarihselcilik konusunda da benzer bir durum izhar ediyorsunuz. Demem o ki bugün yine tarihselcilik hakkında bir şeyler söylüyorsunuz; ama yaklaşık çeyrek asır önce söylediklerinizle kıyaslandığında -maalesef- bir arpa boyu kadar dahi yol almadığınızı gösteriyorsunuz.

Daha açıkçası, bir-iki ay kadar önce bir derginin, “Tarihselcilik nedir? Hangi ihtiyaç ya da etkilenmenin sonucu olarak ortaya çıkmıştır? Kur’an’ı yorumlamada bir yöntem olarak görülebilir mi?” şeklindeki sorularına cevaben tarihselciliğin birkaç temel önermesinin bulunduğundan söz ediyorsunuz. Bu temel önermelere göre; (1) Tarihin üstünden tarihe müdahale yoktur. Yani tarih kendi mecrasında seyreder; tarih üstü bir güç/varlık buna müdahale etmez. (2) Her şey tarih içerisinde cereyan eder. Bütün olaylar tarihseldir, tarih içinde ortaya çıkmıştır ve dolayısıyla bunlar ontolojik değil antropolojiktir, yani insan-kültür merkezlidir. (3) Tarihsel olgu ve olayları ortaya çıkaran tarihsel şartlar bulunmaktadır. Hiçbir şey hüdâ-i nâbit değildir, yerden bitmez. Her şey tarihsel şartların ve toplumsal durumların ürünüdür. (4) Bir tarihsel olayı veya toplumsal olguyu anlamak için bu olayı, olguyu ortaya çıkaran, belirleyen tarihî sebepler ve olgulara dönüp bakmak gerekir. (5) Olaylar ve olgular tarihsel ve toplumsal şartlar tarafından oluşuyor ise bu her din, doktrin, siyasi hareketler, devletler, imparatorluklar ve dolayısıyla İslamiyet için de geçerlidir. (6) Her tarihsel aşama (evre, devir, dönem, çağ, vetire, zaman dilimi vs.) bir öncekinden daha “ileri”dedir, önceki sonraki için referans veya yol gösterici, belirleyici, düzenleyici olamaz. İddiaya göre vahiy de “belli bir tarihi zaman ve toplumsal durum”da teşekkül ettiğinden bugün için yol gösterici veya düzenleyici kaynak olamaz.

Tarihselciliğe etiketlenen bu önermeler, galip ihtimalle meselenin aslını kavrayamama probleminden, zayıf ihtimalle de kasıtlı olarak yanlış anlama isteğinden neşet etmiş görünüyor. İlk önerme tarihselciliğin tıpkı klasik kelam ve mezhepler tarihi kitaplarında Berâhime’ye (Brahmanizm) atfedildiği üzere nübüvveti tümden reddeden bir fikir olduğunu söylüyor. Oysa Allah’ın tarih-üstü bir varlık olduğu ve tarihin farklı dönemlerinde vahiy-risalet yoluyla tarihe müdahalede bulunduğu ilkesi, her müslümanın mutlak olarak inanmak zorunda olduğu bir ilkedir. Şu halde, müslüman muhitinde tartışılan tarihselcilik adına “tarihin üstünden tarihe müdahale yoktur” demek ya kara cahilliktir ya da art niyetliliktir. Doğrusu şu ki tarihselci anlayış Allah’ın vahiy ve nübüvvetle tarihe müdahil olduğundan şüphe etmiyor; fakat karikatürize edilmiş vahiy algısı ile Allah’ın tarihe keyfi ya da rastgele müdahil olduğu fikrini de kabullenmiyor. Tarihselciliğe yamanan ikinci önermeye gelince, mademki konu bu dünya düzleminde yaşayan, anlayan ve anlamak istemeye çalışan bir varlık olarak insandır, o halde her şey elbette bir tarih içerisinde cereyan edecektir. Ayrıca din kaynak/köken itibariyle ilahi bildirime dayalı olsa da insan zihnine konu olduğu an itibariyle beşerî ve tarihî düzlemde tecrübeye dâhil olmuş demektir. O halde, “Bütün olaylar tarihseldir, tarih içinde ortaya çıkmıştır” gibi bir önerme kurmak “laf ola beri gele” kabilinden olsa gerektir.

“Tarihsel olgu ve olayları ortaya çıkaran tarihsel şartlar bulunmaktadır. Hiçbir şey hüdâ-i nâbit değildir, yerden bitmez. Her şey tarihsel şartların ve toplumsal durumların ürünüdür. Bir tarihsel olayı veya toplumsal olguyu anlamak için bu olayı, olguyu ortaya çıkaran, belirleyen tarihî sebepler ve olgulara dönüp bakmak gerekir” şeklindeki üçüncü ve dördüncü önermeler de tarihselcilik eleştirisi adına “laf ola beri gele” cinsindedir. Ayrıca, her tarihsel evre veya dönemin bir öncekinden daha ileri bir seviyeye tekabül ettiğine ilişkin önerme, tarihselci perspektife değil olsa olsa Seyyid Ahmed Han çizgisindeki modernist anlayışa ait olabilir. Tarihselci perspektif, içinde bulunulan tarihselliği sadece “olgusal durum” olarak görür. Bu durumu bir terakki seviyesi olarak değil, salt sosyolojik bir vakıa olarak kavrar. Sözgelimi, Kur’an’da içtimai-örfî bir olgu olarak yer alan çok eşlilik tarihselci perspektife göre ne belli bir ayette zikredildiği için dinî-şer’î bir meseledir, ne sırf o döneme ait olduğu gerekçesiyle ilkeldir ve dolayısıyla ne de tek eşlilik dinî bir fazilettir. Kısacası, Kur’an’da zikri geçen her şey din olmadığı gibi, vahiy sırf bugünkü tarihten 1400 küsur sene nazil olmaya başladı diye Kur’an’daki her hüküm de tarihe mal olmuş değildir. Özellikle toplumsal düzen ve hukuk alanıyla ilgili her Kur’an hükmü belli bir sosyolojik illet/menat ile ilintili olarak vaz edilmiş, yani durduk yere gökten zembille inmemiştir. Bu yüzden de her bir hükmün işlevselliği o illet ve menatla birlikte değerlendirilmelidir.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : Mustafa Öztürk
adv
SON DAKİKA
00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü22:40 - Corona virüsü tedavisinde önemli gelişme! (Corona virüste son durum)22:00 - İdlib'de hava saldıırısında 2 asker hayatını kaybetti!13:36 - 20 bin ek öğretmen ataması yapılacak (2020'de öğretmen ataması ne zaman?)19:46 - HSK'dan Gezi Parkı davasında beraat veren 3 hakim için soruşturma izni13:28 - Erdoğan: Her türlü hazırlık yapıldı, İdlib harekatı bir an meselesidir10:48 - Yargıtay: 12 Eylül askeri darbesinin mimarlarının rütbe ve malları geri alınsın21:36 - Kalın: Moskova'daki İdlib görüşmelerinden tatmin edici bir sonuç çıkmadı21:32 - Rusya: Türkiye ile İdlib'de gerilimin azaltılması konusunda anlaşmalara bağlılığımızı belirttik13:24 - Kamu kurumlarında dev FETÖ operasyonu: 766 kişi hakkında gözaltı kararı13:19 - Bahçeli: Yeni darbe ihtimali dillendirmek bile bu ülkeye ihanet00:15 - Ukrayna'da 8 yaşında kız çocuğu ''yaşlılıktan'' hayatını kaybetti00:04 - Yeni Corona Virüsü salgını insanlara nasıl bulaştı?23:59 - Türk ve Rus heyetlerinden İdlib görüşmesine ilişkin açıklama22:25 - Corona virüs salgınında Çin dışında Avrupa'daki ilk ölüm vakası Fransa'da görüldü21:44 - İstanbul Bahçelievler'de daha önce boşaltılan 7 katlı bina çöktü13:20 - FETÖ'nün ''7 Şubat MİT kumpası'' soruşturması tamamlandı22:31 - Rusya'dan MHP'ye: Kışkırtıcı açıklamalardan kaçının19:49 - 27 ilde yoğun kar yağışı nedeniyle okullar tatil (14 Şubat Cuma günü hangi illerde okullar tatil?)02:09 - 24 ilde kar yağışı nedeniyle okullar tatil (13 Şubat Perşembe günü hangi illerde okullar tatil?)02:02 - MSB: İdlib bölgesinde 55 rejim unsuru etkisiz hale getirildi01:57 - İdlib'deki duruma ilişkin Rusya'dan açıklama02:05 - 11 ilde kar nedeniyle okullar tatil (12 Şubat Çarşamba günü hangi illerde okullar tatil?)19:57 - Dünya Sağlık Örgütü, yeni tip corona virüsüne ''covid-19'' adını verdi15:24 - Erdoğan: Suriye rejimi ile ilgili atacağımız adımları yarın açıklayacağım15:20 - Rusya'dan İdlib açıklaması19:50 - İdlib'de Suriye rejimi saldırdı: 5 asker hayatını kaybetti, 5 asker yaralı21:40 - Fahrettin Altun'dan KKTC Cumhurbaşkanı Akıncı'nın sözlerine tepki21:37 - Rus heyet İdlib için Ankara'ya geldi01:40 - İstanbul'un bir çok ilçesinde kar yağışı etkisini artırdıbaşladı23:28 - Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan yeni tip corona virüsünde son durum17:03 - İstanbul'da toplu taşıma ücretlerine yüzde 35 zam (İşte İstanbul'da toplu ulaşımın yeni fiyat tarifesi)13:23 - Meteoroloji'den İstanbul için kar uyarısı (İstanbul'da hava durumu)12:59 - Van'daki çığ felaketini soruşturmak için 3 müfettiş görevlendirildi01:37 - Van'daki çığ felaketinde can kaybı 41'e yükseldi15:05 - Pegasus'tan, Sabiha Gökçen'de uçağın pistten çıkması ile ilgili ilk açıklama14:51 - Sabiha Gökçen'deki üç kişinin öldüğü uçak kazasında pilotlara soruşturma21:47 - Sabiha Gökçen'de uçak pistten çıktı: 3 kişi hayatını kaybetti, 180 kişi yaralandı17:15 - Van'da ikinci çığ faciası: Kurtarma ekiplerinin üzerine de çığ düştü, 33 kişi hayatını kaybetti!00:03 - Manisa Akhisar'da 4.8 ve 4,3 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:54 - Van Bahçesaray'da çığ altında kalan minibüsteki 5 kişi hayatını kaybetti, 7 kişi kurtarıldı17:29 - Corona virüsünün yayıldığı ülkeler (Virüs kaç ülkeye yayıldı?)13:35 - Türkiye'nin nüfusu belli oldu (En az ve en çok nüfusu olan iller)13:27 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor (Virüs Belçika'ya da sıçradı)17:25 - Meteoroloji'den yeni soğuk hava dalgası ve kar yağışı uyarısı16:06 - Çin İstanbul Başkonsolusu'ndan corona virüsünde son bilanço açıklaması: 362 kişi öldü14:45 - Suriye'nin İdlib kentinde 5 asker ve 1 sivil hayatını kaybetti14:34 - Suriye'nin Ayn el Arap bölgesindeki Rusya ile bugünkü ortak devriye iptal edildi14:25 - Fahrettin Altun: ABD'nin tek taraflı Ortadoğu planı, barış planı değil, savaş ilanı12:52 - Komploculara göre Corona virüsü biyolojik silah!12:14 - Rusya'dan İdlib'de 4 askerin hayatını kaybetmesine ilişkin açıklama10:06 - Ocak ayı enflasyon rakamları açıklandı23:02 - Arap Birliği'nden Trump'ın sözde ''Ortadoğu planı''na ret14:44 - Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan corona virüsü salgını dünya genelinde hızla yayılıyor17:23 - Çapa'da Çinli çocukta corona virüsü iddiasına Bakan Koca'dan yanıt14:58 - Merkez Bankası'ndan 2020 yıl sonu enflasyon tahmini10:36 - Meteorolojiden yağmur ve kar uyarısı! (Marmara Bölgesi hava durumu)00:16 - İran Cumhurbaşkanı Ruhani'den Ortadoğu planına tepki: Yüzyılın en alçak planı13:00 - Çin'de ortaya çıkan Corona virüsü hızla yayılıyor!23:34 - Dışişleri Bakanlığı: Sözde barış planı ölü doğmuştur, Kudüs kırmızı çizgimiz22:09 - Hamas: Kudüs daima Filistin'e ait olacak, açıklanan plan anlamsız21:56 - ABD Başkanı Trump tek taraflı sözde ''Ortadoğu Planı''nı açıkladı21:51 - Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'dan Corona virüsü açıklaması20:25 - İsrail'den işgal altındaki Batı Şeria'daki Ürdün Vadisi'ne ek asker gönderme kararı!20:19 - Akdeniz'de Muğla Marmaris açıklarında 5.4 büyüklüğünde deprem17:32 - Manisa'da 4,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi00:08 - Afganistan'da düşen uçak ABD ordusuna ait E-11A bombardıman uçağı16:16 - Afganistan'ın Gazne eyaletinde bir yolcu uçağı düştü iddiası10:32 - Elazığ'da 6,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi21:26 - ABD/Pentagon: İran'nın füze saldırısında 34 ABD askeri beyin travması geçirdi15:03 - Çin'de ortaya çıkan Coronavirüsü'nden 33 milyon kişi karantina altına alındı!20:12 - İBB'den İstanbul için kar yağışı uyarısı!20:04 - Gripten korunmak için 9 önemli kural!19:30 - Kırıkkale'de bir göz hastalıkları hastanesinde yanlış ilaçla 20 kişiyi kör etti iddiası!19:12 - İGDAŞ'tan doğalgaz faturasına taksit imkanı16:02 - Sağlık Bakanlığı'ndan artan grip vakaları ile ilgili açıklama19:59 - Taklit ve hileli 386 ürünlerin listesi açıklandı16:45 - İstanbul'da 4,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi!15:55 - Adana Çukurova'da hakaret içerikli sınav sorusu hazırlayan Din Kültürü öğretmenine soruşturma15:27 - İran: Ukrayna uçağı füze sanıldığı için yanlışlıkla vuruldu22:18 - İran dini lideri Hamaney'den Trump'a tokatlı fotoğraf mesajı22:15 - MSB: İdlib'de ateşkese varıldı22:02 - İHH, Avustralya'daki itlaf edilecek develere talip22:21 - 2020 Hac kuru sonuçları belli oldu13:10 - İran ABD'nin Irak'taki iki hava üssünü balistik füzelerle saldırdı!12:34 - İran'da 176 kişiyi taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait yolcu uçağı düştü!16:49 - İran'nın en zayıf misilemesi bile ''ABD için kabus olacak''10:51 - Almanya, Fransa ve İngiltere'den İran ile ilgili açıklama00:18 - Kasım Süleymani’nin kızı Zeynep: Babamın intikamını amcam Nasrallah alacak22:05 - Gazze'de şehit edilen Kasım Süleymani için taziye çadırı kuruldu21:00 - İran'da şehit edilen Kasım Süleymani için intikam bayrağı asıldı13:18 - Ali Karahasanoğlu: Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler