Güncelleme: 11:55 TSİ 26 Mayıs 2019 Pazar
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

* Boeing üzerinden dünyalar savaşı. Mesele, sadece uçak kazası değil. * ABD’ye yönelik ‘karşı ekonomik savaş’ bu. Bir intikam girişimi.. * Küresel ticaret savaşında bir adım sonraya geçildi..

İbrahim Karagül
Güncelleme: 22:12 TSİ 14 Mart 2019 Perşembe

Etiyopya Havayolları’na ait Boeing 737 8Max tipi yolcu uçağının düşmesi dünya havacılık tarihinde görülmemiş bir reaksiyona yol açtı. Aynı uçakların daha önce Endonezya’da da düşmesi, iki kazada toplan 346 kişinin ölümü, küresel ölçekte bir tür “Boeing Alarmı”na neden oldu.

Türkiye dahil, anlarca ülke bu uçakların seferlerini durdurdu hava sahasını söz konusu uçaklara kapattı. Çin, Türkiye, İngiltere, Almanya, İtalya, Avusturya, Fransa, Belçika, Malezya, Endonezya, Singapur, Hindistan, Brezilya, Arjantin, Meksika, Güney Kore, Güney Afrika, Etiyopya, Kazakistan gibi neredeyse dünyanın yarısı bu uçaklara ambargo başlattı.

500 MİLYAR DOLAR SİPARİŞ, ÇOK DAHA BÜYÜK İTİBAR KAYBI

Öyle görünüyor ki, bu uçaklar yakın zamanda bütün dünyada yasaklanacak. Boeing şirketi, üretim hatalarını giderse bile, hassas güvene dayalı havacılık sektöründe yıkıma uğrayan imajını bir daha asla düzeltemeyecek. Ve zamanla, bu uçaklara yönelik güvensizlik Boeing’in bütün uçaklarına, üretimlerine de yönelecek, yöneltilecek.

Boeing şirketi, yeni nesil üretimlerinden olan BMax8 ve BMax9 uçakları için şu ana kadar 5 bin sipariş aldı, bunlardan 350 tanesini teslim etti. Kaza sonrası bu uçakların 330 tanesi hangara çekildi. Siparişlerin hemen tamamının iptal edileceğini öngörmek elbette mümkün.

Şirketin aldığı siparişin mali büyüklüğü 500 milyar dolar. Bütün siparişlerin iptal edilmesi durumunda dünyanın en büyük uçak şirketinin bu ağır maliyete nasıl dayanacağını şimdiden düşünmek gerekiyor. Sadece 500 milyar dolar değil, şirketin küresel piyasalarda kaybedeceği itibarın maddi değerini ölçmek mümkün bile değil.

ABD’YE YÖNELİK KARŞI EKONOMİK SAVAŞ BU? BİR İNTİKAM GİRİŞİMİ…

Mesele sadece güvenlik meselesiyle mi sınırlı? Mesele sadece Boeing şirketine hasar vermeye mi ayarlı? Meselenin küresel ticaret savaşlarıyla nasıl bir bağlantısı var? Mesele dünyanın ABD’ye yönelik ekonomik savaşının parçası mı?

Bu sorular o kadar önemli ki..

Şahsen, bu ölçüde bir tepkinin, sadece söz konusu uçakların üretim hasarıyla sınırlı olmadığını düşünüyorum. Çin ile başlayan, Asya ülkeleriyle devam eden, ardından hemen bütün Avrupa ülkelerini katıldığı, Latin Amerika ile devam eden ambargonun sadece Boeing’le sınırlı olmadığını, ABD ekonomisine karşı bir öç alma hareketi olduğunu düşünüyorum.

SİYASİ, JEOPOLİTİK SONUÇLARI OLACAK

Ve eğer, düşündüğüm gibiyse dünya, askeri alanda değil, sivil uçaklar üzerinden olağanüstü bir kavgaya giriyor demektir. Her ticari savaş siyasi sonuçlar doğurur. Küresel ölçekte bir ticari savaş büyük jeopolitik sonuçlar doğurur, sarsıcı güç kaymalarına yol açar.

Dünyanın tanık olduğu iki büyük savaşın nedeni de buydu. Ekonomikti, jeopolitik sonuçlar üretti, büyük sıcak çatışmalara dönüştü, küresel ölçekte sarsıntılara ve güç kaymalarına yol açtı. Buna Soğuk Savaş’ı da ekleyebiliriz.

ABD’NİN EKONOMİ ŞANTAJI VE AĞZI YANAN ÜLKELER..

ABD’nin dünyanın yarısından fazlasına karşı ticaret savaşı yürüttüğünü, ekonomik şantajlar uyguladığını, bunu neredeyse askeri caydırıcılığın da önüne aldığını düşünürsek bir adım sonrasını görebiliriz.

Çin ve Avrupa (Almanya) ile yürüttüğü ekonomik kavganın, Türkiye dahil onlarca ülkeye karşı yürüttüğü ekonomik saldırıların bir süre sonra ABD’yi vuracağını söyleyenler var.

Ben de öyle düşünüyorum. Ekonomik savaşı küreselleştiren ABD’nin, bunun en ağır sonuçlarıyla bizzat kendisinin yüzleşeceğini düşünüyorum. Nitekim, Boeing uçaklarına yönelik reaksiyonun Çin ile başlaması, ağzı yanan ülkelerin hemen sıraya girmesi bundandı.

EKONOMİK HAYDUTLUK… DÜNYA ABD’NİN AÇIĞINI BULDUĞU ANDA VURACAK..

ABD yönetiminin Avrupalı şirketlere kestiği cezaların, yaptığı baskıların, Çin ile “açık ticaret savaşı”na girmesinin, Asya piyasalarını vurmasının, Türkiye gibi ülkeleri ekonomik şantajlarla dize getirmeye çalışmasının, bir tür ekonomik haydutluk dönemine girmesinin elbette sonuçları olacaktı, oluyor da.

Bu çatışma aslında 2008 ekonomik kriziyle başladı. Küresel ekonomi/finans sistemindeki anlaşmazlıklar Batılı ekonomilerin krize sürüklenmesiyle patladı. O tarihten bu yana dünya açık bir ticaret savaşı zaten yaşıyor. Ancak son zamanlarda ABD bunu oldukça pervasız yürütmeye başladı ve tahammül edilemeyecek bir saldırganlığa dönüştürdü.

Dünya ABD’nin açığını bekliyor. Küçük bir boşluk bulduğunda misillemeye geçiyor. Boeing olayında olan da budur. Küresel ölçekte ABD’den, ABD şirketlerinden intikam alma girişimidir bu ve devam edecektir.

ABD’NİN SİLAHI KENDİNE DÖNÜYOR

Dünya ABD’yi ekonomiyle vurmak istiyor. Onu yavaşlatmak, saldırganlığını törpülemek istiyor. Ama bu sakinleştirme mücadelesinin, ABD’yi durdurmadığını, durdurmayacağını, küresel ölçekte ticaret savaşının başka alanlara da bütün şiddetiyle yayılacağını göreceğiz.

Mesele sadece Boeing değil. Çok daha büyük bir kavganın en sıcak cephesi bu. ABD’nin ekonomi silahı kendine dönüyor!

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı17:01 - AK Parti'nin Maltepe tutanak itirazına YSK'dan ret01:25 - İstanbul Maltepe'deki tüm oyların yeniden sayım işlemi sona erdi19:05 - AK Parti'den İstanbul sonuçları için olağanüstü itiraz18:57 - AK Parti'den İstanbul için mazbata itirazı18:54 - CHP'li Öztrak: Bu suistimale dur diyecek olan YSK'dır11:49 - İstanbul Maltepe'deki oy sayımında son durum18:55 - Binali Yıldırım: Oylarımız sandıkta iç edildi10:10 - 2019 Ocak ayı işsizlik rakamları belli oldu22:49 - AK Parti'den İstanbul için itiraz hazırlığı20:35 - AK Parti Sözcüsü Çelik'ten MKYK sonrası yerel seçim sonuçları ile ilgili açıklama20:32 - YSK, HDP'li Ahmet Türk'e mazbatayı verecek20:28 - CHP'den YSK'ya çağrı: Baskılara boyun eğmeyin21:39 - Wikileaks kurucusu Julian Assange İngiltere'de tutuklandı19:33 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Sudan'daki askeri darbe ile ilgili açıklama19:29 - YSK, Büyükçekmece ile ilgili görüşmeyi erteledi09:40 - Sudan'da askeri darbe: Devlet Başkanı Ömer el Beşir tutuklandı15:38 - Erdoğan: FETÖ ihanet çetesi mensuplarını kurumlarımızdan hala temizleyemedik12:30 - Bakan Albayrak Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları'nı açıkladı12:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki seçim sonucu açıklaması: İsterse 1 oyla olsun, son kararı YSK verecek15:39 - AK Parti: İstanbul için YSK'ya henüz başvurmadık13:01 - AK Parti'den İstanbul için YSK'nın reddi ile ilgili açıklama19:20 - İran'dan ABD'ye misilleme: CENTCOM'u terör örgütü olarak ilan etti19:16 - ABD İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine aldı!12:36 - Zindaşti davasının firari sanığı İlhan Ünğan Bağdat Caddesi'nde öldürüldü12:30 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan İYİ Parti lideri Akşener'e ziyaret11:22 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki itiraz süreciyle ilgili açıklama23:11 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: İtiraz sürecin patronu YSK'dır22:16 - CHP'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili açıklama22:09 - Kırklareli'nde yeniden sayım sonuçlandı22:06 - THY İstanbul Havalimanı ile ilgili uyardı: En az 2 saat önceden gelin01:09 - AK Parti'li Yavuz: İstanbul'da oy farkı 18 binin altına indi23:21 - İşgal, darbe ve hırsızlığı seçim sandığıyla birlikte anmak12:10 - YSK Başkanı Sadi Güven'den yerel seçim sonuçları ve itiraz süreci ilgili yeni açıklama22:36 - İstanbul'da 15 ilçede geçersiz oylar yeniden sayılacak22:32 - MHP Lideri Bahçeli'den Ekrem İmamoğlu'na tepki22:22 - AK Parti'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili yeni açıklama22:13 - Ekrem İmamoğlu'dan İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili yeni açıklama07:27 - ABD'den Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyine yönelik olası operasyon açıklaması21:13 - Siyasi partilerin itirazıyla 21 ilde oyların yeniden sayılmasına karar verildi13:34 - AK Partili Yavuz'dan CHP'li İmamoğlu'na sorular: Hangi hakla şimdiden kendini başkan ilan ediyorsun?12:47 - AK Partili Ünal: İmamoğlu devam eden hukuki süreçten neden rahatsız?12:39 - Ekrem İmamoğlu İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili açıklama yaptı10:11 - Mart ayı enflasyon rakamları belli oldu09:10 - YSK İstanbul'da 7 ilçe için tedbir kararını kaldırdı21:14 - AK Partili Yavuz: İstanbul'da büyük usulsüzlükler var, oy farkı düşmeye devam ediyor15:51 - İYİ Parti'de Koray Aydın ve Ümit Özdağ görevlerinden istifa etti15:15 - Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan elektriğe zam açıklaması21:11 - İstanbul'da seçim sonuçlarıyla şaşırtan ilçeler15:50 - AK Parti İstanbul İl Başkanı Şenocak: İstanbul'da sonucu etkileyecek usulsüzlükler mevcut14:02 - Resmi olmayan sonuçlara göre İstanbul'da Ekrem İmamoğlu önde10:53 - İstanbul'un ilk başörtülü belediye başkanı! (Şeyma Döğücü kimdir?)10:46 - YSK Başkanı Güven açıkladı: İstanbul'da İmamoğlu önde!01:16 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan balkon konuşması01:09 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu ve Ankara adayı Yavaş'tan açıklama00:56 - CHP İstanbul adayı İmamoğlu: İstanbul'u kazandığımızı biliyorum00:51 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu: İstanbul'da Ekrem İmamoğlu kazanmış durumda00:48 - AK parti adayı Binali Yıldırım: İstanbul'da seçimi kazandık00:03 - Gazze sınırında tansiyon yükseldi: 4 ölü, 316 yaralı!07:32 - Genel Sağlık Sigortası borcu olan vatandaşlara yıl sonuna kadar ücretsiz sağlık hizmeti08:52 - 40 dakika ders, 40 dakika teneffüs uygulaması başladı19:41 - Trump, işgal altındaki Golan Tepeleri kararnamesini imzaladı19:32 - İsrail, abluka altında bulunan Gazze'deki Hamas hedeflerini vuruyor
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler