Güncelleme: 06:15 TSİ 25 Mart 2019 Pazartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

* Boeing üzerinden dünyalar savaşı. Mesele, sadece uçak kazası değil. * ABD’ye yönelik ‘karşı ekonomik savaş’ bu. Bir intikam girişimi.. * Küresel ticaret savaşında bir adım sonraya geçildi..

İbrahim Karagül
Güncelleme: 22:12 TSİ 14 Mart 2019 Perşembe

Etiyopya Havayolları’na ait Boeing 737 8Max tipi yolcu uçağının düşmesi dünya havacılık tarihinde görülmemiş bir reaksiyona yol açtı. Aynı uçakların daha önce Endonezya’da da düşmesi, iki kazada toplan 346 kişinin ölümü, küresel ölçekte bir tür “Boeing Alarmı”na neden oldu.

Türkiye dahil, anlarca ülke bu uçakların seferlerini durdurdu hava sahasını söz konusu uçaklara kapattı. Çin, Türkiye, İngiltere, Almanya, İtalya, Avusturya, Fransa, Belçika, Malezya, Endonezya, Singapur, Hindistan, Brezilya, Arjantin, Meksika, Güney Kore, Güney Afrika, Etiyopya, Kazakistan gibi neredeyse dünyanın yarısı bu uçaklara ambargo başlattı.

500 MİLYAR DOLAR SİPARİŞ, ÇOK DAHA BÜYÜK İTİBAR KAYBI

Öyle görünüyor ki, bu uçaklar yakın zamanda bütün dünyada yasaklanacak. Boeing şirketi, üretim hatalarını giderse bile, hassas güvene dayalı havacılık sektöründe yıkıma uğrayan imajını bir daha asla düzeltemeyecek. Ve zamanla, bu uçaklara yönelik güvensizlik Boeing’in bütün uçaklarına, üretimlerine de yönelecek, yöneltilecek.

Boeing şirketi, yeni nesil üretimlerinden olan BMax8 ve BMax9 uçakları için şu ana kadar 5 bin sipariş aldı, bunlardan 350 tanesini teslim etti. Kaza sonrası bu uçakların 330 tanesi hangara çekildi. Siparişlerin hemen tamamının iptal edileceğini öngörmek elbette mümkün.

Şirketin aldığı siparişin mali büyüklüğü 500 milyar dolar. Bütün siparişlerin iptal edilmesi durumunda dünyanın en büyük uçak şirketinin bu ağır maliyete nasıl dayanacağını şimdiden düşünmek gerekiyor. Sadece 500 milyar dolar değil, şirketin küresel piyasalarda kaybedeceği itibarın maddi değerini ölçmek mümkün bile değil.

ABD’YE YÖNELİK KARŞI EKONOMİK SAVAŞ BU? BİR İNTİKAM GİRİŞİMİ…

Mesele sadece güvenlik meselesiyle mi sınırlı? Mesele sadece Boeing şirketine hasar vermeye mi ayarlı? Meselenin küresel ticaret savaşlarıyla nasıl bir bağlantısı var? Mesele dünyanın ABD’ye yönelik ekonomik savaşının parçası mı?

Bu sorular o kadar önemli ki..

Şahsen, bu ölçüde bir tepkinin, sadece söz konusu uçakların üretim hasarıyla sınırlı olmadığını düşünüyorum. Çin ile başlayan, Asya ülkeleriyle devam eden, ardından hemen bütün Avrupa ülkelerini katıldığı, Latin Amerika ile devam eden ambargonun sadece Boeing’le sınırlı olmadığını, ABD ekonomisine karşı bir öç alma hareketi olduğunu düşünüyorum.

SİYASİ, JEOPOLİTİK SONUÇLARI OLACAK

Ve eğer, düşündüğüm gibiyse dünya, askeri alanda değil, sivil uçaklar üzerinden olağanüstü bir kavgaya giriyor demektir. Her ticari savaş siyasi sonuçlar doğurur. Küresel ölçekte bir ticari savaş büyük jeopolitik sonuçlar doğurur, sarsıcı güç kaymalarına yol açar.

Dünyanın tanık olduğu iki büyük savaşın nedeni de buydu. Ekonomikti, jeopolitik sonuçlar üretti, büyük sıcak çatışmalara dönüştü, küresel ölçekte sarsıntılara ve güç kaymalarına yol açtı. Buna Soğuk Savaş’ı da ekleyebiliriz.

ABD’NİN EKONOMİ ŞANTAJI VE AĞZI YANAN ÜLKELER..

ABD’nin dünyanın yarısından fazlasına karşı ticaret savaşı yürüttüğünü, ekonomik şantajlar uyguladığını, bunu neredeyse askeri caydırıcılığın da önüne aldığını düşünürsek bir adım sonrasını görebiliriz.

Çin ve Avrupa (Almanya) ile yürüttüğü ekonomik kavganın, Türkiye dahil onlarca ülkeye karşı yürüttüğü ekonomik saldırıların bir süre sonra ABD’yi vuracağını söyleyenler var.

Ben de öyle düşünüyorum. Ekonomik savaşı küreselleştiren ABD’nin, bunun en ağır sonuçlarıyla bizzat kendisinin yüzleşeceğini düşünüyorum. Nitekim, Boeing uçaklarına yönelik reaksiyonun Çin ile başlaması, ağzı yanan ülkelerin hemen sıraya girmesi bundandı.

EKONOMİK HAYDUTLUK… DÜNYA ABD’NİN AÇIĞINI BULDUĞU ANDA VURACAK..

ABD yönetiminin Avrupalı şirketlere kestiği cezaların, yaptığı baskıların, Çin ile “açık ticaret savaşı”na girmesinin, Asya piyasalarını vurmasının, Türkiye gibi ülkeleri ekonomik şantajlarla dize getirmeye çalışmasının, bir tür ekonomik haydutluk dönemine girmesinin elbette sonuçları olacaktı, oluyor da.

Bu çatışma aslında 2008 ekonomik kriziyle başladı. Küresel ekonomi/finans sistemindeki anlaşmazlıklar Batılı ekonomilerin krize sürüklenmesiyle patladı. O tarihten bu yana dünya açık bir ticaret savaşı zaten yaşıyor. Ancak son zamanlarda ABD bunu oldukça pervasız yürütmeye başladı ve tahammül edilemeyecek bir saldırganlığa dönüştürdü.

Dünya ABD’nin açığını bekliyor. Küçük bir boşluk bulduğunda misillemeye geçiyor. Boeing olayında olan da budur. Küresel ölçekte ABD’den, ABD şirketlerinden intikam alma girişimidir bu ve devam edecektir.

ABD’NİN SİLAHI KENDİNE DÖNÜYOR

Dünya ABD’yi ekonomiyle vurmak istiyor. Onu yavaşlatmak, saldırganlığını törpülemek istiyor. Ama bu sakinleştirme mücadelesinin, ABD’yi durdurmadığını, durdurmayacağını, küresel ölçekte ticaret savaşının başka alanlara da bütün şiddetiyle yayılacağını göreceğiz.

Mesele sadece Boeing değil. Çok daha büyük bir kavganın en sıcak cephesi bu. ABD’nin ekonomi silahı kendine dönüyor!

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
21:41 - BM İsrail'i işgalden dolayı kınayan karar tasarısını kabul etti21:33 - Rekabet Kurumu'ndan 24 meyve ve sebze toptancısına soruşturma01:19 - Trump'tan İsrail'in işgal altındaki Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanıma skandalı!01:13 - Irak'ın Musul kentinde feribot battı: 100 ölü08:55 - Yeni Zelanda'da silah yasası değişti08:48 - ÖTV ve KDV indirim süreleri uzatıldı12:27 - 31 Mart yerel seçimlerinden sonra dolar fırlar mı?09:11 - Gayrimenkullere e-haciz geliyor09:06 - Süresiz nafakaya 5 sınırı geliyor19:02 - Hollanda'da Tramvayda silahlı saldırı: Ölü sayısı 3'e yükseldi (Şüpheli Türk kökenli)13:14 - Aralık 2018 işsizlik rakamları açıklandı12:19 - Yeni Zelanda'da iki camide cuma namazında silahlı saldırı: 49 ölü, 48 yaralı!00:08 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik'ten Avrupa Parlamentosu'nda kabul edilen Türkiye raporuna sert tepki23:58 - Avrupa Parlamentosu Türkiye raporunu kabul etti!23:48 - Prof. Dr. Beril Dedeoğlu hayatını kaybetti!12:19 - CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu hakkında soruşturma12:15 - CHP'nin Ankara adayı Mansur Yavaş'tan ''sahte senet'' iddialarına yanıt08:34 - İstanbul'da hava 10 derece soğuyor, yağış geliyor!08:30 - 8 ilde FETÖ operasyonu: 58 polis hakkında gözaltı kararı08:15 - Gebze-Halkalı Banliyö Tren Hattı açıldı13:01 - 2018 büyüme rakamları belli oldu09:02 - ABD'den DEAŞ'lı militanlarına sahte pasaport21:32 - Erdoğan: S-400 sisteminin NATO ve ABD'nin güvenliğiyle ilgisi yok14:58 - Milli Savunma Bakanı Akar yeni askerlik sistemini açıkladı08:49 - Çocuk koruma derneğinin başkanı 8 yaşındaki oğlunu istismardan tutuklandı!08:23 - TOKİ'nin 50 bin sosyal konutuyla ilgili başvuru çarşamba günü başlıyor08:20 - Ankara'da 145 adrese uyuşturucu baskını10:11 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu22:01 - Afganistan'da sel ve su baskınında 20 kişi hayatını kaybetti22:03 - 2 Mart 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?13:05 - Peru'da 7.1 büyüklüğünde deprem meydana geldi!12:06 - 9 yaşındaki tüketici Elif'in meşrubat firmasına karşı zaferi (Meşrubat firmasına 241 bin lira ceza)14:21 - Asya'da korkutan gerilim! Pakistan iki Hint savaş uçağını düşürdü: 3 ölü!13:12 - Tek tek insanlar açısından doğru olan yaklaşımlar toplumun tamamını da benzer biçimde etkiler mi?21:03 - Erdoğan: Bugün bize ihanet edenler gittikleri yere de ihanet edecekler22:03 - İstanbul'da tüm okullar pazartesi günü tatil16:03 - TBMM'nin 29. başkanı AK Partili Mustafa Şentop oldu22:52 - Venezuela'da ordu ile yerli halk arasında çatışma: 2 ölü!08:27 - AK Parti'nin meclis başkanı adayı belli oldu08:19 - "Venezuela Devlet Başkanı Maduro'dan Türkiye'de banka hesabı açın çağrısı" iddiası08:15 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile telefonda görüştü11:50 - Yerinden 1 liraya alınan salatalık halde 9 liraya satıldı!01:35 - Çanakkale'de 5 büyüklüğünde deprem!15:08 - MHP Lideri Bahçeli'den Burhanettin Kocamaz yorumu15:02 - İYİ Parti'nin Mersin'de Burhanettin Kocamaz'ı aday gösterememesi sonrasında yeni formül14:53 - TÜSİAD'ın yeni başkanı Simone Kaslowski oldu (Simone Kaslowski kimdir?)14:49 - TCDD Genel Müdürü İsa Apaydın görevden alındı13:25 - Gazeteci Rasim Ozan Kütahyalı'ya 2 yıl hapis cezası00:55 - Mersin'de İYİ Parti’ye geçen Burhanettin Kocamaz aday olamadı (Liste YSK’ya geç verildi)00:23 - Cumhur İttifakı'ında son durum: 44 il AK Parti, 7 ilde MHP00:05 - Rusya ''sınırsız menzilli'' nükleer kruz füzesini test etti00:00 - Millet İttifakı'nda son durum: 29 il CHP'ye, 21 il İYİ Parti'ye00:53 - Binali Yıldırım istifa edip Meclis'e veda etti20:04 - Erdoğan: Ne pahasına olursa olsun sınırımızdaki terör koridorunu yıkacağız19:59 - Muğla Milas'ta maden sahasında heyelan sonucunda göçük: 2 ölü!02:15 - Kalın’dan FETÖ elebaşı Fetullah Gülen'in iadesi' iddiası ile ilgili açıklama19:44 - ABD Başkanı Trump: Suriye ile ilgili 24 saat içerisinde bir açıklama yapacağım19:35 - 'Poşet formalı Afganlı küçük Messi'nin annesi: Hayatımız mahvoldu, Taliban oğlumun peşinde10:28 - 2018 Kasım ayı işsizlik rakamları belli oldu19:46 - Soçi'deki Üçlü Suriye Zirvesi sonrası 3 liderden ilk açıklama19:40 - İstanbul Kartal'da yıkılan 8 katlı binayla ilgili 2 kişi tutuklandı17:18 - Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'dan ilaç zammı ile ilgili açıklama02:10 - İran'da Devrim Muhafızlarına yönelik intihar saldırısı: 27 kişi hayatını kaybetti!18:44 - İran/Hamaney: ABD ile hiçbir sorun çözülmez19:59 - İşte gripten korunmada etkili olan turpun 10 faydası14:59 - Erdoğan: Soğan, patlıcan, domates, biber üzerinden ters köşe yapmaya çalıştılar14:52 - Rusya altyapıyı test etmek için geçici olarak internetin fişini çekecek00:13 - İstanbul Çekmeköy'de askeri helikopter düştü: 4 asker hayatını kaybetti!15:48 - İlker Başbuğ: Kozmik Oda'yı açmasaydık suikastların arkasında TSK var denecekti15:41 - Erdoğa: Tanzim satış noktalarında temizlik ürünleri de satılacak23:00 - Erdoğan: Halde terör estirenlerin işini bitireceğiz22:49 - Kemal Kılıçdaroğlu CHP'nin 31 Mart yerel seçim bildirgesini açıkladı22:42 - İstanbul Kartal'da riskli binanın yıkımına başlandı18:22 - Erdoğan açıkladı: Kitap,dergi ve gazetede KDV kalkıyor16:16 - İstanbul'da Sebze meyve tanzim satış noktaları belli oldu02:27 - Yazar Şule Yüksel Şenler yoğun bakımda17:12 - Erdoğan: Tank Palet Fabrikası satılması söz konusu değil17:09 - İstanbul'da Karagümrük çetesine operasyon: 11 gözaltı01:08 - İstanbul Kartal'da 8 katlı bina çöktü: 21 ölü00:02 - Türkiye İhvan üyesi Muhammed Abdulhafız Hüseyin'i neden Sisi'ye verdi?20:05 - Bakan Albayrak: Artan gıda fiyatlarına karşı haftaya adım atacağız19:57 - Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras Ayasofya ve Ruhban Okulu'nu ziyaret19:04 - İngiltere'den dikkat çeken patates raporu15:50 - 500 ilaç piyasada bulunmuyor!13:39 - 4 Şubat 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?12:45 - 2019 Ocak ayı enflasyon rakamları belli oldu01:19 - Kolombiya'da barış anlaşmasına uymayı reddeden FARC lideri Rodrigo Cadete öldürüldü23:24 - Erdoğan: Suriye'deki koalisyon güçlerine güvenemeyiz23:20 - Trump: Venezuela'ya asker göndermek bir seçenek18:29 - ABD'den sonra Rusya da nükleer silah anlaşmasını askıya aldı18:25 - Adana'da 4,3 büyüklüğünde deprem21:20 - Erdoğan'dan kentsel dönüşüm açıklaması: Müteahhide evinizi vermeye mecbur değilsiniz21:06 - Kitap satışlarında KDV sıfırlandı21:34 - ABD Başkanı Trump'tan Taliban, Kuzey Kore, İran ve DEAŞ'e ile ilgili açıklama19:42 - Trump'tan muhalif lider Guaido'ya destek telefonu!13:53 - Erdoğan: Fazıl Say'ın konserine gittik, linç kampanyası başlattılar22:14 - AK Parti İstanbul Büyüksehir Belediye Başkan adayı Yıldırım'dan TBMM Başkanlığı görevinden istifa kararı16:29 - Zabıta memuruna tokat atan eski daire başkanı, hakim karşısında kendini savundu16:01 - HDP 31 Mart yerel seçimlerinde üç büyükşehirde aday çıkarmayacak15:55 - İstanbul Tuzla'da tersanede yangın: 2 ölü, 11 yaralı!
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler