Güncelleme: 20:53 TSİ 20 Temmuz 2019 Cumartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Çin’in politikaları önemli

Paul Krugman
Güncelleme: 09:40 TSİ 22 Ekim 2011 Cumartesi

 

Gelişmekte olan ülkeler, ABD-Çin arasındaki rekabete likidite tuzağı olmaksızın girebiliyor. Çin’deki her değer artışı, gelişmekte olan ülkelerin para birimlerine ilgiyi artırır ve domino etkisi yaratır.

Sanırım insanların hükümetin Çin para birimini manipüle etme çabalarına getirdiği eleştirilere kısaca değinmem lazım. Diyorlar ki Çin aslında üretim alanında Amerika ile kafa kafaya gitmediğinden yuanın değerinin artmasının bir faydası olmaz.

Bunun yanlış olduğunu üç şeklde tartışırım. Birincisi, başa baş bir rekabet olmadığı düşüncesi yanlış. Son zamanlarda üretimin Amerika’dan Çin’e geri döndüğüne dair basında yer alan yeterince haber var. İşgücü maliyetleri Amerika’da her zaman daha yüksek olacak, ama diğer avantajlar, özellikle de lojistik avantajlar, yoğun emek gerektiren üretimi kendi evinde yapmaya değer bile kılabilir. İkincisi, üretimin örneğin Çin’den Meksika’ya, taşınmasının Amerika üzerinde gerçek bir etkisi olabilir.

Global imalat önemli ölçüde bölgesel kompleksler tarafından yürütülüyor -emek yoğun işini Meksika ve Orta Amerika’da yapmış bir Güney Amerika ile rekabet eden Japonya ve Çin merkezli bir Asya kompleksi tarafından.

Bununla birlikte, en önemlisi, bunu global bir problem olduğunu düşünmemiz gerektiği. Çin ve diğer para manipülatörleri dış ticaret bilançosu fazlasını daha yavaş yönetse, diğer taraf kim olacak? Gelişmekte olan ekonomiler, Çin’le Amerika’nın olduğundan daha direkt bir rekabete likidite tuzağı olmaksızın girebiliyor (geleneksel açık pazar operasyonları çekiciliğini kaybetti çünkü kısa dönem oranları sıfıra yakın) ve enflasyon baskısını hissediyorlar.

Yani, Çin’deki her değer artışı, gelişmekte olan ekonomilerin net ithalat rakamlarını yükseltmeye meyilli olsa da, muhtemelen para birimlerine olan ilgiyi artıracaktır. Böylece bir domino etkisi oluşur ve likidite tuzağına düşmüş ABD, Japonya ve Avrupa ekonomilerini düzenlemelere zorlar. Sonuç olarak, Çin’in para birimi politikası aslında Amerika’daki imalat için önemli.

Mal fiyatları canlanıyor

Mal fiyatlarını hatırlıyor musunuz?

Kısa bir zaman önce, malum şüpheliler mal fiyatlarındaki artışın hızlı enflasyonun habercisi olduğunu söylüyorlardı. Mal fiyatları bir numaralı delilleriydi. Bütçe Komitesi’nin Cumhuriyetçi Başkanı Paul Ryan, bazı malların fiyatlarını sabitleyecek bir para politikası önerisinde bulundu (böylece Çin’de yükseliş varken Amerika’da deflasyon gerekir ama boşver gitsin).

Bu durum son zamanlarda mal fiyatlarında neler olduğunu incelemeyi gerektiriyor. Thomson Reuters Index’in son beş yıllık verilerine bakarak mal fiyatlarının bu sene oldukça düştüğünü görebiliriz. Global çöküşün dibine vurduğumuz zamanki düzeyden yüksekler ama o kadar da olsun. Tuhaf olan şu ki 2007 yılıyla aynı seviyedeler; 2007-2008 tırmanışından önce.

Öyle görünüyor ki, dört yıllık bu dönemde Bernanke, FED mal fiyatlarını hemen hemen sabitlemiş. İyi bir hedef olduğundan demiyorum, sadece olan bu.

O zaman, Ryan gibileri doların aslında değerinin düşürmediğini mi iddia edecekler? Son düşüşe bakıp kemer sıkmaya değil büyümeye ihtiyaç olduğunu mu söyleyecekler? Geçen seneki geçici artışı hiperenflasyon belirtisi olarak okuyan favori ‘uzmanlarının’ hiçbir şeyden anlamadıklarını kabul edecekler mi? Balık kavağa çıkacak mı?

ARKA PLAN: ÇİN

Bir para birimi bağlantısı

11 Ekim’de, Amerika Senatosu, Çin’den gelen belirli ürünlere gümrük vergisi uygulanmasını oylayıp ezici bir çoğunlukla kabul etti. Tabii Hazine Bakanlığı, Çin’in ticaret avantajı sağlamak için para biriminin değerini azalttığını belirlerse.

Birçok ekonomist, Çin Yuanı’nın değerini yüzde 30 düşürmesinin Çin ürünlerinin uluslararası pazarda diğerlerine göre daha ucuz olmasına yol açtığını iddia ediyor. Gelgelelim, Çin devlet adamları paralarına esneklik kazandırmak için yavaş adımlar attıklarında ısrar ediyorlar. 2010’da Çin, resmi parasının yüzde 7 değer kazanmasını sağlayan Amerikan Doları’nı fiili olarak sabit tutmaya karar verdi. Çin devlet adamları, senatodan geçen beyannamenin iki ülke arasındaki ticaret ilişkilerini riske atacağını söyleyerek anlaşmanın geçersizliğini bildirdi. Çin Başbakanı Wen Jiabao, 15 Ekim’de Guangzhou’da gerçekleştirilen bir ticaret fuarında “Ticaret korumacılığı yalnızca dünyanın ekonomik gelişimini yavaşlatır” dedi.

Bu uygulamayı eleştiren Amerikalılar ise (temsilciler meclisinin cumhuriyetçi liderleri de dahil) Amerikan ekonomisinde çok bir artışa neden olmayacağını iddia ediyorlar. Öngörülen mevzuat şu anda Beyaz Saray’da bekliyor. Bazı ekonomi araştırmaları beyannamenin etkili olabileceğini gösteriyor. Örneğin, Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü, yuanın değerinde meydana gelebilecek yüzde 1’lik bir artışın, şu an 45 milyar dolarları geçmiş ABD ticaret açığını 2.5 ile 6 milyar dolar oranında indirebileceğini söylüyor. Bu durum yarım milyon Amerikalı’ya istihdam sağlayabilir.

Ayrıca, Boston Danışmanlık Grubu’nun yapmış olduğu yeni bir araştırmada, Çin’de yükselen işgücü maliyetinin re-shoring (offshore zıddı, yatırımın geri dönmesi) ya da üretim tesislerinin Amerika’ya geri dönmesine yol açtığını belirtti. Danışmanlık firması, ‘re-shoring’ sayesinde 2020’li yıllarda 3 milyon yeni istihdam yaratacağını söylüyor.

Şaşılacak birşey yok: News Corporation’da yeni bir skandal

Gördüğüm kadarıyla Murdoch imparatorluğu yeni bir skandalla karşı karşıya. Bu seferki okuyucuları değil ilan verenleri yanıltmaya dair, tiraj rakamlarını şişirdikleri iddiası var.

12 Ekim günkü The Guardian gazetesinde çıkan Nick Davies’in haberinden: “Rupert Murdoch’ın en tepedeki yöneticilerinden biri, Guardian’ın o medya grubunun bayrak gazetesi The Wall Street Journal’ın tiraj rakamlarında sahtekarlık yapıldığına dair sorularının ardından istifa etti. The Guardian’ın ulaştığı delillere göre, The Journal Avrupalı şirketlerden gelen para transferleriyle gizlice kendi gazetesinden (hem de ucuz fiyata) binlerce kopya satın alarak okuyucularını ve ilan verenleri yanıltıyordu.” Vay canına. Gene de böyle bir şeyin ortaya çıkacağını tahmin etmeliydik.

11 yıllık uzmanlığın ardından benim anladığım insanların karmaşık varlıklar oldukları ama insan grupları pek değildir. Bireylerin davranış biçimleri değişkendir: Dürüst bir politikacı eşini aldatabilir veya kötü niyetli bir politikacının kişisel yaşamı gayet düzgün olabilir. Ama iş insan gruplarına gelince, mesela bir politikacının yakın çevresi veya bir medya imparatorluğunun yönetim ekibi gibi, genelde pek çok konuda aynı davranışları sergilerler. Bir alanda devamlı yalan söylüyor ve sahtekarlık kovalıyorlarsa diğer bir alanda da aynısını yapmaya meyillidirler. Aslına bakarsanız, George W. Bush çetesinin Irak’ı işgal etmek için uydurma bir hikaye hazırladıklarını önceden tam da bu sayede biliyordum. Kağıdı kalemi alıp hesapladığımda görüyordum ki, ekonomik politikalar konusunda rutin şekilde sahte bilgiler sunuyorlardı. Ve savaş için uydurdukları hikaye tam da zenginlere vergi indirimi getirebilmek için yaptıklarına benziyordu: Kaçınılmaz bir hedefe ulaşmak için devamlı değişen bir mantıkla yapılan açıklamalar. O zamanlar çok laf işittim, insanlar bana hangi cesaretle başkanın ulusal güvenliği ilgilendiren konularda halkı kandıracağını iddia edebildiğimi soruyorlardı?

Sonra ne oldu, biliyorsunuz.

Murdoch çalışanları politikaya dair rutin bir şekilde yalan söylüyorlar; tüm kuralları çiğneyerek insanların telefonlarını dinliyorlar. İş, ilan verenlere geldiğinde kendilerine hakim olsalardı fena olmazdı. Gerçekler ve adaleti at çöpe gitsin ama bu bir iş meselesi (!).

Ama ellerinden bir şey gelmez çünkü bu tam da kim ne olduklarına yakışan tavır.

ARKA PLAN:  MURDOCH

Üst düzey istifa

WALL Street Journal’ın Avrupa yayımcısı Andrew Langhoff, İngiliz The Guardian Gazetesi’nin yapmış olduğu bir araştırma üzerine ortaya çıkardığı bir tiraj sahtekarlığı ile ilgili sorulardan ve gazetenin kendi tirajını arttırdığı yönündeki iddialarından sonra istifa etti.

Wall Street Gazetesi’nin muhabirleri Paul Sonne ve Bruce Orwall’a göre, istifa mektubu “İçerden yapılan bir araştırmanın, gazetenin sosyal haberler kısmında çıkan iki yazının tiraj departmanının E.L.P. ya da Executive Learning Partnership adındaki Hollanda menşeli bir şirket ile yapılan bir anlaşma ile yapıldığını gösterdi.”

12 Ekim’de meydana gelen olaylarla ilgili yazıda, muhabirler yakın bir kaynağın, anlaşmayı “Journal’ın Avrupa’daki tirajını artırmak için öğrencilere ve diğerlerine dağıtılmak üzere Executive Learning Partnership’e satılan iskontolu gazetelerde yapılan bir çoğunluk sirkülasyonu anlaşması” olarak değerlendirdiğini yazdılar. Paul Sonne’ın ve Bruce Orwall’ın kaynakları, anlaşmada Avrupa Wall Street Journal’da Executive Learning Partnership adına haberler çıkacağı yer almadığı halde, Langhoff’un muhabirleri bu haberleri yapmaya zorladığını ortaya koyduğunu söylüyor.

Çalışanlar arasındaki bir e-postada, Langhoff istifa ettiğini çünkü ‘anlaşmanın, haber kapsamının ticari ilişkilerden etkilenmiş olacağı izlenimini bırakabileceğini’ yazmıştı. The Wall Street Journal’ın sahibi News Corporation, tiraj rakamlarının abartılmadığını ve Langhoff’un istifasının sebebinin The Guardian’ın yazısı olmadığında ısrarcı oldu. News Corporation’ın sözcüsü Kate Dobbin, 13 Ekim’de Bloomberg’de The Guardian’ın hikayesinin ‘yalanlarla dolu’ olduğunu söyledi.

adv
SON DAKİKA
23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı10:40 - ABD Temsilciler Meclisi'nin S-400 kararına Türkiye'den tepki10:29 - ABD, Türk pilotların F-35 eğitimlerini durdurduğunu açıkladı14:00 - Yıldırım-İmamoğlu ortak yayın tarihi belli oldu23:21 - Binali Yıldırım açıkladı: Benim tercihim Uğur Dündar’ın yönetmesi (İmamoğlu ile ekranda tartışma programı)14:14 - ABD'den S-400'e karşı Türkiye'ye ilk hamle!23:51 - 9 günlük bayram tatilinin ilk üç gününde 54 trafik kazası oldu10:18 - Türkiye ekonomisi krizde mi?10:06 - Mayıs ayı enflasyon rakamları belli oldu09:40 - Endonezya'da 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:17 - Sakarya Hendek'te 4,6 büyüklüğünde deprem! İstanbul'da hissedildi11:52 - Kuzey Irak'a PKK'ya yönelik kara ve hava harekatı21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler