Güncelleme: 10:54 TSİ 23 Ocak 2019 Çarşamba
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

DİB’in takviminin dili “akademik”, Denizbank’ın takvimi toprak kokulu

Fatma Barbarosoğlu
Güncelleme: 09:59 TSİ 09 Ocak 2019 Çarşamba

I-

Ocak ayını, takvimler ve kurumların “yeni yıl” hediyeleri üzerinden değerlendirmeye niyetliyim. Niyetimin toplumsal karşılığının da olması bendenizi ayrıca sevindirdi/sevindiriyor. Geçen hafta Çarşamba günü yayınladığım Dünden bugüne takvim yaprakları ve “imkanlı metinler” adlı yazıya bir “cemile”/mektup geldi. Mektubun sonunda pdf olarak Diyanet Takvimleri üzerine yapılmış bir çalışma yer alıyor: “Üç Dönem, Üç Takvim: 2002, 2007 ve 2011 yılları takvimleri örneğinde Diyanet Söyleminin Analizi”. Makale iki akademisyene ait. Doç. Dr. Rıfat Atay, Halil Arslan.

Makaleyi heyecanla ve merakla okudum. Öncelikle bu tür çalışmaların daha fazla yapılması gerektiğine inandığımı, yapılan çalışmayı çok önemsediğimi söylemeliyim. Çalışma şunun için önemli: Dikkatimizi pek çekmeyen bir konuyu nazara vererek meseleyi çok boyutlu olarak tartışmamıza imkan sunuyor.

Çalışma önemli ve değerli fakat, makalede kullanılan “din algısı” kavramına itirazımı dile getirmek zorundayım. Son yıllarda “din algısı” kavramı her vesile ile karşımıza çıkıyor. Öncelikle bu kavramın din üzerine yazılmış makalelerde tartışılmaya muhtaç olduğunu söylemek zorundayım. Dini tasavvur olur. Dini söylem olur. Ama din algısı kavramını kullanmak, dini görsel, müşahhas bir alana hapsetme hatasını barındırır. Psikolojik ve sosyolojik metinlerde her geçen gün daha fazla karşımıza çıkan “algı”nın ilahiyat metinlerinde daha dikkatli bir şekilde kullanılması gerektiğini düşünüyorum. Dikkatsiz kullanımlar “ben dini böyle anlıyorum” cümlesini yaygınlaştırıyor.

Gelelim çalışmaya...

Doç. Dr. Rıfat Atay ve Halil Arslan, üç farklı Diyanet İşleri Başkanı dönemine denk gelen DİB takvimini tematik olarak bölümlere ayırmışlar. Makalenin tamamını burada değerlendirmem mümkün değil. En çarpıcı olan kısmı tadımlık olarak dikkatinize sunmak istiyorum. Makalenin en önemli tezi 2002 takviminin halkın diline daha yakın olduğu, 2007 ve 2011 yılında hazırlanan takvimlerin ise “akademik” bir dil kullandığı:

“Eyüp Sultan’ın (r.a.) Kabrini Bulan ve Aynı Zamanda Fatih’in Hocası olan Akşemseddin’in Vefatı (1459)” başlığıyla 16 Şubat 2002 takvim yaprağında ifade edilen konu, 2007 ve 2011 yıllarında “Fatih’in Hocası Akşemseddin’in Vefatı (1459)” başlığıyla daha yalın ve daha nötr ifadelerle yer bulmuştur. 2002 takviminde “Hatay’ın Fransız İşgalinden Kurtuluşu (1938)” diye Hatay’ın kurtuluşu ile ilgili bilgi verilip kimden kurtulduğumuz bilgisine de yer verilirken; 2007 ve 2011 takvimlerinde sadece “Hatay’ın Kurtuluşu (1938)” gibi daha nötr ve belirsiz bir ifade kullanılmıştır. Kurtuluş günleriyle ilgili verdiğimiz bu farklı yaklaşım diğer kurtuluş günleri için de tercih edilmiştir. Takvimleri incelerken en çok dikkatimizi çeken unsurlardan biri bu olmuştur. Genel bir bakışla 2002 takviminin halkın diline daha yakın bir üslupla yazılmış olduğu sonucuna varmak yanlış olmayacaktır. Diğer iki takvimdeki akademik dil hemen göze çarpmaktadır.”

Yukarıda bahsi geçen makaleyi okuduktan sonra DİB’in 16 Şubat 2018 Kitap Takvimine baktım:

Yaprağın ortasında Ak Şemsettin’i temsilen çizilmiş kara kalem resim, resmin üstünde günün tarihi olarak FATİH’İN HOCASI AKŞEMSETTİN’İN VEFATI(1389,1459),TÜRK HAVA KURUMUNUN KURULUŞU( 1925), NAYLON İCAT EDİLDİ bilgisi var.

Resmin altında şu hadis-i şerif yer alıyor: “ALLAH’IM ZENGİNLİKLE İMTİHAN EDİLMENİN KÖTÜLÜĞÜNDEN SANA SIĞINIRIM. FAKİRLİKLE İMTİHAN EDİLMENİN KÖTÜLÜĞÜNDEN DE SANA SIĞINIRIM”

16 Şubat yaprağının arka bölümünde Selim Gündüz Alp’in “Babamla Bir Kış Gecesi” adlı yazısından alıntı var. Gündüzalp’ten yapılan alıntı sayfanın 4/1’ni kaplıyor. Sayfanın 4/3 ‘ünde Rukiye Aydoğdu’nun “Hicretsizliğimiz” yazısı yer alıyor. Yazının edebi açıdan son derece “sıkıntılı” olduğunu söylemek zorundayım. Takvimin yaprakları çevrildikçe bu sıkıntılı metinlerin tek bir örnek ile sınırlı kalmadığı görülüyor.

Şimdi soru şu: Bu takvim yaprağı yaşlı kuşağa hitap etmiyor, orta kuşağa hitap etmiyor, genç kuşağa hiç hitap etmiyor.

O halde takvim yapraklarına içerik hazırlanırken hedef kitle nasıl tespit ediliyor?

Takvim yaprakları dini bilgi ve dini duygu arasındaki geçişkenliği nasıl sağlamalı?

Artık kimse takvim yaprağı okumuyor niye bunları önemsiyorsunuz diyenleriniz varsa Anadolu kültüründe takvim yaprakları hala önemini koruyor.

Diyelim ki takvim yaprakları önemli değil o halde niye milyonlarca takvim basılmaya devam ediyor?

II-

Yukarıda okumuş olduğunuz metni gazeteye göndermek üzere iken kargo geldi, kargodan tam da benim gündemime uygun büyük boy bir kitap çıktı: Tarım ve İnsan/ 4 Mevsim. Kitapta, Tarım ve Orman Bakanlığı Eğitim Yayım ve Yayınlar Dairesi Başkanlığı ile Denizbank’ın on yıldır süren, “Tarım ve İnsan Fotoğraf Yarışması” arşivinden seçilen fotoğraflar var. Fotoğraflara türkülerin hikayesi, ve “halk takvimi” eşlik ediyor.

Kitabı hazırlayan Perihan Yücel’in kaleme aldığı “halk takvimi”, tarım toplumunun kültürünü bir şekilde idrak etmişleri hatıralarına götürürken, hiç idrak etmemiş olanların fikir sahibi olacağı kadim bilgileri sunuyor: “Tanrı yaz günlerini uzun yaratmış bitmeyen işler bitsin diye, kış günlerini kısa yaratmış yetmeyen yemekler yetsin” diye.

Kitabın yapraklarını tekrar tekrar çevirdim. Bazı fotoğrafların önünde uzun uzun durdum. Bir hayata tanıklık etmenin burukluğunu ve dahi bereketini aynı anda yaşadım. Maksat hasıl olmuştu sanıyorum. Toprağın kokusunu, nimeti teriyle bereketlendirenlerin yorgunluğunu ben dahi hissettim.

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
00:05 - Muğla'da 4,5 büyüklüğünde deprem meydana geldi19:28 - THY'den yolculara İstanbul Havalimanı uyarısı: 3 Mart'tan sonra en az 1 saat erken gelin17:59 - Rusya'da yolcu uçağını Afganistan'a kaçırma girişimi başarısızlıkla sonuçlandı21:13 - Kerç Boğazı'nda Türk mürettabatının da bulunduğu iki gemi alev aldı: 14 mürettabat öldü!20:07 - MHP 31 Mart yerel seçim için 4 ilin adayını açıkladı17:35 - Afganistan'ın Maydan Vardak vilayetinde Taliban militanları askeri kampa saldırdı: 126 ölü16:31 - Suriye'de ABD/YPG konvoyuna saldırı: 5 ölü12:10 - İstanbul Havalimanı'na hangi tarihler arasında taşınacak?00:00 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile görüştü00:00 - Akdeniz'de 4,7 büyüklüğünde deprem03:09 - ABD Başkanı Trump'tan "Suriye'den çekilme" açıklaması03:05 - Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan eski DAEŞ'le Mücadele Temsilcisi McGurk'e yanıt18:02 - 31 Mart seçimlerinde oy kullanacak Suriyelilerin sayısı belli oldu17:49 - ABD'li senatör Graham: Kaşıkçı'nın ölüm emrini Prens Selman verdi17:31 - Kenevirin ilk merkezi belli oldu17:14 - ABD'li senatör Lindsey Graham'dan YPG/PKK açıklaması16:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan AK Parti'nin Samsun Belediye Başkan adaylarını açıkladı12:07 - 18 milyon öğrenci için karne günü10:41 - İstanbul'un Beşiktaş'ta sahte konsolosluk binası açıp, Karadağ vatandaşlığı sattılar12:18 - Prof. Dr. Canan Karatay: Çocuklar yumurta tereyağıyla cin gibi olurlar00:53 - 17 Ocak Perşembe gün hangi illerde okullar tatil23:29 - İngiltere'de Theresa May hükümeti güvenoyu almayı başardı17:46 - Suriye'de YPG'nin denetimindeki Münbiç'te patlama: 4 ABD askeri öldü01:52 - Yoğun kar yağışı nedeniyle yurdun bir çok noktasında ulaşımda zorluklar yaşanıyor00:37 - 16 Ocak Çarşamba günü hangi il ve ilçede okullar tatil?14:26 - Ekim 2018'de işsizlik rakamları belli oldu08:13 - 15 Ocak Salı günü hangi illerde okullar tatil?23:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile Süriye'yi görüştü14:34 - ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'dan Trump'ın ''Türkiye'yi tehdit'' mesajlarıyla ilgili açıklama14:28 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Trump'ın sözlerine sert tepki!10:27 - Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun'dan Trump'ın sözlerine yanıt10:21 - Cumhurbaşkanlı sözcüsü Kalın'dan Trump'a yanıt: Suriyeli Kürtleri PKK ile bir tutmak ölümcül bir hatadır00:05 - 14 Ocak Pazartesi hangi illerde okullar tatil?)00:00 - Paris'te eylemde çıkan olaylarda 167 sarı yelekli gözaltına alındı17:07 - AK Parti'nin Sakarya belediye başkan adayları belli oldu17:02 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan Binali Yıldırım'a YSK yanıtı16:53 - Esad rejimi Münbiç çevresine askeri yığınak yapmaya başladı!16:50 - Emeklilerin maaş farkının ödeneceği tarih belli oldu18:11 - 12 Ocak 2019 Tarihte bugün neler oldu?17:15 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Kocaeli Belediye Başkan Adaylarını açıkladı17:10 - HÜDA PAR'dan 31 Mart 2019 yerel seçim kararı05:44 - Prof. Karatay: Ekmekte kabarmayı sağlayan glamür maddesi beyinde morfin etkisi yapıyor!01:48 - Trump, acil durum ilandan çark etti22:08 - Doğu Karadeniz'de PKK operasyonu22:00 - ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Bolton'dan Türkiye açıklaması16:50 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Trabzon Belediye Başkan adaylarını açıkladı00:54 - 11 Ocak Perşembe günü kar yağışı nedeniyle eğitime bir gün ara verilen iller00:35 - 10 Ocak Perşembe günü okullarda kar tatili olan il ve ilçeler23:19 - ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'dan Suriye'den çekilme ile ilgili açıklama22:56 - Heyet Tahrir-üş Şam İdlib'de kontrolü sağlamaya çok yaklaştı22:51 - Soğuk havayla doğalgaz tüketimi 8 Ocak'ta rekor kırdı01:25 - Kar yağışı nedeniyle Türkiye'de çok sayıda noktada ulaşımda zorluklar yaşanıyor (Yollarda son durum)00:13 - 9 Ocak Çarşamba günü hangi illerde kar nedeniyle okullar tatil?15:54 - Beştepe'de John Bolton ile görüşen İbrahim Kalın'dan ilk açıklama15:14 - Erdoğan: Bolton'ın muhatabı İbrahim Kalın'dır15:07 - Beştepe'de ABD heyetiyle kritik görüşme09:57 - Ordu için CHP ve İYİ Parti arasında İdris Naim Şahin bilmecesi00:05 - 8 Ocak Salı günü hangi illerde okullar tatil?20:09 - Trump: DAEŞ'le mücadele ederken Suriye'den uygun bir şekilde çekileceğiz20:02 - Binali Yıldırım: Uber için ortak yol bulunur14:57 - Beyin Haritalama Vakfından Prof. Nevzat Tarhan'a 2019 Golden Axon Liderlik Ödülü14:53 - Şanlıurfa Suruç'ta işçi ve öğrenci servisleri çarpıştı: 3 ölü, 13 yaralı!09:51 - Kar yağışı nedeniyle Türkiye'de çok sayıda noktada ulaşımda zorluklar yaşanıyor (Yollarda son durum)23:40 - İstanbul'da beklenen kar yağışı başladı23:21 - 7 Ocak 2019 Pazartesi günü hangi illerde okullar tatil olacak?23:15 - Endonezya'da 7 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:07 - Eski YPG'li Silo: ABD'den aldığımız silahları geri vereceğimize dair bir kağıt imzalamadık19:56 - Gripten korunmanın en basit yolu elleri yıkamaktır22:05 - ABD: Suriye'den çekilmek için belirli bir takvim yok17:11 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Pakistan'ın FETÖ adımı memnuniyet verici16:49 - CHP'de yerel seçim için 4 büyükşehir ve 4 il adayı belli oldu16:41 - MHP Lideri Bahçeli'den parti teşkilatına seçim genelgesi16:37 - Dışişleri'nden ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'ya tepki14:30 - Kaşıkçı cinayeti davasında 5 infaz timine idam talebi10:34 - Memur ve emekli maaşının 2019 zam oranı belli oldu10:24 - 2018 yılı enflasyon rakamları açıklandı00:32 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan teşkilata ''Cumhur İttifakı'' uyarısı00:20 - 4 ilde okullara kar tatili23:16 - Suriye rejiminden "400 YPG'li Münbiç’i terk etti" iddiası20:10 - AK Parti Samsun İl Başkanı Hakan Karaduman açığa alındı20:02 - MHP'de Samsun İl Başkanı Tekin görevden alındı, Milletvekili Erhan Usta disipline verildi13:13 - Çin 13 yıllık askeri haberleşme anteni projesini bitirdi12:58 - Danimarka'da köprü üzerinde tren kazası: En az 6 ölü12:49 - İstanbul'da su faturasına %15 indirim00:15 - ABD'den işgalci Siyonist İsrail'e Suriye konusunda güvence20:40 - Erdoğan, AK Parti'nin Ankara ilçe belediye başkanı adaylarını açıkladı16:00 - İstanbul Büyükada'da at ahırlarında yangın14:57 - ''Brokoli buharda birkaç dakikalık pişirme veya çiğ tüketilmesi gerekir''20:28 - 2. Ordu Komutanı Org. Temel neden görevden alındı?20:23 - ÖTV ve KDV indirimleri 3 ay daha devam edecek12:50 - 2019 yılı için yeni uygulamalar yarın başlıyor (Hayatımızda neler değişecek?)09:57 - Hava Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu: 60 muvazzaf asker hakkında gözaltı kararı09:52 - 2019 Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) artış oranı belli oldu23:12 - MHP 31 Mart yerel seçim için 402 belediye başkan adayını daha açıkladı23:05 - 12 ilde pazartesi okullara kar tatili (31 Aralık Hangi illerde okullar tatil edildi?)22:53 - Binali Yıldırım AK Parti İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adayı13:39 - İşte AKN'siz internet fiyatları (Adil Kullanım Kotası ne zaman kalkacak?)13:14 - ABD:Suriye'de savaş henüz bitmedi, silahları YPG'den geri isteyemeyiz12:44 - Konya'da bir evde çıkan yangında 4 çocuk öldü!15:15 - "Esad güçleri Münbiç'e girdi" iddiasına Pentagon'dan yalanlama
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler