Güncelleme: 20:39 TSİ 20 Temmuz 2019 Cumartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Fırtına dediğin böyle kopar

I.Wallerstein
Güncelleme: 13:06 TSİ 11 Nisan 2011 Pazartesi

Başbakanı, muhafazakar, Harold Macmillan Güney Afrika hükümetini, iktidarının temeline aparthaydı koyan parti tarafından yönetilen hükümeti, işaret ederek konuşuyordu. Onun bu konuşması "değişim rüzgarı" olarak adlandırıldı. Cümlelerini tekrar okumak anlamlı:

"Değişim rüzgarı bu kıtaya doğru esiyor, memnun olalım ya da olmayalım, ulusal bilincin gelişmesi politik bir gerçekliktir. Bunu biz de politik bir gerçek olarak kabul etmeliyiz ve ulusal politikalarımız tüm bunları dikkate almalı."

Güney Afrika Başbakanı Hendrik Verwoerd bu konuşmadan hiç memnun olmadı ve konuşmanın tüm önerilerini ve dayanak noktalarını reddetti. 1960 yılı Afrika yılı olarak adlandırıldı çünkü o yıl 16 koloni bağımsız devlet oldu. Macmillan'ın konuşması gerçekten de kıtanın güney yarısında bulunan bu eyaletlerdeki beyaz yerleşimcilere sesleniyordu. Maden kaynaklarının çoğunu sömüren bu yerleşimciler, Siyahi Afrikalıların oy hakkı elde etmesini, çoğunluğu oluşturacakları korkusuyla şiddetle direniyorlardı.

Macmillan hiç de radikal bir adam değildi. O, Asya ve Afrika nüfusunu Soğuk Savaş'ta Batı Yakası'na kazanmak mantığı ile konuşuyordu. Konuşması İngiltere (ve akabinde Birleşik Devletler) liderlerinin Güney Afrika'daki beyaz hükümranlığının herşeyi alaşağı edebilecek bir durumdan korktuklarını gösteriyordu. Rüzgar esmeye devam etti, ardı ardına ülkelerde Afrikalı çoğunluk mücadelelerini kazandı ve sonunda 1994'te Güney Afrika evrensel oy hakkını tanımak zorunda kaldı ve Nelson Mandela başkan seçildi. Bu süreçte, "her nasılsa", İngiltere ve Amerika'nın ekonomik çıkarları korunageldi.

Bu durumdan çıkarabileceğimiz iki ders var. Biri değişim rüzgarlarının güçlülüğü ve onlara direnmenin imkansızlığı. İkincisi ardından ne geleceği hiç belli olmasa da rüzgarların tiranlık sembollerini süpürüp atması. Bir kez semboller devrildikten sonra herkes geriye dönük olarak onları lanetler. Ancak herkes aynı zamanda ortaya çıkan yeni yapılarda kendi çıkarlarının korunmasını ister.

Tunus ve Mısır'da başlayan ikinci Arap devrimi şimdi her geçen gün daha da çok ülkeyi bir girdap gibi sarıyor. Ve hiç şüphesiz ki daha pek çok tiranlığın sembolleri ya yıkılacaklar ya da devletin iç yapısında büyük değişiklikler yapmak zorunda kalacaklar. Ancak, iktidarı kim alacak? Mısır ve Tunus'ta gördüğümüz üzere yeni başbakanlar eski rejimin kilit adamları. Ve her iki ülkede de ordu eylemcileri protestoları bitirme çağrıları yapıyor. Her iki ülkeye de muhalif sürgünler geri dönüyor, kaldıkları yerden devam edip, kendilerine görevler istiyorlar ve bu sürgünlerden kimileri eski rejimlerin destekçisi olan Avrupa ve Kuzey Amerika ile ilişkilerin geliştirilmesini diliyor. Elbette, halk güçleri hala savaşıyor ve şimdiden Tunus'ta başbakanın istifa etmesini sağladılar.

Fransız Devrimi'nin ortasında Danton "de l'audace, encore de l'audace, toujours de l'audace." (Cesaret, daha fazla cesaret, hep cesaret) diyordu. İyi bir tavsiye belki ama Danton bu cümleyi kurduktan kısa bir süre sonra giyotinle idam edildi. Ve onu giyotine mahkum edenler de giyotinle idam edildi. Sonrasında Napolyon vardı ve Restorasyon ve sonra 1848 ve sonra Paris Komünü. Devrimin 200. yıl dönümü 1989'da herkes geriye dönük olarak Fransız Devrimi'nden yanaydı ancak üçleme –eşitlik, özgürlük, kardeşlik- gerçekten hayata geçirilmiş miydi?

Bugün farklı olan pek çok şey var. Değişim rüzgarları gerçekten dünya çapında. Şimdilik, depremin merkez üssü Arap dünyası ve rüzgar an itibariyle hala o coğrafyada esmekte. Şüphe yok ki, bölgenin jeopolitiği asla eskisi gibi olmayacak. Şimdi herkesin dikkatle izlemesi gereken kilit bölgeler, Suudi Arabistan ve Filistin. Eğer Suudi monarşisi ciddi sorunlarla karşılaşırsa –ve en azından karşılaşması mümkün görünüyor- artık Arap dünyasında hiçbir rejimin garantisi yoktur. Ve değişim rüzgarları Filistin'deki iki politik tarafın güçlerini birleştirmesine neden olursa İsrail Filistin ulusal bilincini hesaba katarak yeni gerçeklikleri kabul etmek ve bunlara uygun davranmak zorunda kalabilir ve istese de istemese de Harold Macmillan'dan alıntı yapmak zorunda kalabilir.

Söylemeye bile gerek yok, Birleşik Devletler ve Batı Avrupa değişim rüzgarı sınırlandırmak ve yönünü değiştirmek için elinden geleni yapıyor. Ancak onların güçleri de eskisi gibi değil. Ve değişim rüzgarları kendi coğrafyalarında da esiyor. Fırtına dediğin böyle kopar. Yönü ve devinimi sabit değildir ve asla tahmin edilemez. Bu sefer rüzgar çok çok güçlü. Bu fırtınayı sınırlandırmak ve yönlendirmek hiç kolay olmayacak.

*Immanuel Wallerstein'ın 1 Mart'ta Znet'te yayınlanan yazısını Özge Kelekçi İngilizce orijinalinden ETHA için çevirdi.

adv
SON DAKİKA
23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı10:40 - ABD Temsilciler Meclisi'nin S-400 kararına Türkiye'den tepki10:29 - ABD, Türk pilotların F-35 eğitimlerini durdurduğunu açıkladı14:00 - Yıldırım-İmamoğlu ortak yayın tarihi belli oldu23:21 - Binali Yıldırım açıkladı: Benim tercihim Uğur Dündar’ın yönetmesi (İmamoğlu ile ekranda tartışma programı)14:14 - ABD'den S-400'e karşı Türkiye'ye ilk hamle!23:51 - 9 günlük bayram tatilinin ilk üç gününde 54 trafik kazası oldu10:18 - Türkiye ekonomisi krizde mi?10:06 - Mayıs ayı enflasyon rakamları belli oldu09:40 - Endonezya'da 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:17 - Sakarya Hendek'te 4,6 büyüklüğünde deprem! İstanbul'da hissedildi11:52 - Kuzey Irak'a PKK'ya yönelik kara ve hava harekatı21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler