Güncelleme: 00:24 TSİ 05 Nisan 2020 Pazar
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

İdeal kadın müsabakası ya da hangi kadın!

Ayşe Böhürler
Güncelleme: 22:23 TSİ 28 Aralık 2019 Cumartesi

Türkiye’de kadın kimliğinin inşası ya da değişimi üzerinden yürütülen münakaşalar elbette yeni değil! Batı karşısında kendimizi anlamaya çalıştığımız anda kadını da tartışmaya başlıyoruz. Kısacası son 200 yıldır bu tartışma ve itiş kakış hali sürüp duruyor. Yani mevzu ne İstanbul Sözleşmesi’yle başlıyor ne de sona eriyor.

Türkiye’nin kadın tarihine baktığımızda, en içte kadınların kendi hikâyelerini oluşturduğu süreci, ardından ülkenin hikâyesini ve en dış halkada da dünyadaki değişimleri gördüğümüz bir sarmal çıkıyor karşımıza. Birbirinden ayrılmaz katmanlardan oluşan bu sarmaldan soyutlanıp bir “modern kadın’’ ya da “dindar kadın’’ modeli çıkartmak mümkün değil. Olsa olsa hayal olur. Hakeza erkek için de durum farklı değil.

TOPLUMSAL TARİH VE KADIN OLMAK

Masamın üzerinde iki yayın var bugün. Birincisi ‘Toplumsal Tarih’ dergisinin 31. sayısı. İkincisi de Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Din Sosyolojisi öğretim üyelerinden Dr. Şule Albayrak’ın editörlüğünü yaptığı Kadın Olmak isimli kitap. Toplumsal Tarih Dergisi’nde rastladığım, 1930 ve 1960’lardaki kadını anlatan iki makale bugün içinde bulunduğumuz tartışmaların eskiden de hiç hafif geçmediğini gösteriyor.

Türkiye’de ülkenin istikametiyle birlikte kadın kimliği de değişime uğruyor. Tanzimat’la başlayan siyasi ve toplumsal değişim süreçlerinin her birisinde aynı tablo görülüyor. Döneminde her alanda ilerici kabul edilen isimler dahi konu kadına gelince cedelleşmeye başlıyor.

1930’lu yıllarda, Kemalist kültür modeline göre oturtulmaya çalışılan “’Cumhuriyet kadını’’ yani “asri kadın’’ modeli bir taraftan toplumu cepheleştirse de diğer taraftan erkekleri birleştiriyor.

“1930’ların İstanbul Basınında Kadın’’ ismiyle Işık Özel’in kaleme aldığı inceleme yazısında Cumhuriyet kadınını destekleyenler olduğu gibi karşı çıkanlar da olduğu görülüyor. Mesela bir tanesi diyor ki: “Efenim kadın okuyunca ne oluyor? Ne erkeğin yerini tutabiliyor, ne de kendine has meziyetleri muhafaza edebiliyor. İkisinin ortası bir şey vazgeçin efenim.” 1932 yılında Millet Meclisi’nde bütçe görüşmeleri esnasında geçen bir konuşmada kullanılan kavramlar da bir hayli ilginç!!!

“Kadın bugün müstehlik olmaktan çıkıp mühlik” olmuştur diyen milletvekiline Bedia Muvahhit şöyle cevap vermiş: “Bu darbeyi bekâr bir mebus indirmeye kalkışmış olsaydı, bekârlık kabahatini tevil etmek istiyor derdim. Kadın öteden beri müstehlik değil müstahsildir…’’

Şu “bekârlık kabahati” lafı da dönem ruhu açısından dikkat çekici J

O yıllarda “Cumhuriyet kadını’’ demek, asri olmak anlamına geliyor, bazı yeni özellikler yükleyerek bu prototipin içi doldurulmaya çalışılıyor.

1960’lara gelindiğinde ise kadın kimliği siyasi ve ekonomik kırılmalarla yeniden bir değişime uğruyor. Bu yılların getirdiği ekonomik koşullar ve köyden kente göç, kadın konusunu yakından etkiliyor. Fabrika işçisi kadınlar ayrı bir başlık!

Bu dönemde “Cumhuriyet kadını’’ lafının yerini “İdeal Türk kadını’’ tarifiyle bir başka prototipin aldığı görülüyor. Şevket Rado’nun çıkardığı Hayat Mecmuası’nda “İdeal Türk Kadını Nasıl Olmalıdır’’ başlığında bir anket bile başlıyor. Bir İdeal Kadın müsabakası bile yapılıyor. Hayat Mecmuası’nın sayfalarına yansıyan kadından yola çıkarak bir makale kaleme alan Güven Bakırezer o dönemde medyada “kadın ve erkeği eşit gören’’ insanların sayısının çok az olduğunu söylüyor. En ilerici kesim olarak kabul edilen sanat çevrelerinde bile zihniyet değişmiyor. Mesela tiyatro oyuncusu Muammer Karaca, çalışan kadının evinde huzur olmayacağına inananlardan imiş. Ünlü sanatçı Münir Nureddin Selçuk, zaruret olmadan kadının çalışmaması gerektiğini söyleyenler arasında yer alıyor. 1980’li yıllarındaki çağdaş kadın filmlerinin yönetmeni Atıf Yılmaz o yıllarda “kadının çok şey bilse bile alçakgönüllü olması gerektiğini’’ savunanlardan. Dergi, 1967’de bir ideal ev adını yarışması düzenliyor ama birinciliği 41 yaşında iki çocuk annesi lise öğretmeni Lale Ünlü elde ediyor. Dergi sonucu şöyle duyuruyor: “Jüri heyeti Türk kadınlarının meziyetlerinde yepyeni bir unsurun ortaya çıktığını tespit etti.

Yarışmaya katılanların \% 89’unun aynı zamanda dışarıda da çalışan hanımlar oluşu klasik ev kadını meziyetlerinin yanısıra hayat yükünü eşleriyle bölüşenlerin sayısının arttığını gösterdi.’’ 1970 öğrenci olayları ve 1980 darbesi kadın tartışmalarını yakından etkiledi. Bugüne geldiğimizde tüm bu tarihi dönemeçlerin kadınlar üzerindeki etkisi devam ediyor. Bugünün kadın prototipi tek tip değil; çok renkli ve seçenekli. Mahalleleri farklı olsa da ortak özellikleri çok.

İz Yayıncılık’tan Şule Albayrak’ın editörlüğünde çıkan ve ağırlıklı olarak din ve kadın ekseninde çalışan kadın akademisyenlerin çalışmalarının yer aldığı kitap; tam da bu noktada tekil bir gelenek ve kadın okumasına karşı çıkıyor. İslâm, gelenek, modernite ve ötesinde, kadın olmayı farklı alanlarda uzmanlaşmış akademisyenlerle birlikte irdeliyor. “Kadın Olmak’’ isimli kitabı tartışmalara katkı sağlaması umuduyla okumanızı tavsiye ederim.

(YENİ ŞAFAK)

Haberin Etiketleri : Ayşe Böhürler
adv
SON DAKİKA
22:50 - Türkiye'de corona virüs salgınından can kaybı 425 oldu22:55 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 356 oldu22:45 - Dünyada corona virüs vakalarının sayısı 1 milyonu geçti!21:32 - Corona virüsten en çok can kaybı görülen 10 il21:03 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 277 kişi oldu21:42 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 214 oldu11:21 - Corona virüs küresel krizi ve yeni dünya düzeni!22:39 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 168 oldu!23:11 - ABD'de corona virüsten ölü sayısı 2 bini geçti (Corona virüs son durum)23:06 - Türkiye'de corona virüs salgınından hayatını kaybedenlerin sayısı 131 oldu!00:02 - Bakan Soylu: Sürekli bir taşınma söz konusu, bu hastalığı yayar23:22 - Türkiye'de corona virüsten can kaybı 92 oldu!23:02 - İtalya'da bir günde 969 kişi corona virüsten öldü! (Corona virüste son durum)22:49 - Corona virüsün savaşında en kritik cihaz solunum cihazı!20:37 - Pangolin'de corona virüsün benzerini taşıyor20:26 - Corona virüsün yeni savaş alanı Hindistan olacak iddiası!18:04 - Corona virüsü tespit etmek için ev tipi antikor testi geliştirildi23:03 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 75 oldu14:45 - Üniversite tatili uzadı, YKS sınavı ertelendi!12:53 - Umut veren gelişme! ''Corona virüs aşısı uzun yıllar koruyabilir''00:17 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 59 oldu19:53 - Uzaktan eğitim 30 Nisan'a kadar uzatıldı12:00 - İspanya corona virüs nedeniyle NATO'dan acil yardım istedi (Corona virüste son durum)00:02 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 44 oldu13:39 - EBA TV nereden ve nasıl izlenecek? EBA TV uydu frekansları nedir?00:59 - Almanya Başbakanı Merkel corona virüs salgını nedeniyle kendisini karantinaya aldı00:45 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Evlerimizde kalalım00:23 - Bilim insanları Çin'in corona virüs raporunu çıkardı! (72 bin vaka tek tek incelendi)00:15 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 30 oldu! Vaka sayısı bin 23600:08 - Gıdalardan insana corona virüs bulaşır mı?23:50 - Türkiye'de Corona virüs salgınından ölenlerin sayısı 21 oldu!23:41 - Corona virüste hızlı tanı kiti devrede! 15 dakikada sonuç23:59 - Türkiye'de Corona virüsten ölenlerin sayısı 9 oldu! Vaka sayısı 67023:04 - Sağlık Bakanlığı'ndan Corona virüs genelgesi! özel ve vakıf hastaneleri de virüs hastalarına bakacak22:55 - Ölümcül virüsler çoğu neden yarasalarda ortaya çıkıyor?22:51 - İtalya'da corona virüsten bir günde 627 kişi öldü! (Corona virüste son durum)22:08 - Hangisi doğru? Corona virüs hakkında efsaneler!21:50 - 79 yaşındaki corona virüs hastası o ilaçla tedavi edildi!21:40 - İngiltere'den corona virüs nedeniyle emekli 65 bin doktor ve hemşireye mektup23:22 - Türkiye'de corona virüsten üçüncü ölüm!23:02 - Gün gün corona virüs belirtileri22:56 - Monako Prensi 2. Albert corona virüsü salgınına yakalandı12:14 - Corona virüste Çin'de bir ilk! (Corona virüste son durum)00:21 - Türkiye'de Corona virüsten ikinci ölüm! Vaka sayısı 191!00:20 - Türkiye'de corona virüse karşı 100 milyarlık paket (Covid-19'a karşı alınan 19 önlem)00:15 - Corona virüsü salgınında her 10 vakadan sadece 1'i tespit edilebiliyor00:00 - Corona virüs yüzeylerde ne kadar yaşar?23:57 - İtalya'da corona virüs salgınından bir günde 475 ölüm! (Corona virüste son durum)00:17 - Türkiye'de corona virüsten ilk ölüm! Türkiye'deki toplam vaka sayısı 98'e yükseldi23:58 - İtalya'da corona virüsten ölenlerin sayısı artıyor! (Corona virüste son durum)23:54 - Corona virüs Avrupa kıtasındaki tüm ülkelerine yayıldı!09:35 - Corona virüste doğrular ve yanlışlar nelerdir? (Corona virüs için alınacak tedbirler nelerdir?)01:58 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 47'ye çıktı00:15 - İtalya'da corona virüsten bir günde 349 ölüm (Corona virüste son durum)00:03 - İçişleri Bakanlığı'ndan corona virüs genelgesi: AVM ve restoranlar hariç tüm mekanlar kapatılıyor!23:24 - Bakan Koca: Pozitif çıkan yeni vakalar var15:19 - Avustralyalı bilim insanları: Corona virüsün ilacını bulduk00:59 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 18'e çıktı00:55 - Çin'de 15 dakikada sonuç veren corona virüs testi geliştirildi21:34 - İtalya'da bir günde corona virüsten 368 ölüm! (Corona virüste son durum)19:07 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 5'e yükseldi15:03 - Corona virüs semptomları nelerdir? Covid-19’u alerji, grip ve nezledenayıran özellikleri nelerdir?14:53 - Diyanet İşleri Başkanı Erbaş'tan yeni tip corona virüs açıklaması13:06 - Dünya tarihini etkileyen 10 pandemi salgını!12:57 - Türkiye'de ikinci corona virüs vakası gerçekleşti12:43 - Ebola'yı keşfeden Belçikalı bilim insanı Peter Piot'tan korkutan corona virüs açıklaması14:15 - Çinli salgın uzmanı Zhong Nanshan: Corona virüs salgını Haziran'da sona erecek (Corona virüste son durum)21:35 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsü pandemi ilan etti11:08 - Corana virüs dünyada hızla yayılıyor! (Corana virüste son durum)01:04 - Türkiye'de ilk Corona virüs vakası!00:07 - Bakan Koca: Türkiye'de corona virüs olma ihtimali çok yüksek22:00 - Corona virüste son durum!17:30 - ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey'den İdlib ateşkesi ile ilgili açıklama14:55 - Ali Babacan'ın parti kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na sunuldu23:55 - İtalya'da corona virüs bilançosu ağırlaşıyor!23:42 - Fransa Kültür Bakanı Franck Riester corona virüse yakalandı23:31 - Eski Adalet Bakanı Şevket Kazan hayatını kaybetti!21:47 - Rusya'daki İdlib zirvesinden ateşkes kararı çıktı (Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası açıklama)12:46 - İngiliz bilim adamı: Corona virüs savaşını kaybettik11:27 - Bahar Kalkanı Harekatı'nda 2 asker hayatını kaybetti, 6 asker yaralı11:36 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu23:52 - Corona virüs bilançosu ağırlaşıyor ( Corona virüste son durum)23:48 - İtalya, Güney Kore ve Irak'a corona virüs salgını nedeniyle uçuşlar durduruldu23:29 - ABD'de corona virüsten ilk ölüm meydana geldi! (Corona virüs salgınında son durum)23:17 - İşte corona virüse karşı alınacak önlemler23:12 - YouTube Ekim 2019 ile Aralık 2019 arasında 5.8 milyon videoyu sildi10:50 - Hatay Valisi Doğan: Suriye İdlib'de 33 asker şehit, 32 yaralı10:47 - Rusya'dan İdlib'deki hava saldırına ilişkin açıklama01:42 - Suriyeli mültecilerine Avrupa kapıları açıldı20:12 - Corona virüs dünyada can almaya devam ediyor (Corona virüsünde son durum)12:53 - AK Parti/Çelik: Suriye rejimine verilen süre dolunca TSK görevini yerine getirecek00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler