Güncelleme: 04:40 TSİ 19 Kasım 2018 Pazartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Libya’daki savaşın perde arkası

Peter Beinart
Güncelleme: 16:51 TSİ 26 Mart 2011 Cumartesi

Şöyle bir düşündüğünüz zaman durum gerçekten tuhaf. ABD, halihazırda Irak ve Afganistan'da derinden hayal kırıklıklarına yol açan iki savaş veriyor. Halk, tecrit politikası taraftarı bir halet-i ruhiye içinde; başkan tabiatı gereği ihtiyatlı, federal hükümet ise neredeyse meteliğe kurşun sıkar vaziyette. Libya, temel Amerikan çıkarlarının dışında ve çoğu Amerikalı, üzerinde ismi yazılı olsa bile onu haritada bulmakta güçlük çeker.

Öyleyse niçin orada savaşıyoruz? Tamamen Bosna'dan dolayı, başka bir şey değil. Çoğu Amerikalıya sorun, Bosna savaşı konusunda hep, Jay Leno'nun İngiltere Savaşı'nı kimin kazandığına dair yoldan geçenlere sorduğu sorulara benzer cevaplar alırsınız. Halbuki dış politika genelde elit bir meseledir ve Bosna, Amerikalı ve Avrupalı elitlerin kendi dünya görüşlerini şekillendirdikleri bir potaydı. Batılı liberallerin, Saygon'un düşüşünden 20 sene sonra Batı'nın askeri müdahalelerinin hem ahlaki hem de tesirli olabildiğine karar verdikleri yerdi Bosna. Bosna, sivil elitlerin, sınırlı savaşın mümkün olmadığına dair Pentagon'dan gelen uyarılardan şüphe duymayı öğrendikleri yerdi. NATO'nun Bosna'daki başarısı, çoğu kişide Batı'nın Ruanda'ya başarılı bir şekilde müdahale edebileceği kanaatine yol açtı ve 1999'da Kosova'da insani gerekçelerle gerçekleştirilen savaşa ortam hazırladı.

Hükümetlerinin Libya’da uçuşa yasak bölge kararını desteklemelerinde etkisi olduğu ifade edilen insanlara bir bakın: Beyaz Saray’da Samantha Power, meslek hayatına Bosna’da muhabirlik yaparak başladı. Fransa’da Bernard-Henri Levy, 1994’te Slobodan Miloşeviç’e karşı askeri müdahale isteyen bir belgesel yaptı. The Economist de “Avrupa’nın Balkanlar’da soykırımı önlemedeki utanç verici başarısızlığı, İngiliz bakanlarda komple bir nesil için geleceğe şekil verecek bir tecrübe olmuştur. Balkanlardaki acıları yakından gözlemleyen bazıları şimdi günümüz koalisyon hükümetinde önemli pozisyonlarda bulunuyorlar” açıklamasında bulundu.

Bosna’da da olduğu gibi Batı’nın Libya’ya müdahalesi de sadece insani gayelerle olmadı. 1990’ların başları ve ortalarında ABD ve Avrupa’daki liderler, Balkanlar’da olanların, Doğu Avrupa’yı yeniden şekillendiren daha geniş devrimin akıbetini belirleyebileceğine karar verdiler. Miloşeviç’in ehlileştirilmesinin sadece eski Sovyet Bloku’nda demokrasi ve insan haklarının akıbeti için değil, Batı’nın gücünün yayılması için de hayati ehemmiyette olduğuna karar verdiler. Bugün de Arapların demokrasi mücadelesinde doğru tarafta durmak isteyen ABD için de kaderleri Kuzey Afrika’yla derinden bağlı olan Fransa ve İtalya gibi bilhassa Akdeniz ülkeleri için de durum aynı. Libya, Bosna gibidir fakat mesela Kongo gibi değildir, NATO’nun kapısının eşiğinde durur. Yine Libya, Bosna gibidir fakat mesela Bahreyn gibi değildir, düşman bir bölge gücünün yörüngesinin yakınında bulunmaz. 

Peki Bosna ve bunu takip eden Batı'nın hava savaşlarından alınacak dersler nelerdir? Birincisi, insani gerekçelerle yapılan savaşlar sadece havada kazanılmıyor. Bosna'da olayların gidişatını değiştiren - en azından NATO bombardımanları kadar etkili olan-, silah sevkıyatı ve askeri eğitimdi. Bunlar, Boşnak ve Hırvatların karada Sırp kuvvetlerini alt etmelerine imkan verdi. Vietnam'da ise aksine, Saygon ABD hava saldırılarına karşı, yeterince motive olmuş askerlerini hiç cepheye sürmedi, bu da Amerikan askerlerinin büyük ölçüde kazançlı çıkmasına yol açtı. Libya'da da isyancılar çok motive olmuş görünüyorlar. Mesele, Amerika ve müttefiklerinin kısa zaman içinde onlara ne kadar silah ve eğitim ulaştırabileceğidir. ABD'nin şansına Mısır, bu transferi kolaylaştırıyor görülüyor. Eğer Batılı ülkelerin Libya'da zaten askeri eğitimcileri yoksa bu beni şaşırtır.

İkincisi, hava saldırısı ne kadar başarılıysa Amerika’nın karadaki müttefikleri üzerindeki kontrolü o kadar az olur. ABD, Kosova Kurtuluş Ordusu'nun Sırp bölgelerini temizlemesi ya da bağımsızlık ilan etmesini istemedi. Fakat onlar her ikisini de yaptı. Biz, Taliban şehirden kaçarken Kuzey İttifakı'nın Kabil'de durmasını istedik. Kulak asmadılar. Talihimiz yaver giderse Libya'daki isyancılar yakında çok daha güçlü bir kuvvet olurlar, yine talihimiz gerçekten yaver giderse bunlar Libya'yı makul bir insani rejim altında birleştirmeyi başaracak bir kuvvet olurlar. Fakat ikincisi büyük ölçüde bizim dışımızda bir olay.

Sonuncusu, Batı uçakları masum insanları öldürecek ve savaş, Batılı liderlerin arzu ettiğinden daha uzun sürecek. Ve er ya da geç, Barack Obama ve Avrupalı mevkidaşları muhtemelen bu soruyla karşı karşıya kalacaklar: Kaybetmektense kara savaşına girsek daha mı iyi olur?  Obama'nın ikinci şıkkı dışarıda bırakmış olmasının ise gerçekte hiçbir önemi yok. Çünkü söylentilere göre, Tony Blair'in Miloşeviç'in Kosova'nın elden gitmesine müsaade edeceği düşüncesiyle Bill Clinton da Kosova'da aynısını yapmıştı.

Bir yere kadar mesele şu ki, Bosna'daki şahinler (kendimi de bu kategoriye dahil ediyorum) bir şekilde hep kurtulmayı başarmışlardır. Miloşeviç Balkanlar'da iki kez tam zamanında pes etti. Hepimiz Kaddafi'nin de aynısını yapması için dua etmeliyiz. Çünkü, pes etmezse insanlık adına şahin olanlar şu acı hakikatle yüzleşmek zorunda kalacaklar: Amerikalılar insani gayelerle yapılan savaşta çok sayıda kayıp verilmesine tahammül edebilirler, ancak bu kayıplardan hiç birinin Amerikalı olmaması şartıyla.

Kaynak: The Dailybeast

Dünya Bülteni için çeviren: Emin Arvas

adv
SON DAKİKA
10:56 - CHP Edirne Milletvekili Erdin Bircan hayatını kaybetti (Erdin Bircan kimdir?)14:44 - İzmir'de 10 Kasım törenine katılmayan imama soruşturma!10:17 - Meteoroloji'den 5 il için kar ve yağmur uyarısı (16 Kasım 2018 hava durumu nasıl olacak?)10:15 - Eylül ayı sanayi üretimi rakamları belli oldu10:10 - İstanbul'da Osman Kavala operasyonu09:55 - Patates ve soğanda fiyat artışı sürecek09:51 - Hava Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu: 100 asker ile 88 sivil hakkında gözaltı kararı16:48 - Suudi savcıdan Cemal Kaşıkçı cinayeti ile ilgili açıklama13:15 - Hz. İsa'nın 1500 yıllık resmi bulundu10:28 - Ağustos ayı işsizlik rakamları belli oldu16:05 - Muhafazakar yazarların derin endişesi: ''Aman provakasyona gelmeyelim!''15:40 - ABD'den YPG açıklaması: İlişkimiz geçici, taktiksel10:56 - Diyabet hastalarına 5 önemli kış önerisi (14 Kasım Dünya Diyabet Günü)10:49 - İDO istanbul iç hatlar seferlerini 1 Aralıktan itibaren durduruyor19:05 - Filistinli gruplar, Gazze'de ateşkesin sağlandığını duyurdu11:30 - İşgalci Siyonist İsrail'in Gazze saldırısı sürüyor: 4 Filistinli şehit edildi17:27 - Justin Trudeau: Kaşıkçı ile ilgili Türkiye'nin verdiği ses kayıtlarını dinledik09:40 - Büyük tartışmalara yol açan sağlık ile ilgili teklif Genel Kurul'a geliyor09:17 - İşgalci Siyonist İsrail'den Gazze Şeridi'ne saldırı: 7 Filistinli00:19 - MHP lideri Devlet Bahçeli'den af açıklaması17:44 - Prof. Karatay: Ekmekte kabarmayı sağlayan glamür maddesi beyinde morfin etkisi yapıyor!16:31 - Şırnak'ta çatışmada 2 asker hayatını kaybetti, 5 asker yaralandı!16:21 - Edirne'de Atatürk'e hakaret ettiği iddia edilen 21 yaşındaki üniversite öğrencisi tutuklandı16:18 - Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan Kadir Mısıroğlu'na ziyaret ile ilgili açıklama13:50 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan CHP'ye Türkçe ezan tepkisi00:21 - Hakkari Şemdinli'deki patlamada 7 asker hayatını kaybetti, 25 asker yaralandı20:46 - Trump tartışmalı yeni göçmen yasasını onayladı!20:38 - 2019 YKS tarihleri belli oldu20:33 - Somali Mogadişu'da bombalı saldırılar: 17 ölü14:51 - ABD'de barda silahlı saldırı: 12 ölü18:46 - Trump'ın ara seçimlerde Temsilciler Meclisi'ni kaybetmesinin anlamı ne?09:57 - Yurtdışına çıkmak isteyenlere vize tuzağına dikkat!09:40 - ABD'de Temsilciler Meclisi ve Senato seçimi09:35 - Dışişleri Bakanlığı'ndan ABD'nin PKK'nın elebaşları hakkındaki ödüle ilişkin açıklama20:27 - ABD, PKK'lı Karayılan, Bayık ve Kalkan için ödül koydu13:28 - Erdoğan: ABD'nin İran yaptırımlarını doğru bulmuyorum13:05 - Abdullah Tivnikli kimdir?17:04 - ABD, İran'a yönelik yaptırımdan muaf tuttuğu 8 ülkeyi açıkladı15:21 - İşgalci Siyonist İsrail'den Trump'a İran'a yaptırım teşekkürü13:49 - Weber'in Avrupa Komisyonu Başkanlığı için seçim vaadi Türkiye'nin AB üyelik sürecini sonlandırmak12:31 - İran Cumhurbaşkanı Ruhani'den ABD yaptırımlarına ilk tepki10:23 - İmama siyaset yasağına yeni düzenleme13:09 - Bakan Pekcan: 366 firmanın 6 bin 399 ürününde haksız fiyat artışı tespit ettik14:24 - İran Dışişleri Bakanı Zarif Türkiye'ye geliyor11:23 - Saadet Partisi İstanbul Milletvekili Cihangir İslam hakkında soruşturma10:52 - Tek tip askerlik geliyor! (Askerlik düşecek mi?)10:50 - Avrupa Birliği pasaport kontrollerine yapay zeka destekli yalan makinesi geliyor15:53 - Washington Post'tan gazeteci Cemal Kaşıkçı ile ilgili "asit" iddiası15:44 - İstanbul Sultangazi'de ormanlık alanda kimyasal atık!13:09 - Araçlarda ÖTV indirimiyle fiyatları ne kadar olacak?12:17 - Lupus hastalığı nedir? Lupus hastalığı nasıl tedavi edilir?21:10 - Antalya Manavgat'ta eğitim uçağı düştü: 2 ölü13:39 - İstanbul Havalimanı resmen hizmete girdi (İstanbul Havalimanı'n özellikleri nelerdir?)10:25 - 7 ilde komiserlik sınavı hırsızlığı operasyonu: 29 kişiye gözaltı kararı12:28 - Endonezya'da 189 kişi taşıyan yolcu uçağı denize düştü!16:58 - Cemal Kaşıkçı kimdir?16:50 - Yaz tatili kısalacak mı? Bakan Selçuk açıkladı18:27 - Metiner'den Arınç'a: 15 Temmuz gecesi nerede saklandıklarını açıklasınlar18:19 - 39 ilin valisi değişti (İstanbul'a yeni vali geldi)18:02 - AK Partili Kocabıyık: Gülen son 1000 yılın en büyük Türk büyüğü!20:41 - Kaşıkçı cinayeti ilgili Savcılık Suudi Arabistan'dan 18 kişi hakkında iade talebinde bulundu20:58 - ''Alpaslan Kuytul, FETÖ ve PKK aleyhindeki konuşmaları ortadayken FETÖ’ye bilerek ve isteyerek yardım etmekle suşlamak''18:51 - Ankara Gölbaşı'da otomobil ile TIR çarpıştı: 3 ölü, 2 yaralı!15:55 - Melih Gökçek'ten Hayati Yazıcı'ya yanıt: Bir suçum varsa açıklamazsan namertsin08:25 - İstanbul Esenyurt'ta 3 fabrikada yangın!20:15 - Suudi Veliaht Prens Selman'ndan timsah gözyaşları: Kaşıkçı cinayeti çok acı verici ve haksız20:08 - Ruhani'den çok sert ''Cemal Kaşıkçı'' açıklaması08:43 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2019 yerel seçimler ana muhalefetin sonu olacak08:36 - TCDD'de meteoroloji uzmanı olsaydı Çorlu'da tren kazası yaşanmazdı iddiası07:59 - Afyon Cezaevi'nden firar eden zanlı İstanbul Kadıköy'de dehşet saçtı!20:04 - Cemal Kaşıkçı'nın dublörü konsolosluktan takma sakalla çıktı!19:13 - Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın'ndan af tartışmalarına ilişkin açıklama12:01 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu: 750 milyar gerçekçi bir rakam değildir11:54 - Bir vatandaş bir yılda 155 Polis İmdat Çağrı Merkezi'ni 45 bin 210 kez aradı08:55 - Kaşıkçı cinayetinden sonra Mutreb'in 4 kez aradığı o isim07:38 - Meteoroloji'den Türkiye geneli sağanak yağışı uyarısı07:23 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile telefonla görüştü17:07 - Suudi Arabistan yetkiliden yeni Cemal Kaşıkçı iddiası!16:56 - Gazeteci Cemal Kaşıkçı soruşturmasında 25 kişi daha ifade verecek13:43 - Marmara Bölgesi'nde sıcaklık azalıyor01:39 - MHP Lideri Bahçeli'den ''Öğrenci Andı'' açıklaması01:22 - Trump: Kaşıkçı ile ilgili cevaplar beni tatmin etmedi01:06 - Erdoğan: Dalgalanmada işin aslı kur değildi12:31 - Suudi Arabistan: Cemal Kaşıkçı, konsoloslukta öldü00:09 - Kayseri'de otomobil takla attı: 4 ölü!19:09 - Hindistan'da tren kalabalığı çarptı: 50 ölü!19:04 - Mustafa Sarıgül, Şişli Belediye Başkanlığı için aday adaylığını açıkladı16:55 - İstanbul Suudi Konsolosluğu'nda çalışan 15 Türk savcıya ifade veriyor13:13 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'dan gazeteci ''Cemal Kaşıkçı'' açıklaması13:01 - Trump: Cemal Kaşıkçı öldürüldü, sonucu ağır olacak12:53 - ''Öğrenci Andı'' geri mi dönüyor?15:39 - İki dişi fareden yavru!15:36 - Ağrı Patnos'ta 4,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi14:35 - İBB Başkanı Mevlüt Uysal'dan adaylık açıklaması11:16 - Ünlü foto muhabiri Ara Güler hayatını kaybetti (Ara Güler kimdir?)11:06 - Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin 2019 yılı ilk bütçe tasarısı Meclis'e sunuldu.10:36 - Adalet Bakanı Gül'den kayıp Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı açıklaması20:50 - ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'dan Türkiye'ye yaptırım kararı açıklaması20:53 - AK Parti Sözcüsü Çelik: Suudi Konsolos'un dokunulmazlığı var, seyahati engellenemezdi20:50 - CNN: Suudi Cemal Kaşıkçı öldürüldü, cesedi parçalara ayrıldı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler