Güncelleme: 15:33 TSİ 18 Ocak 2019 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Libya’daki savaşın perde arkası

Peter Beinart
Güncelleme: 16:51 TSİ 26 Mart 2011 Cumartesi

Şöyle bir düşündüğünüz zaman durum gerçekten tuhaf. ABD, halihazırda Irak ve Afganistan'da derinden hayal kırıklıklarına yol açan iki savaş veriyor. Halk, tecrit politikası taraftarı bir halet-i ruhiye içinde; başkan tabiatı gereği ihtiyatlı, federal hükümet ise neredeyse meteliğe kurşun sıkar vaziyette. Libya, temel Amerikan çıkarlarının dışında ve çoğu Amerikalı, üzerinde ismi yazılı olsa bile onu haritada bulmakta güçlük çeker.

Öyleyse niçin orada savaşıyoruz? Tamamen Bosna'dan dolayı, başka bir şey değil. Çoğu Amerikalıya sorun, Bosna savaşı konusunda hep, Jay Leno'nun İngiltere Savaşı'nı kimin kazandığına dair yoldan geçenlere sorduğu sorulara benzer cevaplar alırsınız. Halbuki dış politika genelde elit bir meseledir ve Bosna, Amerikalı ve Avrupalı elitlerin kendi dünya görüşlerini şekillendirdikleri bir potaydı. Batılı liberallerin, Saygon'un düşüşünden 20 sene sonra Batı'nın askeri müdahalelerinin hem ahlaki hem de tesirli olabildiğine karar verdikleri yerdi Bosna. Bosna, sivil elitlerin, sınırlı savaşın mümkün olmadığına dair Pentagon'dan gelen uyarılardan şüphe duymayı öğrendikleri yerdi. NATO'nun Bosna'daki başarısı, çoğu kişide Batı'nın Ruanda'ya başarılı bir şekilde müdahale edebileceği kanaatine yol açtı ve 1999'da Kosova'da insani gerekçelerle gerçekleştirilen savaşa ortam hazırladı.

Hükümetlerinin Libya’da uçuşa yasak bölge kararını desteklemelerinde etkisi olduğu ifade edilen insanlara bir bakın: Beyaz Saray’da Samantha Power, meslek hayatına Bosna’da muhabirlik yaparak başladı. Fransa’da Bernard-Henri Levy, 1994’te Slobodan Miloşeviç’e karşı askeri müdahale isteyen bir belgesel yaptı. The Economist de “Avrupa’nın Balkanlar’da soykırımı önlemedeki utanç verici başarısızlığı, İngiliz bakanlarda komple bir nesil için geleceğe şekil verecek bir tecrübe olmuştur. Balkanlardaki acıları yakından gözlemleyen bazıları şimdi günümüz koalisyon hükümetinde önemli pozisyonlarda bulunuyorlar” açıklamasında bulundu.

Bosna’da da olduğu gibi Batı’nın Libya’ya müdahalesi de sadece insani gayelerle olmadı. 1990’ların başları ve ortalarında ABD ve Avrupa’daki liderler, Balkanlar’da olanların, Doğu Avrupa’yı yeniden şekillendiren daha geniş devrimin akıbetini belirleyebileceğine karar verdiler. Miloşeviç’in ehlileştirilmesinin sadece eski Sovyet Bloku’nda demokrasi ve insan haklarının akıbeti için değil, Batı’nın gücünün yayılması için de hayati ehemmiyette olduğuna karar verdiler. Bugün de Arapların demokrasi mücadelesinde doğru tarafta durmak isteyen ABD için de kaderleri Kuzey Afrika’yla derinden bağlı olan Fransa ve İtalya gibi bilhassa Akdeniz ülkeleri için de durum aynı. Libya, Bosna gibidir fakat mesela Kongo gibi değildir, NATO’nun kapısının eşiğinde durur. Yine Libya, Bosna gibidir fakat mesela Bahreyn gibi değildir, düşman bir bölge gücünün yörüngesinin yakınında bulunmaz. 

Peki Bosna ve bunu takip eden Batı'nın hava savaşlarından alınacak dersler nelerdir? Birincisi, insani gerekçelerle yapılan savaşlar sadece havada kazanılmıyor. Bosna'da olayların gidişatını değiştiren - en azından NATO bombardımanları kadar etkili olan-, silah sevkıyatı ve askeri eğitimdi. Bunlar, Boşnak ve Hırvatların karada Sırp kuvvetlerini alt etmelerine imkan verdi. Vietnam'da ise aksine, Saygon ABD hava saldırılarına karşı, yeterince motive olmuş askerlerini hiç cepheye sürmedi, bu da Amerikan askerlerinin büyük ölçüde kazançlı çıkmasına yol açtı. Libya'da da isyancılar çok motive olmuş görünüyorlar. Mesele, Amerika ve müttefiklerinin kısa zaman içinde onlara ne kadar silah ve eğitim ulaştırabileceğidir. ABD'nin şansına Mısır, bu transferi kolaylaştırıyor görülüyor. Eğer Batılı ülkelerin Libya'da zaten askeri eğitimcileri yoksa bu beni şaşırtır.

İkincisi, hava saldırısı ne kadar başarılıysa Amerika’nın karadaki müttefikleri üzerindeki kontrolü o kadar az olur. ABD, Kosova Kurtuluş Ordusu'nun Sırp bölgelerini temizlemesi ya da bağımsızlık ilan etmesini istemedi. Fakat onlar her ikisini de yaptı. Biz, Taliban şehirden kaçarken Kuzey İttifakı'nın Kabil'de durmasını istedik. Kulak asmadılar. Talihimiz yaver giderse Libya'daki isyancılar yakında çok daha güçlü bir kuvvet olurlar, yine talihimiz gerçekten yaver giderse bunlar Libya'yı makul bir insani rejim altında birleştirmeyi başaracak bir kuvvet olurlar. Fakat ikincisi büyük ölçüde bizim dışımızda bir olay.

Sonuncusu, Batı uçakları masum insanları öldürecek ve savaş, Batılı liderlerin arzu ettiğinden daha uzun sürecek. Ve er ya da geç, Barack Obama ve Avrupalı mevkidaşları muhtemelen bu soruyla karşı karşıya kalacaklar: Kaybetmektense kara savaşına girsek daha mı iyi olur?  Obama'nın ikinci şıkkı dışarıda bırakmış olmasının ise gerçekte hiçbir önemi yok. Çünkü söylentilere göre, Tony Blair'in Miloşeviç'in Kosova'nın elden gitmesine müsaade edeceği düşüncesiyle Bill Clinton da Kosova'da aynısını yapmıştı.

Bir yere kadar mesele şu ki, Bosna'daki şahinler (kendimi de bu kategoriye dahil ediyorum) bir şekilde hep kurtulmayı başarmışlardır. Miloşeviç Balkanlar'da iki kez tam zamanında pes etti. Hepimiz Kaddafi'nin de aynısını yapması için dua etmeliyiz. Çünkü, pes etmezse insanlık adına şahin olanlar şu acı hakikatle yüzleşmek zorunda kalacaklar: Amerikalılar insani gayelerle yapılan savaşta çok sayıda kayıp verilmesine tahammül edebilirler, ancak bu kayıplardan hiç birinin Amerikalı olmaması şartıyla.

Kaynak: The Dailybeast

Dünya Bülteni için çeviren: Emin Arvas

adv
SON DAKİKA
12:07 - 18 milyon öğrenci için karne günü10:41 - İstanbul'un Beşiktaş'ta sahte konsolosluk binası açıp, Karadağ vatandaşlığı sattılar12:18 - Prof. Dr. Canan Karatay: Çocuklar yumurta tereyağıyla cin gibi olurlar00:53 - 17 Ocak Perşembe gün hangi illerde okullar tatil23:29 - İngiltere'de Theresa May hükümeti güvenoyu almayı başardı17:46 - Suriye'de YPG'nin denetimindeki Münbiç'te patlama: 4 ABD askeri öldü01:52 - Yoğun kar yağışı nedeniyle yurdun bir çok noktasında ulaşımda zorluklar yaşanıyor00:37 - 16 Ocak Çarşamba günü hangi il ve ilçede okullar tatil?14:26 - Ekim 2018'de işsizlik rakamları belli oldu08:13 - 15 Ocak Salı günü hangi illerde okullar tatil?23:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile Süriye'yi görüştü14:34 - ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'dan Trump'ın ''Türkiye'yi tehdit'' mesajlarıyla ilgili açıklama14:28 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Trump'ın sözlerine sert tepki!10:27 - Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun'dan Trump'ın sözlerine yanıt10:21 - Cumhurbaşkanlı sözcüsü Kalın'dan Trump'a yanıt: Suriyeli Kürtleri PKK ile bir tutmak ölümcül bir hatadır00:05 - 14 Ocak Pazartesi hangi illerde okullar tatil?)00:00 - Paris'te eylemde çıkan olaylarda 167 sarı yelekli gözaltına alındı17:07 - AK Parti'nin Sakarya belediye başkan adayları belli oldu17:02 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan Binali Yıldırım'a YSK yanıtı16:53 - Esad rejimi Münbiç çevresine askeri yığınak yapmaya başladı!16:50 - Emeklilerin maaş farkının ödeneceği tarih belli oldu18:11 - 12 Ocak 2019 Tarihte bugün neler oldu?17:15 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Kocaeli Belediye Başkan Adaylarını açıkladı17:10 - HÜDA PAR'dan 31 Mart 2019 yerel seçim kararı05:44 - Prof. Karatay: Ekmekte kabarmayı sağlayan glamür maddesi beyinde morfin etkisi yapıyor!01:48 - Trump, acil durum ilandan çark etti22:08 - Doğu Karadeniz'de PKK operasyonu22:00 - ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Bolton'dan Türkiye açıklaması16:50 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Trabzon Belediye Başkan adaylarını açıkladı00:54 - 11 Ocak Perşembe günü kar yağışı nedeniyle eğitime bir gün ara verilen iller00:35 - 10 Ocak Perşembe günü okullarda kar tatili olan il ve ilçeler23:19 - ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'dan Suriye'den çekilme ile ilgili açıklama22:56 - Heyet Tahrir-üş Şam İdlib'de kontrolü sağlamaya çok yaklaştı22:51 - Soğuk havayla doğalgaz tüketimi 8 Ocak'ta rekor kırdı01:25 - Kar yağışı nedeniyle Türkiye'de çok sayıda noktada ulaşımda zorluklar yaşanıyor (Yollarda son durum)00:13 - 9 Ocak Çarşamba günü hangi illerde kar nedeniyle okullar tatil?15:54 - Beştepe'de John Bolton ile görüşen İbrahim Kalın'dan ilk açıklama15:14 - Erdoğan: Bolton'ın muhatabı İbrahim Kalın'dır15:07 - Beştepe'de ABD heyetiyle kritik görüşme09:57 - Ordu için CHP ve İYİ Parti arasında İdris Naim Şahin bilmecesi00:05 - 8 Ocak Salı günü hangi illerde okullar tatil?20:09 - Trump: DAEŞ'le mücadele ederken Suriye'den uygun bir şekilde çekileceğiz20:02 - Binali Yıldırım: Uber için ortak yol bulunur14:57 - Beyin Haritalama Vakfından Prof. Nevzat Tarhan'a 2019 Golden Axon Liderlik Ödülü14:53 - Şanlıurfa Suruç'ta işçi ve öğrenci servisleri çarpıştı: 3 ölü, 13 yaralı!09:51 - Kar yağışı nedeniyle Türkiye'de çok sayıda noktada ulaşımda zorluklar yaşanıyor (Yollarda son durum)23:40 - İstanbul'da beklenen kar yağışı başladı23:21 - 7 Ocak 2019 Pazartesi günü hangi illerde okullar tatil olacak?23:15 - Endonezya'da 7 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:07 - Eski YPG'li Silo: ABD'den aldığımız silahları geri vereceğimize dair bir kağıt imzalamadık19:56 - Gripten korunmanın en basit yolu elleri yıkamaktır22:05 - ABD: Suriye'den çekilmek için belirli bir takvim yok17:11 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Pakistan'ın FETÖ adımı memnuniyet verici16:49 - CHP'de yerel seçim için 4 büyükşehir ve 4 il adayı belli oldu16:41 - MHP Lideri Bahçeli'den parti teşkilatına seçim genelgesi16:37 - Dışişleri'nden ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'ya tepki14:30 - Kaşıkçı cinayeti davasında 5 infaz timine idam talebi10:34 - Memur ve emekli maaşının 2019 zam oranı belli oldu10:24 - 2018 yılı enflasyon rakamları açıklandı00:32 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan teşkilata ''Cumhur İttifakı'' uyarısı00:20 - 4 ilde okullara kar tatili23:16 - Suriye rejiminden "400 YPG'li Münbiç’i terk etti" iddiası20:10 - AK Parti Samsun İl Başkanı Hakan Karaduman açığa alındı20:02 - MHP'de Samsun İl Başkanı Tekin görevden alındı, Milletvekili Erhan Usta disipline verildi13:13 - Çin 13 yıllık askeri haberleşme anteni projesini bitirdi12:58 - Danimarka'da köprü üzerinde tren kazası: En az 6 ölü12:49 - İstanbul'da su faturasına %15 indirim00:15 - ABD'den işgalci Siyonist İsrail'e Suriye konusunda güvence20:40 - Erdoğan, AK Parti'nin Ankara ilçe belediye başkanı adaylarını açıkladı16:00 - İstanbul Büyükada'da at ahırlarında yangın14:57 - ''Brokoli buharda birkaç dakikalık pişirme veya çiğ tüketilmesi gerekir''20:28 - 2. Ordu Komutanı Org. Temel neden görevden alındı?20:23 - ÖTV ve KDV indirimleri 3 ay daha devam edecek12:50 - 2019 yılı için yeni uygulamalar yarın başlıyor (Hayatımızda neler değişecek?)09:57 - Hava Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu: 60 muvazzaf asker hakkında gözaltı kararı09:52 - 2019 Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) artış oranı belli oldu23:12 - MHP 31 Mart yerel seçim için 402 belediye başkan adayını daha açıkladı23:05 - 12 ilde pazartesi okullara kar tatili (31 Aralık Hangi illerde okullar tatil edildi?)22:53 - Binali Yıldırım AK Parti İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adayı13:39 - İşte AKN'siz internet fiyatları (Adil Kullanım Kotası ne zaman kalkacak?)13:14 - ABD:Suriye'de savaş henüz bitmedi, silahları YPG'den geri isteyemeyiz12:44 - Konya'da bir evde çıkan yangında 4 çocuk öldü!15:15 - "Esad güçleri Münbiç'e girdi" iddiasına Pentagon'dan yalanlama15:08 - Milli Savunma Bakanlığı'ndan Münbiç açıklaması15:03 - Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov'dan Münbiç açıklaması14:57 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''Esad güçlerinin Münbiç'e girdi'' ile ilgili açıklama22:34 - 14 ilde okullara kar tatili (Hangi illerde kar nedeniyle okullar tatil edildi?)15:38 - CHP'li aday Ekrem İmamoğlu İstanbul için hedeflerini açıkladı15:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Muhtarlar Toplantısı'nda Kılıçdaroğlu'na yınıt23:37 - ABD Başkanı Trump'tan Irak'a sürpriz ziyaret22:53 - 13 ilde okullarda bir gün kar tatili19:25 - RTÜK'ten Fox TV ve Halk TV'ye para ve kapatma cezası17:51 - TBMM Başkanı Binali Yıldırım'dan istifa sorusuna yanıt: Konu benim dışımda17:46 - Erdoğan: BM'de adalet diye bir şey beklemeyin17:34 - Rusya: ABD'nin çekileceği bölgeler Suriye hükümetine bırakılması gerekir17:20 - Adalet Bakanı Gül'den İsrailli mevkidaşına yanıt17:10 - Esad'dan Suriye'nin kuzeyinde "uçuşa kapalı alan" hamlesi09:00 - Ankara ve 20 ilde kar nedeniyle okullar tatil edildi(Hangi illerde okullar tatil edildi?)18:56 - 2019 Asgari Geçim İndirimi kaç lira oldu? (Asgari Geçim İndirimi nasıl hesaplanır?)18:49 - 2019 işsizlik maaşı ne kadar oldu?
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler