Güncelleme: 06:31 TSİ 27 Mayıs 2019 Pazartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Livni Arap demokrasisine kılavuz olursa

Robert Grenier
Güncelleme: 13:42 TSİ 18 Mart 2011 Cuma

İsmimin önünde dizi dizi ünvan yok ki klinik yargılarda bulunabileyim. Ancak bana öyle geliyor ki İsrail başbakanı Ariel Şaron 11 Eylül 2001 saldırılarından hemen sonra bir süreliğine çıldırmıştı.

4 Ekim 2001 tarihinde bir konuşma yapmış – daha çok atıp tutmaya benziyordu – ve Washington’ın resmi kanadını şok etmişti. Amerika’nın yaklaşan terörle savaş için Arap ülkelerinden destek alma çabasına saldırmıştı. “Arapları bize rağmen yatıştırmaya çalışmayın” demişti. “İsrail Çekoslovakya olmayacak.”

İsrail liderinin bir Amerikan başkanını Nazi yatıştırıcısı Neville Chamberlain’le kıyaslayan ham, duygusal sözleri, Afganistan’da pek yakın bir zamanda patlak verecek husûmetlerle ve teröre karşı uluslararası bir koalisyon kurmakla meşgul George W. Bush ve kabinesi için hiç beklenmedik bir hücumdu. Ertesi gün, İsrail lideri II. İntifada’nın başladığı zamandan beri Filistin tarafının kontrolündeki topraklara karşı en ağır askeri saldırıyı başlattı ve FKÖ lideri Yaser Arafat’ın kısa bir süre önce kabul ettiği ateşkesi sona erdirdi. O zamanın Dışişleri Bakanı Colin Powell “Şaron’un son birkaç gündür sergilediği davranışlar akıldışı olmanın eşiğinde” demişti.  

Fakat Şaron’un asabi kafasının nasıl çalıştığına ve ABD-İsrail ilişkilerinin tarihine âşina olanlar nezdinde bu öfke patlamalarının açık bir izahı vardı. İsrail nezdinde onlarca yıl önemli tek ilişki, ABD ile olan ilişkileriydi. Amerika kenarda tutulduğu müddetçe İsrail bölgesel veya uluslararası baskılara dayanabilir diye düşünülüyordu. O halde Amerikan politikası üzerindeki hayati nüfuz şansa bırakılacak bir şey değildi. Ve Pearl Harbor’dan beri en yıkıcı sürpriz saldırının ertesinde, Amerikan politikasının hızlı bir geçiş sürecine girdiği bir anda, ABD’nin ne yapabileceği hakkında hiçbir fikir yoktu.

Bir tehdit olarak Demokrasi

Amerika İslam’dan ilham alan terörizme karşı etkili bir eyleme girecekse, İslam’a karşı savaşmadığını ispatlamak için Müslüman ülkelerin desteğini almaya ihtiyacı olduğu 11 Eylül ertesinde belliydi. BM’de ilan edilmek üzere yeni bir İsrail-Filistin barış inisiyatifi başlatmaktan bahsediliyordu; hatta bir Filistin devletine ABD desteğinden bahsediliyordu. Savunma Bakanı Donald Rumsfeld 11 Eylül’ün ardından kilit Ortadoğu ülkelerine destek turuna çıktı; Tel Aviv’de durma zahmetine girmedi. Böylesi bir atmosferde, Ariel Şaron’un düşünce tarzına sahip olanlar için, paranoya günün nizâmıydı. Çoğu Amerikalı henüz noktaları birleştiriyor değildi ama Şaron’un cürm-ü kasdı anlaşılmış, el Kaide’nin Müslümanları cezbetmesinin merkezinde yatan şeyin Şaron’un ve İsrail’in Filistin topraklarında yürüttüğü işgal ve baskı olduğu göze çarpmıştı. Şaron İsrail’de yayınlanan Yedioth Ahronoth gazetesine düşüncelerini şöyle açmıştı: Arkanızdan iş çevrildiğini keşfettiğiniz anlar vardır. Karar verdim, bu kadarı yeter, daha fazlasına gerek yok. Kısa bir süre sonra savaş başlayacak. İsrail’den Filistinlilere aşırı taviz vermesi istenecek. Reddettiği takdirde de savaşın kuyusunu kazmakla suçlanacak. Hareket etmek için son dakikadır.”

Birkaç gün önce Tzipi Livni’nin Arap Ortadoğusu’nda yaşanan “demokratik devrimler” hakkında kaleme aldığı, Washington Post’ta yayınlanan op-ed makaleyi okuduğumda ABD-İsrail ilişkilerinin uzun zamandır unutulmuş bu kısmını hatırladım. Bu İsrail liderinin sözlerini veya sözlerinin ardına saklanmış korkuyu anlayacak şekilde mücehhez çok az Amerikalı olduğuna bahse girerim. ABD’nin Ortadoğu politikası bir kez daha dönüm noktasında. Doğrusu, tüm bir bölgenin tarihi bir dönüm noktasındadır. Ve bir kez daha, ABD Başkanı, Arapların arzularıyla tehlikeli bir dayanışma sergiliyor. Amerikan yönetimi, demokratik Mısır’da Müslüman Kardeşlerin siyasi katılım yeri olduğuna işaret etmişti; yani başka ülkelerde de İslamcıların demokratik katılımına bir yer vardı. Livni’nin sözleri bize İsrail liderlerinin bir kez daha korku ve telaş yaşadıklarını çıtlatıyor ki yaklaşık 10 yıl evvel Ariel Şaron’u kıskıvrak yakalayan korku ve telaşa benzemez değil hani.  

Endişeli olabilirler. Bölgede serbest kalan devrimci güçlerin gelecekteki yönelimini ve nihâi semereyi bekleyip görmek gerekecek. Fakat İsrail’in en büyük tehdit algısının siyasi kaosa düşmek ve bölgesel terörizm olduğunu farzedenlere Livni’nin yazısını dikkatlice okumalarını öneririm. Kendine hizmet eden boş laflarını çekip çıkardığınızda, dilin şifresini çözdüğünüzde, Kadima Partisi liderinin – ve pekâla diğer İsrailli siyasi liderlerin – bölgede en çok korktukları şeyin bizzat demokrasi olduğu âşikar olur.

Gayrimeşrulaştırma

İsrail’in ister Filistin olsun ister başka bir yer, Araplar arasında demokrasi görmek istemediğini hatırlamak önemlidir. Oslo’dan sonra Filistin demokrasisi lehine baskı uygulama fırsatı olmasına rağmen İsrailliler tam tersini yaptılar: Seçmenlerine karşı hassasiyet taşıyan sahih politikacılar yerine kendileriyle kuşkulu anlaşmaların yapılabileceği, halk baskısından nispeten muaf liderlerle iş görmek.

Sözde demokratik bir liderin Amerikalı bir dinleyici kitlesi önünde Arap demokrasisine karşı çıkması münasebetsizlik olacaktır. Fakat İsrail için risk o kadar çok ki yapacak başka bir şey yok. Livni’nin sözleriyle: “….sırf kaygı/daraltı, her hangi bir lider için bir politika değildir.”  Dahası, İsrail 2006’daki hatasını hani şu Filistin seçimlerine müsaade ettiği ve Hamas yani yanlış parti kazandığında da makabline şâmil çabalar sarfetmek zorunda kaldığı o hatayı tekrarlayacak değildir.

Hayır, bu kez Livni’nin çok daha zekice bir fikri var: Varlığını uygun bulmadığı partiler daha bir seçime katılmazdan evvel onları gayrimeşrulaştırmak. Çözüm? Demokratik seçimlere katılım için evrensel kurallar ihdas etmek ve bu kuralların uluslararası kabulünü sağlamak. Bu tezgaha göre, seçimlere katılmak isteyen her parti evvela bir dizi demokratik ilkeyi hem sözleriyle hem de davranışlarıyla benimsemelidir: Şiddeti kınamak, devletin güç kullanım tekelini kabul etmek, amaçlara barışçıl araçlarla ulaşmak, hukukun üstünlüğüne bağlılık, hukuk önünde eşitlik ve ülkelerinin imzaladıkları uluslararası anlaşmalara bağlılık.

Livni’nin beklentisi o ki bilhassa da İslamcı partiler bu kriterleri karşılayamayacaklar ve sahih demokrasiye yaklaşan her hangi bir Arap ülkesi “gayri demokratik bir partinin seçilmesi olumsuz uluslararası neticelere gebedir” diye uyarılacak. Hâsılı, İsrail ABD ve Avrupa’nın gözünü bağlayıp bu “demokratik ilkeleri” kabul ettirse, İslamcı partilerin Hamas gibi muamele görmelerini sağlamak, tüm bir demokratik süreci gayrimeşrulaştırmak ve Amerika’nın Arap dünyasıyla arasında zaten devam eden yabancılaşmayı sağlama almak zor olmayacaktır.

Sahih bir demokratik parti olarak tasdik edilmek için önerilen uluslararası kriterde küçük bir uygunsuzluk var elbet: İsrail’deki partilerin büyük bir çoğunluğu ve bizâtihi Livni bu kriterleri karşılayamaz. “Şiddetin kınanması…amaçlara barışçıl araçlarla ulaşmak?” Geçmişte İsrail’in güç kullanarak çıkarlarının peşinden gitmesine bakınca, Livni elbette ki ciddi olamaz. Şu şiddet meselesi üzerinde düşünmek için burada biraz duralım. Benim ülkem, baskıya ve devredilemez hakların ihlaline karşı şiddetli bir ayaklanmanın sonucunda kurulmuştu.

Şiddet? Amerika şiddet kullanmaktan veya meşru müdafaa yahut zulme direniş için kendi adlarına şiddet uygulayanlara destek vermekten asla çekinmemiştir. Ancak Amerika, söz konusu olan İsrail olduğunda, şiddet kullanımına muhalefeti terörizme muhalefetle bir tutmaya müsaade etmiştir. Tam aksine, terörizme muhalefet, muharip olmayan masumlara karşı gayri meşru güç kullanımına muhalefettir. Terörizme muhalefet zulme karşı meşru direnişe muhalefet değildir katiyen.

Filistinlilere verilecek en iyi tavsiyenin güce başvurmamaları olduğuna zira doğru bir şekilde uygulandığında, şiddet dışı direnişin mücadeleleri bağlamında davalarına çok daha iyi hizmet edeceğine inanıyorum - fakat bir zalime karşı meşru direnişte güç kullanımına ilke olarak hiçbir zaman itirazım yoktur.

Şiddetin kınanması ve güç kullanımı üzerinde devlet tekelinin kabulü, bir devletteki siyasi aktörlerin meşru talepleridir ancak Livni’nin endişesi bu değil. İsrailliler şiddetin kınanmasını talep ettiklerinde, kastettikleri şey, cezadan muaf kalarak Filistinlilere kötü davranma hakkına sahip olduklarını herkesin kabul etmesi gerektiğidir.

Ya peki “hukukun üstünlüğü ve hukuk önünde eşitlik” nedir? Livni’nin İsrail’in Arap vatandaşlarının Filistinli olarak görülmesinde defalarca ısrar ettiği, iki devletli çözüm uygulandığı takdirde ise, İsrailli Arapların vatandaşlıktan çıkarılmalarına ve rızaları olmaksızın onları Filistin devletine nakledecek şekilde İsrail sınırlarının ayarlanmasına destek vereceği Palestine Papers’da ifşa edilmişti. Hukukun önünde eşitlik dediği böyle bir şey.

Uluslararası anlaşmalara bağlılık var bir de: İsrail’in, kurulduğu günden itibaren onlarca yıldır alınan ve uzun bir silsile oluşturan BM kararlarını arsızca küçümsemesine bakınca, Livni ciddi olabilir mi? Anlaşmalara “söz ve davranışla” bağlılık sergilemeye gelince, İsrail liderlerinin, mükellefiyetlerini hükmi olarak kabul etmelerine rağmen Oslo sözleşmelerinin şartlarını yerine getirmeyi sistematik olarak reddettiklerini kim unutabilir?

Arap dünyasının önemli bir kesiminde demokrasiye beklenen geçişin daha ilk günlerdeyiz. Yanlış gidebilecek çok şey var; kötümserlik için pek çok neden var. Fakat süreç ilerledikçe, ABD çıkarları Amerika’nın çıkarlarıyla örtüşmeyen sözde dostların tavsiyelerinden sakınmalıdır. İsrailli bir politikacının bu sinik ve kurnaz makalesi, Arap demokratikleşmesine Amerikan desteğini baltalamak için yürütülecek uzun bir İsrail kampanyasının ilk salvosudur. Amerikalı politikacılar bu çabaların ardında yatan amaçları anlamalı ve her ne pahasına olursa olsun onlara direnmelidir.

Yazar hakkında: CIA Terörle Mücadele Merkezi eski Direktörü

Kaynak: El Cezire

Dünya Bülteni için çeviren: M. Alpaslan Balcı

adv
SON DAKİKA
21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı17:01 - AK Parti'nin Maltepe tutanak itirazına YSK'dan ret01:25 - İstanbul Maltepe'deki tüm oyların yeniden sayım işlemi sona erdi19:05 - AK Parti'den İstanbul sonuçları için olağanüstü itiraz18:57 - AK Parti'den İstanbul için mazbata itirazı18:54 - CHP'li Öztrak: Bu suistimale dur diyecek olan YSK'dır11:49 - İstanbul Maltepe'deki oy sayımında son durum18:55 - Binali Yıldırım: Oylarımız sandıkta iç edildi10:10 - 2019 Ocak ayı işsizlik rakamları belli oldu22:49 - AK Parti'den İstanbul için itiraz hazırlığı20:35 - AK Parti Sözcüsü Çelik'ten MKYK sonrası yerel seçim sonuçları ile ilgili açıklama20:32 - YSK, HDP'li Ahmet Türk'e mazbatayı verecek20:28 - CHP'den YSK'ya çağrı: Baskılara boyun eğmeyin21:39 - Wikileaks kurucusu Julian Assange İngiltere'de tutuklandı19:33 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Sudan'daki askeri darbe ile ilgili açıklama19:29 - YSK, Büyükçekmece ile ilgili görüşmeyi erteledi09:40 - Sudan'da askeri darbe: Devlet Başkanı Ömer el Beşir tutuklandı15:38 - Erdoğan: FETÖ ihanet çetesi mensuplarını kurumlarımızdan hala temizleyemedik12:30 - Bakan Albayrak Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları'nı açıkladı12:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki seçim sonucu açıklaması: İsterse 1 oyla olsun, son kararı YSK verecek15:39 - AK Parti: İstanbul için YSK'ya henüz başvurmadık13:01 - AK Parti'den İstanbul için YSK'nın reddi ile ilgili açıklama19:20 - İran'dan ABD'ye misilleme: CENTCOM'u terör örgütü olarak ilan etti19:16 - ABD İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine aldı!12:36 - Zindaşti davasının firari sanığı İlhan Ünğan Bağdat Caddesi'nde öldürüldü12:30 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan İYİ Parti lideri Akşener'e ziyaret11:22 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki itiraz süreciyle ilgili açıklama23:11 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: İtiraz sürecin patronu YSK'dır22:16 - CHP'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili açıklama22:09 - Kırklareli'nde yeniden sayım sonuçlandı22:06 - THY İstanbul Havalimanı ile ilgili uyardı: En az 2 saat önceden gelin01:09 - AK Parti'li Yavuz: İstanbul'da oy farkı 18 binin altına indi23:21 - İşgal, darbe ve hırsızlığı seçim sandığıyla birlikte anmak12:10 - YSK Başkanı Sadi Güven'den yerel seçim sonuçları ve itiraz süreci ilgili yeni açıklama22:36 - İstanbul'da 15 ilçede geçersiz oylar yeniden sayılacak22:32 - MHP Lideri Bahçeli'den Ekrem İmamoğlu'na tepki22:22 - AK Parti'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili yeni açıklama22:13 - Ekrem İmamoğlu'dan İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili yeni açıklama07:27 - ABD'den Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyine yönelik olası operasyon açıklaması21:13 - Siyasi partilerin itirazıyla 21 ilde oyların yeniden sayılmasına karar verildi13:34 - AK Partili Yavuz'dan CHP'li İmamoğlu'na sorular: Hangi hakla şimdiden kendini başkan ilan ediyorsun?12:47 - AK Partili Ünal: İmamoğlu devam eden hukuki süreçten neden rahatsız?12:39 - Ekrem İmamoğlu İstanbul'daki seçim sonuçlarıyla ilgili açıklama yaptı10:11 - Mart ayı enflasyon rakamları belli oldu09:10 - YSK İstanbul'da 7 ilçe için tedbir kararını kaldırdı21:14 - AK Partili Yavuz: İstanbul'da büyük usulsüzlükler var, oy farkı düşmeye devam ediyor15:51 - İYİ Parti'de Koray Aydın ve Ümit Özdağ görevlerinden istifa etti15:15 - Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan elektriğe zam açıklaması21:11 - İstanbul'da seçim sonuçlarıyla şaşırtan ilçeler15:50 - AK Parti İstanbul İl Başkanı Şenocak: İstanbul'da sonucu etkileyecek usulsüzlükler mevcut14:02 - Resmi olmayan sonuçlara göre İstanbul'da Ekrem İmamoğlu önde10:53 - İstanbul'un ilk başörtülü belediye başkanı! (Şeyma Döğücü kimdir?)10:46 - YSK Başkanı Güven açıkladı: İstanbul'da İmamoğlu önde!01:16 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan balkon konuşması01:09 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu ve Ankara adayı Yavaş'tan açıklama00:56 - CHP İstanbul adayı İmamoğlu: İstanbul'u kazandığımızı biliyorum00:51 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu: İstanbul'da Ekrem İmamoğlu kazanmış durumda00:48 - AK parti adayı Binali Yıldırım: İstanbul'da seçimi kazandık00:03 - Gazze sınırında tansiyon yükseldi: 4 ölü, 316 yaralı!07:32 - Genel Sağlık Sigortası borcu olan vatandaşlara yıl sonuna kadar ücretsiz sağlık hizmeti08:52 - 40 dakika ders, 40 dakika teneffüs uygulaması başladı19:41 - Trump, işgal altındaki Golan Tepeleri kararnamesini imzaladı19:32 - İsrail, abluka altında bulunan Gazze'deki Hamas hedeflerini vuruyor
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler