Güncelleme: 09:30 TSİ 18 Ağustos 2019 Pazar
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Ölü doğmuş bir bebek

Taha Kılınç
Güncelleme: 16:51 TSİ 11 Mayıs 2019 Cumartesi

İsrail’le Arap komşuları arasında yaşanan ve İsrail’in mutlak üstünlüğüyle sonuçlanan Altı Gün Savaşı’nın (1967) ertesinde, Birleşmiş Milletler (BM), oldukça ilginç bir şahsiyeti Ortadoğu’ya “barış müzakerecisi” misyonuyla tayin etmişti: Gunnar Valfrid Jarring. O dönemde ülkesinin Sovyetler Birliği nezdindeki büyükelçisi olarak görev yapan İsveçli diplomat, donanımı ve ilgi alanları itibariyle döneminin en sıra dışı isimlerindendi.

1907’de bir çiftçinin oğlu olarak doğan Jarring, sanat tarihi eğitimi aldıktan sonra felsefe doktorası yapmış, ardından Türk dilleri üzerine çalışmaya başlamıştı. 1930’lar boyunca Lund Üniversitesi’nde Türkçe dersleri veren Jarring, bu süreçte Asya’da uzun seyahatler de yaptı. 1929-30’da Doğu Türkistan’a, 1934’te Moskova ve Leningrad’a, 1935-36’da Afganistan ve Hindistan’a, 1940’ta da Ortadoğu’ya giderek, tüm bu bölgeleri adım adım gezdi. Sahada kazandığı tecrübeyi diplomaside değerlendirmek isteyen Jarring, hariciyedeki görevine 1940’da Ankara’ya ataşe tayin edilerek başladı. Daha sonra Tahran, Bağdat, Addis Ababa, Karaçi ve Yeni Delhi’de görev yaptı.

1964’te Moskova’ya büyükelçi olarak görevlendirilen, aynı zamanda İsveç’in Ulan-Bator’daki (Moğolistan) büyükelçiliğini de yürüten Gunnar Valfrid Jarring, 1967’de bu kez İsrail-Filistin meselesinin çözümü için Ortadoğu’ya gönderildiğinde, bu durum hem memnuniyetle hem de şaşkınlıkla karşılanmıştı. İslâm dünyası ve sahada yaşanan gerçeklikler hakkında böylesine yetkin bir kişinin seçilmesi memnuniyet vermişti şüphesiz, ancak Jarring’in İsrail’le diplomatik ilişkisi bulunmayan Sovyetler Birliği’ndeki görevini de sürdürecek olması, çabalarının verimliliğinin sorgulanmasına yol açmıştı.

Londra, Paris, Washington, Kudüs ve Kahire arasında mekik dokuyarak çalışmalarını sürdüren Jarring, 1991’de resmen sona eren uzun misyonu boyunca, İsrail-Filistin sorununun çözümü noktasında somut bir ilerleme kaydetmeyi başaramadı. Çalışma tarzındaki gizlilik (basına asla röportaj vermiyor, gittiği yerlerde resmî temaslarda bulunmuyor, taraflar arasında yürüttüğü “mekik diplomasi”ni genellikle gözlerden uzakta, otel odalarında gerçekleştiriyordu) sebebiyle o dönemde çokça eleştirilmiş olsa da, Gunnar Valfrid Jarring, günümüzde özellikle Mısır-İsrail barışının temellerini atan isim olarak biliniyor. Bu barışın, Mısır’ın Filistin davasından İsrail lehine çekildiği bir süreci başlattığı malum.

***

1948’de İsrail’in kuruluşundan itibaren (hatta bunun öncesinde, İngiliz Mandası zamanında) Filistin topraklarında yaşanan sancının ve işgalin “makul” bir çözüme kavuşturulması noktasında çok sayıda girişimde bulunuldu. BM temsilcisi olarak Ortadoğu’ya yollanan isimlerin hiçbiri Gunnar V. Jarring kadar yetkin değildi, hiçbiri de onun kadar uzun süreli ve sabırlı çalışmadı. Ortaya atılan “barış teklifleri”nin temel sorunu ise, İsrail’in menfaatlerini öncelemesi ve Filistinlileri ikinci plana atmasıydı.

1967’de BM Güvenlik Konseyi’nde kabul edilen ünlü 242 No’lu Karar, 1978’de Mısır’la İsrail arasında yürütülen ve bir barış anlaşmasıyla neticelenen süreç, Suriye’nin de katılımcılar arasında yer aldığı 1991 Madrid Barış Konferansı, “Filistin Yönetimi”nin kurulmasıyla sonuçlanan 1993 Oslo Süreci, dönemin İsrail Başbakanı Ehud Barak’la Filistin Yönetimi Lideri Yaser Arafat’ın bizzat iştirak ettiği 2000 Camp David Görüşmeleri, ABD Başkanı George W. Bush’un altyapısını hazırladığı 2001 Taba Görüşmeleri, 2002’de Suudi Arabistan Kralı Abdullah’ın açıkladığı ve İsrail’in 1967 sınırlarına çekilmesi karşılığında Arapların İsrail’i resmen tanımalarını öngören plan, “Ortadoğu Dörtlüsü” (ABD, Rusya, Avrupa Birliği ve BM) liderliğindeki 2003 “Yol Haritası”, 2003 Cenevre Görüşmeleri, 2010 Washington Görüşmeleri ve daha niceleri… Hepsinde de aynı arıza mevcuttu: Filistinlileri “çözüm”e zorlayan dış aktörlerin gözettiği tek hassasiyet, İsrail’in menfaatlerinin yara almamasıydı.

***

Göreve başladığı günden bu yana adeta “İsrail başbakanı” gibi hareket eden ABD Başkanı Donald Trump, damadı Jared Kushner’le birlikte hazırladığı yeni bir “barış planı”nı dünyaya ilân etmeye hazırlanıyor. “Yüzyılın Anlaşması” olarak adlandırılan ve şimdiden bazı ayrıntıları İsrail gazetelerine sızdırılan plan, şimdiye kadar ortaya atılan sayısız plan, program ve inisiyatif gibi yine İsrail odaklı. Yalnız bu defa, Filistinlilerin İsrail’e tamamen teslim olmalarını ve ellerinde kalan son şeyleri de Yahudilere teslim etmelerini öngören planın destekçileri üç önemli Arap ülkesi: Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE). Sızan taslak eğer doğruysa, bu ülkeler kurulacak yeni “Filistin devleti”nin tüm masraflarının yüzde 70’ini karşılamayı da taahhüt etmiş durumda.

Yakın tarihi okumaya ve bilmeye tenezzül etmediği anlaşılan Trump yönetiminden, yeni “barış planı”nın şimdiden ölü doğmuş bir bebeğe dönüştüğünü kavramasını beklemek beyhude çaba. Ama belki Arap dünyasının -hâlâ kaldıysa- vicdan sahibi yetkililerine bir çağrıda bulunmak işe yarayabilir. Hatta o çağrı, geçtiğimiz günlerde yükseldi bile. Hem de çok sürpriz bir isimden:

Aynı zamanda bir rahip olan Uluslararası Kudüs Adalet ve Barış Komitesi Başkanı Manuel Musellem, yayınladığı mesajda şunları haykırdı:

“Ey Arap yöneticiler! Biz, Kudüs’ün, Filistin’in ve kilislerimizin anahtarlarını Halife Ömer’in tertemiz ellerine teslim ettik. Ömer’e verdiğimiz söze şimdiye kadar sadık kaldık ve kalacağız. Siz ise şimdi bu anahtarları, elleri Müslümanların ve Hıristiyanların kanlarıyla kirlenmiş Siyonistlere veriyorsunuz! Siz, bu halinizle, Kudüs’ü ve Filistin’i hak etmiyorsunuz!”

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı10:40 - ABD Temsilciler Meclisi'nin S-400 kararına Türkiye'den tepki10:29 - ABD, Türk pilotların F-35 eğitimlerini durdurduğunu açıkladı14:00 - Yıldırım-İmamoğlu ortak yayın tarihi belli oldu23:21 - Binali Yıldırım açıkladı: Benim tercihim Uğur Dündar’ın yönetmesi (İmamoğlu ile ekranda tartışma programı)14:14 - ABD'den S-400'e karşı Türkiye'ye ilk hamle!23:51 - 9 günlük bayram tatilinin ilk üç gününde 54 trafik kazası oldu10:18 - Türkiye ekonomisi krizde mi?10:06 - Mayıs ayı enflasyon rakamları belli oldu09:40 - Endonezya'da 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:17 - Sakarya Hendek'te 4,6 büyüklüğünde deprem! İstanbul'da hissedildi11:52 - Kuzey Irak'a PKK'ya yönelik kara ve hava harekatı21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler