Güncelleme: 16:30 TSİ 14 Aralık 2018 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Paris yanıyor!

Yasin Aktay
Güncelleme: 16:26 TSİ 05 Aralık 2018 Çarşamba

Fansa’nın önce banliyölerinde ortaya çıkan sonra da bütün Fransa’ya yayılan ve giderek bir isyana dönüşen protestolar üç haftasını doldurdu. Bu üç hafta içinde dünyaya yansıyan en önemli şey her ne kadar bu isyanın adeta örtbas edilmeye, görünmez kılınmaya çalışılması ise de, nihayetinde Paris’in bir yangın yeri olduğu fotoğrafı artık gizlenemiyor.

Türkiye’de beş buçuk yıl öne yaşanan Gezi hadisesinden daha kapsamlı ve daha süreklilik arz eden bir boyutta olmasına rağmen dünya medyasında Fransa’daki olaylar Gezi olayları kadar yer kaplamıyor. Bu da başlı başına yeterine ilginç.

İlginçlik Gezi’nin günlerce, hatta olaylar bittikten sonra bile uzun süre dünya gündeminin neredeyse ilk maddeleri arasında yer almasında mı yoksa Fransa’daki isyanın dünya medyasında daha az yer alıyor olması mıdır? Hangisi normal bu iki durumun?

Bu vesileyle tekrar hatırlıyoruz ki, Fransa aslında her zaman gösteriler, protestolar, isyanlar ve devrimler ülkesi olmuştur. Bu geçmişe bakarak olup bitenleri bir tarihsel geleneğin parçası olarak görmek mümkün.

Ama bu son olay geçmiştekilere nazaran oldukça farklılık arz eden boyutlara sahip. Ortada bir hareket var ama bu hareketin henüz hiçbir mesajı, hiçbir lideri ve hiçbir yönü yok. İsyanın kendisi bir amaca dönüşmüş durumda.

Başta akaryakıt zammını protesto etmek üzere başlayan harekete her kesimden insan katılıyor. Aşırı sağdan aşırı sola herkesi buluşturan ve anketlere göre halkın yüzde 72’nin desteğini almış bulunan “sarı yelekliler” hareketi tam bir halk isyanına dönüşmüş durumda (aynı ankette yüzde 85 şiddet olaylarına karşı olduğunu söylemiş). Ama lideri olmayan, nihai hedefi “Macron’u istifaya davet” olmaktan öte bir politik vizyonu görünmeyen bir hareket.

Ortaya koydukları ortak bir slogan, ortak bir hedef yok. Giydikleri ve ayırt edici sembolleri haline gelmiş olan “sarı yelek” de herkesin motorlu taşıtında yasal olarak bulundurmak zorunda olduğu, dolayısıyla aslında Fransa halkının neredeyse tamamını eşitçe birleştirme özelliğini kendiliğinden taşıyor.

Eşitçi, çünkü motorlu taşıtın ucuz veya pahalı olması gerekmiyor, hangi etnik veya mesleki gruba ait olduğu da önemli değil. Herkes o yeleğe sahip. İsyan hareketine intisap bu kadar kolay, çıkmak da yeleği çıkarmak kadar basit. Hiçbir sınıfsal veya ideolojik özelliği olmuyor böylece isyanın.

Macron protestoları G20 Zirvesi için bulunduğu Arjantin’den çok sert eleştirdi ama karşısında muhatap olarak ayırt edeceği dar bir grup yok. Neredeyse bütün bir Fransız halkını karşısına almasını gerektiren bir kitle var. Üstelik dertlerini ve taleplerini anlamak ve kitleleri yatıştırmak üzere muhatap arayışına girdiğinde karşısına kimse çıkmıyor, çıkamıyor. Çünkü harekete öncülük eden kimse yok. Üstelik hareket Fransa’yı da aşarak şimdi Belçika, Hollanda ve Almanya’nın kapısını çalıyor. Uğradığı yerde sergilenen vandalizmle, şiddetle ortalığı yangın yerine çeviriyor. Bu ne şiddet, bu ne celal?

Neresinden bakarsanız tuhaf bir durum. Son yıllarda sosyologlar “yeni toplumsal hareketler” diye bir başlık açarak, toplumda taleplerini barışçıl veya barışçıl olmayan yollarla dile getirmeye çalışan hareketlerde eskisine nazaran hiç görünmeyen özellikleri ayırt etmeye çalıştılar.

Eski toplumsal hareketler, dünyayı belli bir ütopya doğrultusunda, topyekun, devrimci bir çağrıyla değiştirmeye çalışan hareketlerdi. Sosyalist veya milliyetçi, bağımsızlıkçı hareketler zamanını fazlasıyla geride bıraktık. Kadın hareketi, çevre hareketi, daha iyi bir şehir için inisiyatifler, bu tür hareketlerden sayıldı.

Arap Baharı süreci bambaşka bir süreci karşımıza çıkardı. İnsanlar hiçbir büyük harfli ideolojik hedef gözetmeden sadece onur, ekmek ve özgürlük için hareket ettiler. Bir süre yaşanan bahar belki asıl bahar hareketi için bir umut oluşturdu, ama karşı devrim sürecinin şimdi Arap toplumlarına yaşattığı zemheri bir zulüm.

Paris’te ise sanırım yeni toplumsal hareketlerin de ötesine geçiyoruz. Sosyoloji adına bildiğimiz bütün ezberleri gözden geçirmemizi gerektiren bir durum sözkonusu. İlk bakışta ve birçok tahlilde zorunlu bütün ihtiyaçları karşılanmış kitlelerin böylesi bir isyana kalkışması için bir sebep görünmüyor.

Hadi muhalefet, gösteri, protesto tamam da bu kadar şiddeti, vandalizmi bir isyan boyutuna taşımayı gerektirecek ne var?

Yoksa hala isyan etmek için kaybolacak zincirlerinden başka bir şeyin kalmaması gerektiğini mi düşünüyoruz?

O seviyeye gelmiş istibdat toplumlarında beklenen isyanların bir türlü gelmemesi, buna karşılık her ihtiyaçları giderilmiş toplumların isyana daha yatkın olabilmeleri, Marksistlerin de ilk büyük hayal kırıklığı konusu değil miydi?

Sözkonusu insan ve toplum olduğunda ve onları tek taraflı olarak büyük planlarımızın ve ütopyalarımızın “eğitimli” ve uysal tebaları olarak kurmaya devam ettikçe o hayalleri kırmaya devam ederler.

Fransa 2018 isyanının dalgaları bakalım nereleri vuracak, nasıl bir mevsimin rüzgârlarını nereye taşıyacak, kimin hayallerini yıkıp kimlerde ne tür umutlar depreştirecek?

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
08:46 - Düzce'de iki katli evde feci yangın: 3 çocuk hayatını kaybetti08:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, MHP Lideri Bahçeli'den Adana'yı istedi09:04 - İşte kotasız internet fiyatları (Kotasız internet daha mı pahalı?)08:45 - Ankara'da Yüksek Hızlı Tren kazası: 9 ölü, 84 yaralı!19:52 - CHP ve İYİ Parti ittifak hususunda anlaştı19:38 - Türk Kızılay’a mahkeme kararıyla idari kayyum atandı14:15 - Erdoğan: Fırat'ın doğusuna askeri harekat birkaç güne başlar11:01 - İngiltere Başbakanı May'in parti liderliği için güven oylaması yapılacak10:55 - Fransa 3 kişinin öldüğü Noel pazarına saldırı sonrası alarmda20:54 - Time dergisi ''yılın kişisi''ni seçti (Gazeteci Cemal Kaşıkçı da var)20:45 - Rize Emniyet Müdürü Altuğ Verdi silahlı saldırıda hayatını kaybetti!14:52 - CHP'den İYİ Parti ile ittifak görüşmelerine ilişkin açıklama14:38 - İngiltere Brexit'i 21 Ocak'tan önce oylama için tekrar parlamentoya getirecek14:27 - İşadamı Ali Raif Dinçkök hayatını kaybetti (Ali Raif dinçkök kimdir?)22:17 - Fransa/Macron: Ekonomik ve sosyal bir olağanüstü hal ilan edeceğim22:13 - İngiltere Başbakanı May: Brexit oylaması ertelendi13:30 - ABD Genelkurmay Başkanı Joseph Dunford'tan YPG açıklaması11:38 - Avrupa Adalet Divanı'ndan ''Brexit'' kararı11:30 - Türkiye'nin üçüncü çeyrek büyüme rakamları açıklandı22:34 - Suudi Arabistan Kahtani ve Asiri'ni Türkiye'ye iade etmeyecek22:27 - MHP 12'si il 152 belediye başkan adayını açıkladı17:26 - Çin Dışişleri Bakanlığı'ndan Kanada'ya Huawei ile ilgili nota17:03 - ABD Başkanı Trump'tan "Sarı Yelekliler" açıklaması17:00 - Adalet Bakanı Abdulhamit Gül'den başörtüsü açıklaması15:49 - "Alman istihbaratı Diyanet İşleri Türk İslam Birliği’ni artık izlemeyecek"15:42 - Mevlana Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. İbrahim Emiroğlu görevden alındı00:03 - MHP/Durmaz: Ankara, İstanbul ve İzmir’de aday göstermeyeceğiz19:30 - Merkel’in yeni halefi Kramp- Karrenbauer oldu19:18 - OPEC, petrol üretim kesintisinde anlaştı17:09 - CHP'de 17 ilin belediye başkan adayı belli oldu12:48 - Irak'ta 250 DAEŞ eşi kadının idam cezası müebbet hapse çevrildi12:39 - Cumhurbaşkanı Erdoğan 14 ilin Belediye Başkan adayını daha açıkladı14:38 - Bakan Albayrak: Para ve maliye politikasında sıkı duruşa devam edilecek14:35 - BM Cemal Kaşıkçı cinayeti için uluslararası soruşturma istedi14:20 - Memet Ali Alabora’ya Gezi Parkı olayları nedeniyle yakalama kararı21:00 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan aday açıklaması: İstanbul için biraz sabırlı olacağız16:47 - Motorinde 22 kuruş indirim beklenirken 8 kuruş indirim yapıldı!15:24 - Amerikalı rahip Chau'nun ilkel kabile tarafından öldürülmesi haklı mıydı?14:06 - İYİ Parti'nin yerel seçimde 5 ilde başkan adayı belli oldu13:25 - Fransa'da "Sarı Yelekliler" Macron'a geri adım attırdı13:15 - Bahçeli'den AK Parti'yle yerel seçim ittifakı açıklaması00:08 - Kremlin'den Putin ile Prens Selman'ın ''çak'' selamlaşmasına açıklama23:59 - Nijerya Devlet Başkanı Buhari: Gerçek benim, ölmedim, klonlanmadım20:45 - MHP'den istifa eden Mersin Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kocamaz İYİ Parti'ye geçiyor15:22 - Enflasyon kasım ayında gerçekten düştü mü?10:21 - Kasım ayı enflasyon rakamları belli oldu22:21 - İşgalci Siyonist Netanyahu'ya rüşvet suçlaması22:15 - TBMM Başkanı Yıldırım ile CHP Lideri Kılıçdaroğlu ile bir araya geldi13:32 - Alman İslam Konferansı'nda domuz eti ikramı tartışmaya neden oldu!13:27 - Hapisteki Katalan liderler Sanchez ve Turull açlık grevine başladı00:20 - MHP yerel seçim için 50 adayını daha açıkladı00:08 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kaşıkçı cinayetindeki yerel işbirlikçileri kim?22:52 - Rekabet Kurumu'ndan 12 MDF üreticisi firmaya yüksek zam soruşturması22:09 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin görüştü21:59 - MHP Lideri Bahçeli'den ittifak açıklaması: Uzlaşılan alanlar var21:53 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump G20 Liderler Zirvesi'nde görüştü20:35 - Arjantin'de düzenlenen G-20 Liderler Zirvesi başladı16:28 - ABD'li Rahip Brunson davasının savcısından itiraz12:46 - 2019 yılında vergi, harç ve cezalardaki artış oranı belli oldu19:52 - ABD Başkanı Trump, Rusya Devlet başkanı Putin ile görüşmesini iptal etti17:45 - 3 kadını öldürmekle yargılanan ABD'li şüpheli: 90 kişiyi öldürdüm!23:58 - ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'dan Suudi Prens Selman'a destek!14:19 - Kuzey Marmara Otoyolu viyadük inşaatında beton blok işçilerin üzerine düştü: 3 ölü!13:43 - İngiltere, Türkiye'nin Akın İpek'in iade talebini reddetti21:30 - Çin Büyükelçisi'nin yüz ifadesini değiştiren Doğu Türkistan sorusu13:08 - Çin'de genetiği değiştirilmiş iki bebek iddiasına soruşturma12:51 - Erdoğan Ankara ve İzmir dahil 20 ilin belediye başkan adayını açıkladı19:17 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan Saadet Partisi'ne ziyaret19:13 - Benzin ve motorine indirim (Benzin ve motorinin litre fiyatı ne kadar?)16:54 - İstanbul Sancaktepe'de askeri helikopter düştü: 4 asker hayatını kaybetti!16:03 - ''Her 10 kişiden 9'unda diş eti hastalığı var'' uyarısı!01:32 - AK Parti 40 ilin belediye başkan adayını açıkladı13:11 - İran devrim muhafızları Suudi Arabistan'a ait balıkçı teknesine el koydu13:03 - MHP Lideri Bahçeli: İstanbul, Ankara ve İzmir'de aday göstermeyeceğiz12:58 - AK Parti, 40 ilin belediye başkan adayını bugün açıklayacak16:50 - AKOM İstanbulluları uyardı! Sıcaklık sıfır derecenin altına düşecek15:33 - Güney Sudanlı 16 yaşındaki kız Facebook'tan açık artırmayla satıldı!13:14 - İsviçre'de ''inekler boynuzlu mu olsun, boynuzsuz mu?'' referandumu!15:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Stokların yapıldığı depoları basıcağız15:10 - Putin: Suudi Veliaht Prens Selman ile G-20 zirvesinde görüşebilir15:01 - Kurtulmuş: İstanbul ve Ankara belediye başkan adaylarımız belli oldu21:15 - Trump: Prens Selman Kaşıkçı cinayeti ile ilgili bilgi sahibi olabilir21:10 - Erdoğan: Yolunu şaşıranı ya ıslah ya tasfiye edeceğiz09:00 - Birleşik Arap Emirlikleri ile Suudi Arabistan Fırat'ın doğusunda iddiası!08:46 - Soğanın fiyatı bir haftada ikiye katlandı (Ankara'da 200 bin ton stok)20:38 - Emine Şahin'in annesinin işine son verdiler!19:24 - Erdoğan TürkAkım töreninde konuştu : İlişkilerimizi diğer ülkelerin dayatmalarına göre belirlemedik19:10 - MHP'nin 30 belediye başkanı adayı daha belli oldu19:01 - İstanbul Havalimanı’nda otopark ücretleri ne kadar?10:56 - CHP Edirne Milletvekili Erdin Bircan hayatını kaybetti (Erdin Bircan kimdir?)14:44 - İzmir'de 10 Kasım törenine katılmayan imama soruşturma!10:17 - Meteoroloji'den 5 il için kar ve yağmur uyarısı (16 Kasım 2018 hava durumu nasıl olacak?)10:15 - Eylül ayı sanayi üretimi rakamları belli oldu10:10 - İstanbul'da Osman Kavala operasyonu09:55 - Patates ve soğanda fiyat artışı sürecek09:51 - Hava Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu: 100 asker ile 88 sivil hakkında gözaltı kararı16:48 - Suudi savcıdan Cemal Kaşıkçı cinayeti ile ilgili açıklama13:15 - Hz. İsa'nın 1500 yıllık resmi bulundu10:28 - Ağustos ayı işsizlik rakamları belli oldu16:05 - Muhafazakar yazarların derin endişesi: ''Aman provakasyona gelmeyelim!''
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler