Güncelleme: 17:31 TSİ 20 Şubat 2019 Çarşamba
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Paris yanıyor!

Yasin Aktay
Güncelleme: 16:26 TSİ 05 Aralık 2018 Çarşamba

Fansa’nın önce banliyölerinde ortaya çıkan sonra da bütün Fransa’ya yayılan ve giderek bir isyana dönüşen protestolar üç haftasını doldurdu. Bu üç hafta içinde dünyaya yansıyan en önemli şey her ne kadar bu isyanın adeta örtbas edilmeye, görünmez kılınmaya çalışılması ise de, nihayetinde Paris’in bir yangın yeri olduğu fotoğrafı artık gizlenemiyor.

Türkiye’de beş buçuk yıl öne yaşanan Gezi hadisesinden daha kapsamlı ve daha süreklilik arz eden bir boyutta olmasına rağmen dünya medyasında Fransa’daki olaylar Gezi olayları kadar yer kaplamıyor. Bu da başlı başına yeterine ilginç.

İlginçlik Gezi’nin günlerce, hatta olaylar bittikten sonra bile uzun süre dünya gündeminin neredeyse ilk maddeleri arasında yer almasında mı yoksa Fransa’daki isyanın dünya medyasında daha az yer alıyor olması mıdır? Hangisi normal bu iki durumun?

Bu vesileyle tekrar hatırlıyoruz ki, Fransa aslında her zaman gösteriler, protestolar, isyanlar ve devrimler ülkesi olmuştur. Bu geçmişe bakarak olup bitenleri bir tarihsel geleneğin parçası olarak görmek mümkün.

Ama bu son olay geçmiştekilere nazaran oldukça farklılık arz eden boyutlara sahip. Ortada bir hareket var ama bu hareketin henüz hiçbir mesajı, hiçbir lideri ve hiçbir yönü yok. İsyanın kendisi bir amaca dönüşmüş durumda.

Başta akaryakıt zammını protesto etmek üzere başlayan harekete her kesimden insan katılıyor. Aşırı sağdan aşırı sola herkesi buluşturan ve anketlere göre halkın yüzde 72’nin desteğini almış bulunan “sarı yelekliler” hareketi tam bir halk isyanına dönüşmüş durumda (aynı ankette yüzde 85 şiddet olaylarına karşı olduğunu söylemiş). Ama lideri olmayan, nihai hedefi “Macron’u istifaya davet” olmaktan öte bir politik vizyonu görünmeyen bir hareket.

Ortaya koydukları ortak bir slogan, ortak bir hedef yok. Giydikleri ve ayırt edici sembolleri haline gelmiş olan “sarı yelek” de herkesin motorlu taşıtında yasal olarak bulundurmak zorunda olduğu, dolayısıyla aslında Fransa halkının neredeyse tamamını eşitçe birleştirme özelliğini kendiliğinden taşıyor.

Eşitçi, çünkü motorlu taşıtın ucuz veya pahalı olması gerekmiyor, hangi etnik veya mesleki gruba ait olduğu da önemli değil. Herkes o yeleğe sahip. İsyan hareketine intisap bu kadar kolay, çıkmak da yeleği çıkarmak kadar basit. Hiçbir sınıfsal veya ideolojik özelliği olmuyor böylece isyanın.

Macron protestoları G20 Zirvesi için bulunduğu Arjantin’den çok sert eleştirdi ama karşısında muhatap olarak ayırt edeceği dar bir grup yok. Neredeyse bütün bir Fransız halkını karşısına almasını gerektiren bir kitle var. Üstelik dertlerini ve taleplerini anlamak ve kitleleri yatıştırmak üzere muhatap arayışına girdiğinde karşısına kimse çıkmıyor, çıkamıyor. Çünkü harekete öncülük eden kimse yok. Üstelik hareket Fransa’yı da aşarak şimdi Belçika, Hollanda ve Almanya’nın kapısını çalıyor. Uğradığı yerde sergilenen vandalizmle, şiddetle ortalığı yangın yerine çeviriyor. Bu ne şiddet, bu ne celal?

Neresinden bakarsanız tuhaf bir durum. Son yıllarda sosyologlar “yeni toplumsal hareketler” diye bir başlık açarak, toplumda taleplerini barışçıl veya barışçıl olmayan yollarla dile getirmeye çalışan hareketlerde eskisine nazaran hiç görünmeyen özellikleri ayırt etmeye çalıştılar.

Eski toplumsal hareketler, dünyayı belli bir ütopya doğrultusunda, topyekun, devrimci bir çağrıyla değiştirmeye çalışan hareketlerdi. Sosyalist veya milliyetçi, bağımsızlıkçı hareketler zamanını fazlasıyla geride bıraktık. Kadın hareketi, çevre hareketi, daha iyi bir şehir için inisiyatifler, bu tür hareketlerden sayıldı.

Arap Baharı süreci bambaşka bir süreci karşımıza çıkardı. İnsanlar hiçbir büyük harfli ideolojik hedef gözetmeden sadece onur, ekmek ve özgürlük için hareket ettiler. Bir süre yaşanan bahar belki asıl bahar hareketi için bir umut oluşturdu, ama karşı devrim sürecinin şimdi Arap toplumlarına yaşattığı zemheri bir zulüm.

Paris’te ise sanırım yeni toplumsal hareketlerin de ötesine geçiyoruz. Sosyoloji adına bildiğimiz bütün ezberleri gözden geçirmemizi gerektiren bir durum sözkonusu. İlk bakışta ve birçok tahlilde zorunlu bütün ihtiyaçları karşılanmış kitlelerin böylesi bir isyana kalkışması için bir sebep görünmüyor.

Hadi muhalefet, gösteri, protesto tamam da bu kadar şiddeti, vandalizmi bir isyan boyutuna taşımayı gerektirecek ne var?

Yoksa hala isyan etmek için kaybolacak zincirlerinden başka bir şeyin kalmaması gerektiğini mi düşünüyoruz?

O seviyeye gelmiş istibdat toplumlarında beklenen isyanların bir türlü gelmemesi, buna karşılık her ihtiyaçları giderilmiş toplumların isyana daha yatkın olabilmeleri, Marksistlerin de ilk büyük hayal kırıklığı konusu değil miydi?

Sözkonusu insan ve toplum olduğunda ve onları tek taraflı olarak büyük planlarımızın ve ütopyalarımızın “eğitimli” ve uysal tebaları olarak kurmaya devam ettikçe o hayalleri kırmaya devam ederler.

Fransa 2018 isyanının dalgaları bakalım nereleri vuracak, nasıl bir mevsimin rüzgârlarını nereye taşıyacak, kimin hayallerini yıkıp kimlerde ne tür umutlar depreştirecek?

(YENİ ŞAFAK)

adv
SON DAKİKA
15:08 - MHP Lideri Bahçeli'den Burhanettin Kocamaz yorumu15:02 - İYİ Parti'nin Mersin'de Burhanettin Kocamaz'ı aday gösterememesi sonrasında yeni formül14:53 - TÜSİAD'ın yeni başkanı Simone Kaslowski oldu (Simone Kaslowski kimdir?)14:49 - TCDD Genel Müdürü İsa Apaydın görevden alındı13:25 - Gazeteci Rasim Ozan Kütahyalı'ya 2 yıl hapis cezası00:55 - Mersin'de İYİ Parti’ye geçen Burhanettin Kocamaz aday olamadı (Liste YSK’ya geç verildi)00:23 - Cumhur İttifakı'ında son durum: 44 il AK Parti, 7 ilde MHP00:05 - Rusya ''sınırsız menzilli'' nükleer kruz füzesini test etti00:00 - Millet İttifakı'nda son durum: 29 il CHP'ye, 21 il İYİ Parti'ye00:53 - Binali Yıldırım istifa edip Meclis'e veda etti20:04 - Erdoğan: Ne pahasına olursa olsun sınırımızdaki terör koridorunu yıkacağız19:59 - Muğla Milas'ta maden sahasında heyelan sonucunda göçük: 2 ölü!02:15 - Kalın’dan FETÖ elebaşı Fetullah Gülen'in iadesi' iddiası ile ilgili açıklama19:44 - ABD Başkanı Trump: Suriye ile ilgili 24 saat içerisinde bir açıklama yapacağım19:35 - 'Poşet formalı Afganlı küçük Messi'nin annesi: Hayatımız mahvoldu, Taliban oğlumun peşinde10:28 - 2018 Kasım ayı işsizlik rakamları belli oldu19:46 - Soçi'deki Üçlü Suriye Zirvesi sonrası 3 liderden ilk açıklama19:40 - İstanbul Kartal'da yıkılan 8 katlı binayla ilgili 2 kişi tutuklandı17:18 - Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'dan ilaç zammı ile ilgili açıklama02:10 - İran'da Devrim Muhafızlarına yönelik intihar saldırısı: 27 kişi hayatını kaybetti!18:44 - İran/Hamaney: ABD ile hiçbir sorun çözülmez19:59 - İşte gripten korunmada etkili olan turpun 10 faydası14:59 - Erdoğan: Soğan, patlıcan, domates, biber üzerinden ters köşe yapmaya çalıştılar14:52 - Rusya altyapıyı test etmek için geçici olarak internetin fişini çekecek00:13 - İstanbul Çekmeköy'de askeri helikopter düştü: 4 asker hayatını kaybetti!15:48 - İlker Başbuğ: Kozmik Oda'yı açmasaydık suikastların arkasında TSK var denecekti15:41 - Erdoğa: Tanzim satış noktalarında temizlik ürünleri de satılacak23:00 - Erdoğan: Halde terör estirenlerin işini bitireceğiz22:49 - Kemal Kılıçdaroğlu CHP'nin 31 Mart yerel seçim bildirgesini açıkladı22:42 - İstanbul Kartal'da riskli binanın yıkımına başlandı18:22 - Erdoğan açıkladı: Kitap,dergi ve gazetede KDV kalkıyor16:16 - İstanbul'da Sebze meyve tanzim satış noktaları belli oldu02:27 - Yazar Şule Yüksel Şenler yoğun bakımda17:12 - Erdoğan: Tank Palet Fabrikası satılması söz konusu değil17:09 - İstanbul'da Karagümrük çetesine operasyon: 11 gözaltı01:08 - İstanbul Kartal'da 8 katlı bina çöktü: 21 ölü00:02 - Türkiye İhvan üyesi Muhammed Abdulhafız Hüseyin'i neden Sisi'ye verdi?20:05 - Bakan Albayrak: Artan gıda fiyatlarına karşı haftaya adım atacağız19:57 - Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras Ayasofya ve Ruhban Okulu'nu ziyaret19:04 - İngiltere'den dikkat çeken patates raporu15:50 - 500 ilaç piyasada bulunmuyor!13:39 - 4 Şubat 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?12:45 - 2019 Ocak ayı enflasyon rakamları belli oldu01:19 - Kolombiya'da barış anlaşmasına uymayı reddeden FARC lideri Rodrigo Cadete öldürüldü23:24 - Erdoğan: Suriye'deki koalisyon güçlerine güvenemeyiz23:20 - Trump: Venezuela'ya asker göndermek bir seçenek18:29 - ABD'den sonra Rusya da nükleer silah anlaşmasını askıya aldı18:25 - Adana'da 4,3 büyüklüğünde deprem21:20 - Erdoğan'dan kentsel dönüşüm açıklaması: Müteahhide evinizi vermeye mecbur değilsiniz21:06 - Kitap satışlarında KDV sıfırlandı21:34 - ABD Başkanı Trump'tan Taliban, Kuzey Kore, İran ve DEAŞ'e ile ilgili açıklama19:42 - Trump'tan muhalif lider Guaido'ya destek telefonu!13:53 - Erdoğan: Fazıl Say'ın konserine gittik, linç kampanyası başlattılar22:14 - AK Parti İstanbul Büyüksehir Belediye Başkan adayı Yıldırım'dan TBMM Başkanlığı görevinden istifa kararı16:29 - Zabıta memuruna tokat atan eski daire başkanı, hakim karşısında kendini savundu16:01 - HDP 31 Mart yerel seçimlerinde üç büyükşehirde aday çıkarmayacak15:55 - İstanbul Tuzla'da tersanede yangın: 2 ölü, 11 yaralı!13:17 - CHP'nin İstanbul belediye başkan adayları belli oldu13:05 - CHP'nin İzmir belediye başkan adayları belli oldu02:17 - CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu istifa etti!02:12 - CHP'nin İzmir Büyükşehir Belediye Başkan adayı belli oldu15:17 - 31 Mart yerel seçimde partilerin oy pusulasındaki yeri belli oldu15:11 - Filipinler'de katolik kilisesine bombalı saldırı: 27 ölü01:23 - Erdoğan'dan marketlerdeki yüksek fiyatlara tepki: Bunun adı ticaret değil ihanet13:49 - 26 Ocak 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?13:41 - Antalya Havalimanı'nda hortum: 12 yaralı23:51 - Venezuela/Maduro: Darbeyi bozguna uğratacağız15:02 - ''Adana Mutabakatı'' ve Esad'la barışmak!14:42 - ABD'nin gözaltına aldığı İranlı gazeteci Haşimi: Sorguda başörtüm zorla çıkarıldı10:26 - 25 Ocak 2019 Tarihte bugün Dünyada ve Türkiye'de neler oldu?10:15 - Büyük Marmara depremi için korkutan uyarı!09:57 - Venezuela ile ABD arasındaki diplomatik kriz gittikçe büyüyor!23:57 - Bir yıldır cezaevinde bulunan Alparslan Kuytul tahliye edildi19:49 - Akdeniz'de 5,1'lik deprem meydana geldi09:46 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Maduro'ya destek: ''Dik dur, yanındayız''00:02 - Venezuela Devlet Başkanı Maduro: Emperyalist ABD ile tüm ilişkileri kestik00:00 - Trump, Venezuela'nın muhalif lideri Guaido'yu "geçici devlet başkanı" ilan etti20:08 - Cumhurbaşkanı Erdoğan Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Putin'le görüştü19:58 - 23 Ocak 2019 Tarihte bugün dünyada ve Türkiye'de neler oldu?13:16 - Mustafa Sarıgül CHP'den istifa etti, 31 Mart yerel seçimlerde Şişli'den aday oluyor13:10 - Bakan Albayrak Dünya Ekonomik Forumu'nda konuştu: Türk ekonomisi yaza göre hızlı bir şekilde toparlanma söz konusu00:05 - Muğla'da 4,5 büyüklüğünde deprem meydana geldi19:28 - THY'den yolculara İstanbul Havalimanı uyarısı: 3 Mart'tan sonra en az 1 saat erken gelin17:59 - Rusya'da yolcu uçağını Afganistan'a kaçırma girişimi başarısızlıkla sonuçlandı05:44 - Prof. Karatay: Ekmekte kabarmayı sağlayan glamür maddesi beyinde morfin etkisi yapıyor!21:13 - Kerç Boğazı'nda Türk mürettabatının da bulunduğu iki gemi alev aldı: 14 mürettabat öldü!20:07 - MHP 31 Mart yerel seçim için 4 ilin adayını açıkladı17:35 - Afganistan'ın Maydan Vardak vilayetinde Taliban militanları askeri kampa saldırdı: 126 ölü16:31 - Suriye'de ABD/YPG konvoyuna saldırı: 5 ölü12:10 - İstanbul Havalimanı'na hangi tarihler arasında taşınacak?00:00 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile görüştü00:00 - Akdeniz'de 4,7 büyüklüğünde deprem03:09 - ABD Başkanı Trump'tan "Suriye'den çekilme" açıklaması03:05 - Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan eski DAEŞ'le Mücadele Temsilcisi McGurk'e yanıt18:02 - 31 Mart seçimlerinde oy kullanacak Suriyelilerin sayısı belli oldu17:49 - ABD'li senatör Graham: Kaşıkçı'nın ölüm emrini Prens Selman verdi17:31 - Kenevirin ilk merkezi belli oldu17:14 - ABD'li senatör Lindsey Graham'dan YPG/PKK açıklaması16:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan AK Parti'nin Samsun Belediye Başkan adaylarını açıkladı12:07 - 18 milyon öğrenci için karne günü
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler