Güncelleme: 12:27 TSİ 25 Haziran 2019 Salı
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Romanla Türkiye’nin röntgenini çekmek …

Ayşe Böhürler
Güncelleme: 17:07 TSİ 25 Mayıs 2019 Cumartesi

Kutuplaşma var mı yok mu? Daha doğrusu bizi kutuplaştıracak mevzularımız hangileri?

Bu tartışmalar ben kendimi bildim bileli vardı, hep oldu ve de hep var olacak. Bu nedenle herhangi bir dönemde herhangi bir iktidarı ‘’kutuplaştırma’’ ile itham edenleri tarih cahili sayıyorum. Bir de bunun üzerine dünya cehaletini ekleyerek cehaletini katlayanlar da var. Kutuplaşma sadece Türkiye’ye mahsusmuş ve dünyada eşi benzeri yokmuş gibi…

Geçen hafta Türk Kahvesi programına konuk ettiğim Mustafa Özel’i dinledikten sonra da bu cehaletin sebebinin ‘’roman’’ okumamak olduğuna kani oldum.

Mustafa Özel, kendi deyimiyle romanperver bir iktisatçı. Roman okumamayı insana bigane kalmak olarak görüyor. ‘’Bilimler dünyanın ve toplumun “dış gerçekliğini” kavramada yardımcı olur. Şeytan’ın doğrudan müdahil olduğu “iç gerçekliğin” esrarı ise şiir, hikâye ve romanlardadır…’’ bakışıyla her romanı bambaşka bir pencereden ele alıyor.

‘’Tarihçiler insafsız oluyor, kötü ile yanlışı karıştırıyor…’’

Özel, roman okumadan önce mutlaka bir ön hazırlık yapıyor. Romancının kurguladığı dünyayı anlamak için dönem tarihini ekonomisini, düşünürlerini okuyor. Romanı bu hazırlığın ardından analize tabi tutuyor.

Rousseau’nun ‘’roman Avrupa toplumlarının röntgen cihazıdır“ tezine karşı bizde roman yazarının azlığını ‘’tarihle münasebetimizin utangaç bir firari psikolojisinde’’ olmasına bağlıyor…

Mustafa Özel roman okumanın aynı zamanda Kur’an-ı anlamayı dahi kolaylaştırdığına inanıyor. ‘İyi okunduğunda her roman Tanrı özlemini hissettirir’ diyor. Bu fikri sadece savunmakla kalmıyor, tüm hayatını da bir kod çözücü (decoder) gibi bu romanları çözmeye adamış durumda.

Hülasa roman ilmi yapıyor.

Okuduklarını da bir çuval keçiboynuzunu, bir tutam bal özünde okuyucularıyla paylaşıyor. Şehir Üniversitesi’nde verdiği derslerde ekonomi, siyaset, terör, finans gibi pek çok önemli başlığı romanla birleştirerek anlatıyor. İktisat biliminin rakamlarını romanlardaki kurguyla birlikte açıklıyor.

‘’21. yy Amerikan siyaset bilimi dehşet (terör) kelimesine, iktisat bilimiyse dehşete düşmüş zamanın ifadesi olan iktisat kelimesine odaklandı. Amerikan sinema ve romanı en makul olanı yapı (sinema ve ) romanda ikisini birleştirdi ; finans romanın ikiz kardeşiydi.’’

Bugünü Kozmopolis romanından örneklendiriyor; Keynes’in kuramsallaştırdığı finansal kapitalizm çağını Mobydick romanından alıntılandığı şu cümleyle özetliyor. ‘’Hz İsa yoruldu artık şehre bin bir yüzüyle iblis geldi…’’

Romanlarda elbette kutuplaşma dediğimiz tabii ayrımın sebepleri de yer alıyor.

En çok örneklendirdiği romanlardan birisi olan Sinekli Bakkal romanına hayatın merkezini camiden alıp bakkala yani çarşıya taşımanın hikayesi olarak bakıyor. Bu roman üzerinden yaptığı analizlerle romanı adeta bugüne taşıyor. Rabia: Oğlumuz olursa Robert Kolej’e verelim. Peregrini: “Allah esirgesin! Oğlunu Sinekli Bakkal olmayan her şeyden esirge, Rabia. Damarlarında karışık kan olanların içlerindeki daimî didişme, çarpışma kendilerine yetişir! Ben oğlumun kafasında, kalbinde ahenk, sükûn isterim.”

Bugünün tartışmalarına ne kadar yakın…

O’na göre birey,toplum, ulus,millet bütün muğlak kavramlar roman üzerinden ete kemiğe bürünüyor. Onlara bakarak milli devletten medeni devlete yükselmenin daha önemli olduğunun altını çiziyor.

Programda en çok dikkatimi çeken konulardan birisi de ulus ve millet üzerine yaptığı vurgu oldu. ‘’1600 Avrupa prensliğin 30 ulus devlette birleşti. Bu onlara uygun bir modeldi. Uluslaşma Avrupalıyı bütünleştirdi, bizi ise dağıttı. ‘’Ulus inşası neden bizde batıda olduğu gibi olmadı, maya tutmadı’’ sorusunun cevabını ise yine en iyi romanlarda buluruz…’’Çünkü diyor ‘’Unutamayan ulus olamaz! Biz unutamadık….’’ Ve ilave ediyor. ‘’Türkiye ulusçu Cumhuriyet yoluna girdi. Oysa ihtiyacımız olan medeniyetçi cumhuriyet idi.’’

Türk Kahvesi’ndeki sohbet bu başlıkların sadece birkaçını içeriyordu. Roman sevmeseniz de Mustafa Özel’I izlemenizi öneririm. 21. Yüzyılın eşiğinde buhranlarımız, sorunlarımız, kutuplaşmamız sürerken;bitmeyen ama her seferinde yeni icat olmuş gibi görünen tartışmalarımızı olgunca yürütebilmek için bu analizler büyük önem taşıyor. Ayrıca roman okumanın bizi çocuksuluktan çıkartıp olgunlaştıracağına da inanarak bu satırları yazdım. Programdan sonra kendime okuma ödevi bile verdim. Sömürgeciliğin ruhunu anlatan Joseph Conrad’ın ‘’ Karanlığın Yüreği’’ ve finansçıların ruhunu anlatan Don Delillo’nun ‘’Kozmopolis’’i.

Bu arada yazarın ‘’Romanperver İktisatçı’’ kitabının yeni çıktığını da buradan duyurmuş olalım. Yazıyı Orhan Pamuk’un Cevdet Bey ve Oğulları kitabından yaptığı bir alıntıyla bitireyim… ‘’Şeytanın namını bir Alman mühendisi yüceltir. Herr Rudolph’a göre “aydınlanmak içine şeytan girmesi demektir.”

(YENİ ŞAFAK)

Haberin Etiketleri : Ayşe Böhürler
adv
SON DAKİKA
11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı10:40 - ABD Temsilciler Meclisi'nin S-400 kararına Türkiye'den tepki10:29 - ABD, Türk pilotların F-35 eğitimlerini durdurduğunu açıkladı14:00 - Yıldırım-İmamoğlu ortak yayın tarihi belli oldu23:21 - Binali Yıldırım açıkladı: Benim tercihim Uğur Dündar’ın yönetmesi (İmamoğlu ile ekranda tartışma programı)14:14 - ABD'den S-400'e karşı Türkiye'ye ilk hamle!23:51 - 9 günlük bayram tatilinin ilk üç gününde 54 trafik kazası oldu10:18 - Türkiye ekonomisi krizde mi?10:06 - Mayıs ayı enflasyon rakamları belli oldu09:40 - Endonezya'da 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:17 - Sakarya Hendek'te 4,6 büyüklüğünde deprem! İstanbul'da hissedildi11:52 - Kuzey Irak'a PKK'ya yönelik kara ve hava harekatı21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı17:01 - AK Parti'nin Maltepe tutanak itirazına YSK'dan ret01:25 - İstanbul Maltepe'deki tüm oyların yeniden sayım işlemi sona erdi19:05 - AK Parti'den İstanbul sonuçları için olağanüstü itiraz18:57 - AK Parti'den İstanbul için mazbata itirazı18:54 - CHP'li Öztrak: Bu suistimale dur diyecek olan YSK'dır11:49 - İstanbul Maltepe'deki oy sayımında son durum18:55 - Binali Yıldırım: Oylarımız sandıkta iç edildi10:10 - 2019 Ocak ayı işsizlik rakamları belli oldu22:49 - AK Parti'den İstanbul için itiraz hazırlığı20:35 - AK Parti Sözcüsü Çelik'ten MKYK sonrası yerel seçim sonuçları ile ilgili açıklama20:32 - YSK, HDP'li Ahmet Türk'e mazbatayı verecek20:28 - CHP'den YSK'ya çağrı: Baskılara boyun eğmeyin21:39 - Wikileaks kurucusu Julian Assange İngiltere'de tutuklandı19:33 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Sudan'daki askeri darbe ile ilgili açıklama19:29 - YSK, Büyükçekmece ile ilgili görüşmeyi erteledi09:40 - Sudan'da askeri darbe: Devlet Başkanı Ömer el Beşir tutuklandı15:38 - Erdoğan: FETÖ ihanet çetesi mensuplarını kurumlarımızdan hala temizleyemedik12:30 - Bakan Albayrak Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları'nı açıkladı12:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki seçim sonucu açıklaması: İsterse 1 oyla olsun, son kararı YSK verecek15:39 - AK Parti: İstanbul için YSK'ya henüz başvurmadık13:01 - AK Parti'den İstanbul için YSK'nın reddi ile ilgili açıklama19:20 - İran'dan ABD'ye misilleme: CENTCOM'u terör örgütü olarak ilan etti19:16 - ABD İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine aldı!12:36 - Zindaşti davasının firari sanığı İlhan Ünğan Bağdat Caddesi'nde öldürüldü12:30 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan İYİ Parti lideri Akşener'e ziyaret11:22 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki itiraz süreciyle ilgili açıklama23:11 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: İtiraz sürecin patronu YSK'dır22:16 - CHP'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili açıklama22:09 - Kırklareli'nde yeniden sayım sonuçlandı22:06 - THY İstanbul Havalimanı ile ilgili uyardı: En az 2 saat önceden gelin01:09 - AK Parti'li Yavuz: İstanbul'da oy farkı 18 binin altına indi23:21 - İşgal, darbe ve hırsızlığı seçim sandığıyla birlikte anmak
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler