Güncelleme: 12:38 TSİ 25 Haziran 2019 Salı
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Sudan’ı izlerken

Taha Kılınç
Güncelleme: 22:49 TSİ 22 Mayıs 2019 Çarşamba

Mısır’da Hüsnü Mübarek devrildiğinde, Ortadoğu’da (ve bütün dünyada) ölçüsüz bir iyimserlik havası esmişti. Artık diktatör yoktu, Mısır çok daha iyi bir noktaya doğru ilerleyecekti. Özgür seçimler yapılacak, ülkeye demokrasi gelecekti. Üstelik ordu da halkın taleplerine boyun eğiyordu, tamamen sivil idareye geçilecekti. Mübarek’ten sonra yönetimi devralan Yüksek Askeri Konsey’in, Mısır’ı uzun süre kontrol etmek gibi bir amacı yoktu. Tahrir Meydanı’nda toplanan devrimciler, istediklerine kavuşmuşlardı. Devrim, netice ulaşmıştı. İlâ âhirî…

O günlerin sıcaklığı ve telaşı içerisinde, çok az kişi, yaşananın aslında ordunun ustaca yönlendirdiği bir süreç olduğunu görebilmişti. Mısır siyaset sahnesinin perde arkasındaki gerçek aktörü olan ordu, insanların 30 yıllık Hüsnü Mübarek iktidarına yönelik öfkesini meydanlarda dile getirmesine fırsat vermiş, ardından Mübarek’i tereyağından kıl çeker gibi iktidardan indirerek muhtemel halefi olan oğlu Cemal’den de böylece kurtulmuş, halkın ancak yarısının katıldığı seçimlerle Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın (İhvân) iktidara gelişine fırsat vermiş, İhvân’ın yönetimde olduğu kısa süre boyunca elindeki bütün imkânları Cumhurbaşkanı Muhammed Mursî’ye karşı kullanmış, nihayet “İhvân bu işi beceremiyor” fikrini kitlelere benimsetmeyi başarmış, sonunda da “kurtarıcı” olarak yeniden ortaya çıkarak, bütün ağırlığıyla Mısır’ın üzerine çökmüştü. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) darbeye destekleri aşikârdı. Ancak onlar olmasaydı da, Mısır ordusu bu süreci sonuna kadar götürebilecek kudrete sahipti. Mısır içindeki siyasî, ekonomik, dinî ve sosyal dengeler, ordunun on yıllardır verdiği yoğun emek sonucunda meydana gelmişti.

“Arap Baharı” adı verilen bölgesel türbülans sürecinin etkisi altına aldığı diğer bölgelerde de, dış müdahalelerle birlikte, aslında ülkelerin kendi iç dengeleri sonucu belirlemişti. Hiçbir ülkede, aktivistlerin ve idealistlerin peşinde koştuğu o “demokratik süreç” için şartlar henüz hazır olmadığından, dışarıdan ‘kaktırma’ usulüyle düzenlenen kampanyalar, mevcut durumun sadece daha da kötüleşmesine yol açmıştı. Böylece meşru ve makul taleplerle başlayan halk ayaklanmaları, kısa süre içinde istihbarat oyunlarının karanlık koridorlarında yitip gitmişti.

Belki bu noktada, “Arap Baharı”ndan alınacak derslerden birincisi şuydu: “Değişim” veya “devrim” denilen efsunlu netice, sokak gösterileri veya sloganlarla değil, on yıllara yayılmış, istikrarlı ve ısrarlı çalışmaların sonunda elde ediliyordu. “Arap Baharı”na sahne olan ülkelerdeki hareketlenmenin lider kadrosunun veya somut programlarının bulunmayışı, süreçleri dış müdahale ve manipülasyona açık hale getiriyordu. Halk yığınları -haklı olarak- baskılardan ve problemlerden şikâyet ediyordu, ancak bu düğümlerin nasıl çözüleceği noktasında gerçek anlamda bir kaos yaşanıyordu. Meydanlarda sesini yükselten ve hatta can veren insanlar, bu nedenle neticeye etki edemiyor, sadece “istatistiksel bir unsur” olarak kayda geçiriliyordu. Sonuç ise, çoğu kez, tüm bu karmaşayı dikkatle takip eden muktedir mihrakların elinde şekilleniyordu.

“Devrim”leri dışarıdan alkışlarken, ülkelerin iç dinamiklerini ve dengelerini hesaba katmamanın ne büyük yanlış anlamalara ve hamlelere sebebiyet verebileceği de, İslâm dünyasının tamamının alması gereken bir diğer dersti. Mısır’da, Libya’da, Suriye’de, Yemen’de… “Arap Baharı”nın etki ettiği bütün ülkelerde bu durumun çok çeşitli örnekleri binlerce kez yaşanmıştı çünkü.

***

Sudan’da Devlet Başkanı Ömer Beşir’in -30 yıllık bir iktidarın ardından- 11 Nisan 2019’da devrilişini ve sonrasında yaşanan gelişmeleri izlerken, can sıkıcı bir “Mısır dejavusu” hissetmemek imkânsız. Yine lidersiz ve programsız bir halk ayaklanması, yine “halkın şikâyetlerine duyarlı” bir ordu, yine sivil yönetime geçiş sözleri, yine oyalama ve oyalanmalar… Ve yine Suudi Arabistan ve BAE faktörü.

Sudan’ın yakın tarihine baktığımızda, aslında ülkenin fotoğrafını da görüyoruz: Ordunun içinde yer almadığı hiçbir denklem, Sudan’da kalıcı olmamış. Tıpkı Mısır gibi, Sudan’da da ordu ülkenin perde arkasındaki sahibi ve başrol oyuncusu. O halde Sudan şartlarında “saf ve sivil bir demokrasi” hayalini kurmak ve buna yatırım yapmak, vakit ve ümit israfından başka bir şey olmayacaktır. Meydanlarda aylardır haykıran Sudanlı gençler bu durumun ne kadar farkında bilinmez, ama Sudan’a dair siyaset geliştirirken, kâğıdın üzerine ve listenin başına ilk önce ordunun adını yazmak şart. Tıpkı -Mısır dışında- Cezayir ve Pakistan’da da olduğu gibi…

***

5 Mart 2016’da vefat eden Sudanlı düşünür ve siyasetçi Hasan Turâbî, İslâm dünyasının son yüzyılda yetiştirdiği önemli isimlerden biriydi. Ancak ülkesinin içinde bulunduğu kaygan zemin ve oynak şartlar nedeniyle, Turâbî, “vaziyete uyum sağlama adına” o kadar çok değişim ve dönüşüm geçirmişti ki, “pragmatist”, “oportünist”, “eyyamcı” gibi vasıflarla tanımlanmaktan kurtulamadı. Oysa, yapmaya çalıştığı şey, rahmetli Âkif Emre’nin tabiriyle “yaşadığı toplumun sosyolojik şartlarına karşılık gelecek bir siyasi çizgiyi yakalama” çabasıydı.

Sudan şu anda Hasan Turâbî ve benzerlerinin çabalarından mahrum, meçhul bir geleceğe doğru yelken açmış durumda. Belki Sudan’la birlikte bütün İslâm dünyasının cevabını araması gereken esas soru şu: Temel meselelerimize, her türlü angajmandan uzak bir biçimde kafa yoran düşünürlerimiz ve ilim adamlarımız hâlâ var mı? Mevcutlar, sınavlarını ciddiyetle verebiliyorlar mı?

(YENİ ŞAFAK)

Haberin Etiketleri : Taha Kılınç
adv
SON DAKİKA
11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı10:40 - ABD Temsilciler Meclisi'nin S-400 kararına Türkiye'den tepki10:29 - ABD, Türk pilotların F-35 eğitimlerini durdurduğunu açıkladı14:00 - Yıldırım-İmamoğlu ortak yayın tarihi belli oldu23:21 - Binali Yıldırım açıkladı: Benim tercihim Uğur Dündar’ın yönetmesi (İmamoğlu ile ekranda tartışma programı)14:14 - ABD'den S-400'e karşı Türkiye'ye ilk hamle!23:51 - 9 günlük bayram tatilinin ilk üç gününde 54 trafik kazası oldu10:18 - Türkiye ekonomisi krizde mi?10:06 - Mayıs ayı enflasyon rakamları belli oldu09:40 - Endonezya'da 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:17 - Sakarya Hendek'te 4,6 büyüklüğünde deprem! İstanbul'da hissedildi11:52 - Kuzey Irak'a PKK'ya yönelik kara ve hava harekatı21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi12:32 - YSK, AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimine itirazı bugün görüşecek10:44 - Kimlik, ehliyet ve pasaport randevu süreleri bir güne düşürüldü02:00 - RAMAZAN VE ORUÇ İLE İLGİLİ SORU VE CEVAPLAR14:37 - Nisan ayı enflasyon rakamları belli oldu14:03 - Venezuela'da darbe girişimi ile ilgili son durum!22:23 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Venezuela'daki darbe girişimi ile ilgili açıklama22:04 - Venezuela'da askeri darbe girişimi! Maduro'dan ilk açıklama00:56 - Sanatçı Dilber Ay kalp krizinden hayatını kaybetti12:06 - Ankara'da ekmek fiyatına zam09:16 - Çiftçi Patates ve soğan ekmiyor, fiyat 5 liranın altına düşmez!20:14 - YSK'dan AK Parti'nin İstanbul için itirazı ile ilgili 3 ara karar16:55 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na saldırı ile ilgili açıklama16:51 - ABD'den İran'a yönelik yaptırım muafiyetlerine son verme kararı16:47 - YSK, AK Parti'nin İstanbul ile ilgili itirazını gündemine aldı12:52 - Yumruklu saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu: Planlanan bir saldırıydı10:13 - Kemal Kılıçdaroğlu'na yumruk atan Osman Sarıgün gözaltına alındı23:22 - MSB'den Kılıçdaroğlu'na yönelik saldırı ile ilgili açıklama19:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nda seçim değerlendirmesi toplantısı00:52 - Sudan'da göstericiler geçici sivil yönetim ilan edilecek21:22 - İstanbul'da gözaltına alınan 2 BAE'lı şüpheli casusluktan tutuklandı15:43 - Binali Yıldırım'dan İmamoğlu'nun veri genelgesiyle ilgili açıklama15:33 - BAE casusu Kaşıkçı cinayeti şüphesiyle İstanbul'da tutuklandı15:26 - Libya’daki çatışmalarda 213 kişi hayatını kaybetti!22:47 - Binali Yıldırım'dan Ekrem İmamoğlu açıklaması19:23 - Ekrem İmamoğlu başkanlık görevini Mevlüt Uysal'dan devraldı17:20 - CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu mazbatasını aldı17:03 - İstanbul'da 31 Mart yerel seçim sonuçları açıklandı17:01 - AK Parti'nin Maltepe tutanak itirazına YSK'dan ret01:25 - İstanbul Maltepe'deki tüm oyların yeniden sayım işlemi sona erdi19:05 - AK Parti'den İstanbul sonuçları için olağanüstü itiraz18:57 - AK Parti'den İstanbul için mazbata itirazı18:54 - CHP'li Öztrak: Bu suistimale dur diyecek olan YSK'dır11:49 - İstanbul Maltepe'deki oy sayımında son durum18:55 - Binali Yıldırım: Oylarımız sandıkta iç edildi10:10 - 2019 Ocak ayı işsizlik rakamları belli oldu22:49 - AK Parti'den İstanbul için itiraz hazırlığı20:35 - AK Parti Sözcüsü Çelik'ten MKYK sonrası yerel seçim sonuçları ile ilgili açıklama20:32 - YSK, HDP'li Ahmet Türk'e mazbatayı verecek20:28 - CHP'den YSK'ya çağrı: Baskılara boyun eğmeyin21:39 - Wikileaks kurucusu Julian Assange İngiltere'de tutuklandı19:33 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Sudan'daki askeri darbe ile ilgili açıklama19:29 - YSK, Büyükçekmece ile ilgili görüşmeyi erteledi09:40 - Sudan'da askeri darbe: Devlet Başkanı Ömer el Beşir tutuklandı15:38 - Erdoğan: FETÖ ihanet çetesi mensuplarını kurumlarımızdan hala temizleyemedik12:30 - Bakan Albayrak Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları'nı açıkladı12:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki seçim sonucu açıklaması: İsterse 1 oyla olsun, son kararı YSK verecek15:39 - AK Parti: İstanbul için YSK'ya henüz başvurmadık13:01 - AK Parti'den İstanbul için YSK'nın reddi ile ilgili açıklama19:20 - İran'dan ABD'ye misilleme: CENTCOM'u terör örgütü olarak ilan etti19:16 - ABD İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine aldı!12:36 - Zindaşti davasının firari sanığı İlhan Ünğan Bağdat Caddesi'nde öldürüldü12:30 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan İYİ Parti lideri Akşener'e ziyaret11:22 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İstanbul'daki itiraz süreciyle ilgili açıklama23:11 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: İtiraz sürecin patronu YSK'dır22:16 - CHP'den İstanbul'daki oy sayımı ile ilgili açıklama22:09 - Kırklareli'nde yeniden sayım sonuçlandı22:06 - THY İstanbul Havalimanı ile ilgili uyardı: En az 2 saat önceden gelin01:09 - AK Parti'li Yavuz: İstanbul'da oy farkı 18 binin altına indi23:21 - İşgal, darbe ve hırsızlığı seçim sandığıyla birlikte anmak
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler