Güncelleme: 01:26 TSİ 19 Mart 2019 Salı
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Suriye'de isyan!

Alain Gresh
Güncelleme: 16:12 TSİ 14 Haziran 2011 Salı

Arap isyanlarının dışında kalan son ülkelerden biri daha bu isyanlardan etkilenmeye başladı. Libya rejimine karşı hareket geçen devletlerin aldırışsızlığının sürdüğü, Bahreyn’de bu hareketleri bastırma eylemlerinin güçlendiği (ben bu arada bugüne dek hiçbir medyanın değinmediği bir şeye, Bahreyn halkıyla dayanışmaya çağrı yapıyorum), Yemen’de sonuç almak için uğraşıldığı, Ürdün’de gösterilerin arttığı ve sertleştiği bir dönemde, sıra Suriye’ye geldi. Ciddi çatışmalar yalnızca ülkenin güneyindeki Dera kentinde yaşanmıyor; ülkenin çeşitli yerlerine de yayılmış durumda ve onlarca ölü var.

Her şey Dera’da kent duvarlarına yönetim aleyhine slogan yazan birkaç çocuğun tutuklanmasıyla başladı. Çocuklarının serbest bırakılması için koşup gelen anneler polisle karşı karşıya kaldı, bazıları tutuklandı ve görgü tanıklarının ifadelerine göre saçları kesildi. Bu kıvılcım otları tutuşturdu, çünkü otlar iyice kurumuştu.

En iyi Suriye gözlemcilerinden biri olan Joshua Landis, Syria Comment adlı sitesinde şunları yazdı (“Derea: The Government Takes off its Gloves: 15 killed”, 23 Mart 2011): “Dera çok yoksul bir Sünni Müslüman kenti. Suriye için sorun olan her şey bu kentte toplanmış durumda: iflas etmek üzere olan bir ekonomi, aşırı bir nüfus artışı, kötü bir yönetim ve otoriter güvenlik güçleri.

Suriye örneği özel de olsa (her ülke örneğinin özel olması gibi) bu sorunlar, Arap dünyasının diğer yerlerinde yaşanan sorunlardan çok farklı değil. Ama burada mezhep sorunu, tüm sorunların en endişe verici boyutunu oluşturuyor: nüfusun yüzde 60’ı Sünni ve yüzde 10’u Hıristiyan olmasına karşın ülke Alevi bir azınlık tarafından yönetiliyor -rejim Sünni Şam burjuvazisiyle sıkı bir ittifak kurmuş olsa da. Bu arada bir bölümü Suriye uyruklu olmayan önemli bir Kürt azınlığını da unutmamak gerek.

Landis, Dera’daki gösterilerde şu noktaların altını çiziyor:

Muhalefet şimdiye kadar, olağanüstü halin kaldırılması, yeni bir siyasi partiler yasasının çıkarılması ve özgürlüklerin genişletilmesi gibi ılımlı taleplerle yetinirken, dün (22 Mart) ilk kez mezhepsel sloganların atıldığını işittik. Perşembe günü ise göstericiler ılımlı taleplerden tamamen vazgeçerek şu sloganları attı: “İran’a hayır! Hizbullah’a hayır! Allah’tan korkan bir Müslüman istiyoruz.” Bunlar, 1970’li ve 1980’li yıllarda, Başkan Esad’ı (Alevi) inançsız olmakla suçlayan Müslüman Kardeşler’in sloganlarına çok benziyor.

Dera Sünni bir kent olsa da, Lazkiye Alevi bir çevrenin ortasında bulunuyor. Ve burada doğrudan bir mezhep çatışması riski var. Buradaki çarpışmalar, şimdilik göstericilerle Esad yanlısı milisler arasında oluyor. Ama Sünnileri öldürmek üzere silahlı Alevli grupların dağlardan indiğine ilişkin söylentiler de dolaşıyor ortalıkta. Ordu ve Cumhuriyet muhafızları ortamı yatıştırmak için kente girdi. (Joshua Landis, “Syria Dividing: Moste Large Cities Calm. The Troubles in Latakia Lead to Army Being Deployed”, 26 Mart). Daha 27 Ocak’ta yeni çarpışmaların sinyali verilmişti (“Deaths as Syria protests spread”, El Cezire İngilizce).

Peki rejim tehdit altında mı?

Rejim, İsrail-Arap çatışmasındaki direnişçi konumundan yararlanmaya çalışıyor. Ama Kuds-ül Arabi (Londra) gazetesinin baş redaktörü Abdulvari Atwan 27 Mart’ta şunları yazdı: “Tüm Arap sermayesi kapılarını kapatırken Lübnan direnişiyle (Hizbullah) gerçekleştirilen dayanışma, Filistin örgütlerinin (özellikle Hamas) genel sekreterlerinin bir araya gelmesi, Suriye rejimine borçlu olduğumuz ve Suriye’nin bu konularda büyük bedeller ödediği saygı duyulacak davranışlardır. Ve biz bu davranışlarla Suriye halkının taleplerinin karşılanması arasında hiçbir çelişki görmüyoruz. Eğer bir çelişki varsa, biz, rejimin Filistin halkına verdiği desteği askıya almasını ve halkının, özgürlükleri genişletme ve ülkenin bölünmesine karşı mücadele etme taleplerini karşılamasını tercih ederiz (…). Çünkü baskı altındaki halklar, işgal altındaki toprakları özgürleştiremez ve diktatör orduları da başarılı bir savaş sürdüremez.

Hizbullah televizyon kanalı Suriye’deki olayların karşısında, burada yalnızca emperyalizmin parmağını gören güçlerin düştüğü şaşkınlığı yansıtıyor. Al-Manar televizyonu, Suriye’nin, yeni bir Libya senaryosu yaratmak üzere düzenlenmiş bir Amerikan komplosunun kurbanı olduğunu öne süren Başkan Hugo Chavez’in açıklamalarına yer verdi (“Chavez: US Plots to Topple Syria’s Assad, Seeks Libya Scenario there”, 27 Ocak). Serge Hamili de Le Monde Diplomatique‘nin Nisan sayısında bazı ilerici güçlerin Albay Muammer Kaddafi’ye verdiği desteği ele alacak.

Rejim aynı zamanda kendisini ülkenin birliğinin ve mezheplerin çeşitliliğinin güvencesi olarak sunmaya çalışıyor. Peki bir “Irak senaryosu” korkusu göstericileri durdurmaya yetecek mi? Hiçbir şey kesin değil. İktidar büyük kentlerin birçoğunda rejime destek gösterileri düzenledi. Bazı reformların sözünü verdi: toplumsal düzlemde maaşların yüzde 30 artışı, politik düzlemde olağanüstü halin kaldırılması, yeni bir siyasi partiler ve basın yasası. Başkan Esad, kendisinden önce Başkan Bin Ali ve Başkan Mübarek’in verdiği (ama çatışmaları arttırmaktan başka bir şeye yaramayan) ödünlere benzer bir biçimde, bu reformların çerçevesini açıklamak için yakında ulusa hitap edecek.

Amerikan Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, CBS televizyonuna yaptığı bir açıklamada Suriye’ye yapılacak her türden askeri müdahaleye karşı çıkmakla kalmadı, aynı zamanda Başkan Beşar Esad’ın, her iki Amerikan partisi için de “bir reformcu” olduğunu söyledi (alıntı Joshua Landis’ten, “Clinton Calls Bashar Al-Assad a ‘Reformer’, Syria Lifts Emergency Law”, 27 Mart).

Uluslararası Kriz Grubu proje direktörü olan ve Şam’da yıllardır Suriye gündemini izleyen Peter Harling, Le Monde gazetesinde ["La Syrie doit rechercher une troisième voie" (Suriye üçüncü bir yol aramak zorunda, ç.), 22 Mart] şunları yazdı:

Özellikle dış politikadaki başarılarıyla kendisine belli bir kişisel popülarite sağlamayı bilen Suriye Başkanı kuramsal olarak, statükoyla bir altüst oluş arasında üçüncü bir yola hizmet edebilecek bir vizyona uzunca bir süre yatırım yapabileceği politik bir sermayeye sahip bulunuyor. Ama bu sermaye hızla değer de kaybedebilir.”

“Gerilemekte olan bir kişiliğe duyulan inancın yeniden hortlaması, atadan kalma başkanlık sistemlerinin görünümleri ve geçici delegasyonlarla yapılan görüşmeler, koşullara uyum sağlayan bir lider formu oluşturmuyor: kendine güven ve uluslararası kabul, kuşkusuz yaşama geçirilecek kolektif bir projenin en iyi bileşenleridir, ama bunu bilmek gerekiyor.”

“Direniş iyi, ama Suriye’nin direnişçileri kimler? Şu dönemde, ister istemez başkanın sorumluluğunda olan, onun adına yapılan ve gitgide büyüyen bir bastırma hareketinin, bu türden bir projeye temelde nasıl hizmet edebileceğini üzülerek görüyoruz.” (…)

“Bölgedeki hiç kimse, gecikmiş onyıllar için ödenecek yüksek bir bedel olmadığını düşünemez. Bu bedel, bu türden bastırma eylemleri yerine, acilen oluşturulacak bir diyalog temelinde, iktidar yapılarının ve uygulamalarının, gerçek bir politik katılımcılığa, eşitlikçi bir ekonomik paylaşımcılığa ve toplumun tüm kesimlerinin arasındaki ilişkilerin normalleşmesine doğru derinlemesine bir dönüşümden başka bir şey değildir.

28 Mart 2011

adv
SON DAKİKA
19:02 - Hollanda'da Tramvayda silahlı saldırı: Ölü sayısı 3'e yükseldi (Şüpheli Türk kökenli)13:14 - Aralık 2018 işsizlik rakamları açıklandı12:19 - Yeni Zelanda'da iki camide cuma namazında silahlı saldırı: 49 ölü, 48 yaralı!00:08 - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik'ten Avrupa Parlamentosu'nda kabul edilen Türkiye raporuna sert tepki23:58 - Avrupa Parlamentosu Türkiye raporunu kabul etti!23:48 - Prof. Dr. Beril Dedeoğlu hayatını kaybetti!12:19 - CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu hakkında soruşturma12:15 - CHP'nin Ankara adayı Mansur Yavaş'tan ''sahte senet'' iddialarına yanıt08:34 - İstanbul'da hava 10 derece soğuyor, yağış geliyor!08:30 - 8 ilde FETÖ operasyonu: 58 polis hakkında gözaltı kararı08:15 - Gebze-Halkalı Banliyö Tren Hattı açıldı13:01 - 2018 büyüme rakamları belli oldu09:02 - ABD'den DEAŞ'lı militanlarına sahte pasaport21:32 - Erdoğan: S-400 sisteminin NATO ve ABD'nin güvenliğiyle ilgisi yok14:58 - Milli Savunma Bakanı Akar yeni askerlik sistemini açıkladı08:49 - Çocuk koruma derneğinin başkanı 8 yaşındaki oğlunu istismardan tutuklandı!08:23 - TOKİ'nin 50 bin sosyal konutuyla ilgili başvuru çarşamba günü başlıyor08:20 - Ankara'da 145 adrese uyuşturucu baskını10:11 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu22:01 - Afganistan'da sel ve su baskınında 20 kişi hayatını kaybetti22:03 - 2 Mart 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?13:05 - Peru'da 7.1 büyüklüğünde deprem meydana geldi!12:06 - 9 yaşındaki tüketici Elif'in meşrubat firmasına karşı zaferi (Meşrubat firmasına 241 bin lira ceza)14:21 - Asya'da korkutan gerilim! Pakistan iki Hint savaş uçağını düşürdü: 3 ölü!13:12 - Tek tek insanlar açısından doğru olan yaklaşımlar toplumun tamamını da benzer biçimde etkiler mi?21:03 - Erdoğan: Bugün bize ihanet edenler gittikleri yere de ihanet edecekler22:03 - İstanbul'da tüm okullar pazartesi günü tatil16:03 - TBMM'nin 29. başkanı AK Partili Mustafa Şentop oldu22:52 - Venezuela'da ordu ile yerli halk arasında çatışma: 2 ölü!08:27 - AK Parti'nin meclis başkanı adayı belli oldu08:19 - "Venezuela Devlet Başkanı Maduro'dan Türkiye'de banka hesabı açın çağrısı" iddiası08:15 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile telefonda görüştü11:50 - Yerinden 1 liraya alınan salatalık halde 9 liraya satıldı!01:35 - Çanakkale'de 5 büyüklüğünde deprem!15:08 - MHP Lideri Bahçeli'den Burhanettin Kocamaz yorumu15:02 - İYİ Parti'nin Mersin'de Burhanettin Kocamaz'ı aday gösterememesi sonrasında yeni formül14:53 - TÜSİAD'ın yeni başkanı Simone Kaslowski oldu (Simone Kaslowski kimdir?)14:49 - TCDD Genel Müdürü İsa Apaydın görevden alındı13:25 - Gazeteci Rasim Ozan Kütahyalı'ya 2 yıl hapis cezası00:55 - Mersin'de İYİ Parti’ye geçen Burhanettin Kocamaz aday olamadı (Liste YSK’ya geç verildi)00:23 - Cumhur İttifakı'ında son durum: 44 il AK Parti, 7 ilde MHP00:05 - Rusya ''sınırsız menzilli'' nükleer kruz füzesini test etti00:00 - Millet İttifakı'nda son durum: 29 il CHP'ye, 21 il İYİ Parti'ye00:53 - Binali Yıldırım istifa edip Meclis'e veda etti20:04 - Erdoğan: Ne pahasına olursa olsun sınırımızdaki terör koridorunu yıkacağız19:59 - Muğla Milas'ta maden sahasında heyelan sonucunda göçük: 2 ölü!02:15 - Kalın’dan FETÖ elebaşı Fetullah Gülen'in iadesi' iddiası ile ilgili açıklama19:44 - ABD Başkanı Trump: Suriye ile ilgili 24 saat içerisinde bir açıklama yapacağım19:35 - 'Poşet formalı Afganlı küçük Messi'nin annesi: Hayatımız mahvoldu, Taliban oğlumun peşinde10:28 - 2018 Kasım ayı işsizlik rakamları belli oldu19:46 - Soçi'deki Üçlü Suriye Zirvesi sonrası 3 liderden ilk açıklama19:40 - İstanbul Kartal'da yıkılan 8 katlı binayla ilgili 2 kişi tutuklandı17:18 - Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'dan ilaç zammı ile ilgili açıklama02:10 - İran'da Devrim Muhafızlarına yönelik intihar saldırısı: 27 kişi hayatını kaybetti!18:44 - İran/Hamaney: ABD ile hiçbir sorun çözülmez19:59 - İşte gripten korunmada etkili olan turpun 10 faydası14:59 - Erdoğan: Soğan, patlıcan, domates, biber üzerinden ters köşe yapmaya çalıştılar14:52 - Rusya altyapıyı test etmek için geçici olarak internetin fişini çekecek00:13 - İstanbul Çekmeköy'de askeri helikopter düştü: 4 asker hayatını kaybetti!15:48 - İlker Başbuğ: Kozmik Oda'yı açmasaydık suikastların arkasında TSK var denecekti15:41 - Erdoğa: Tanzim satış noktalarında temizlik ürünleri de satılacak23:00 - Erdoğan: Halde terör estirenlerin işini bitireceğiz22:49 - Kemal Kılıçdaroğlu CHP'nin 31 Mart yerel seçim bildirgesini açıkladı22:42 - İstanbul Kartal'da riskli binanın yıkımına başlandı18:22 - Erdoğan açıkladı: Kitap,dergi ve gazetede KDV kalkıyor16:16 - İstanbul'da Sebze meyve tanzim satış noktaları belli oldu02:27 - Yazar Şule Yüksel Şenler yoğun bakımda17:12 - Erdoğan: Tank Palet Fabrikası satılması söz konusu değil17:09 - İstanbul'da Karagümrük çetesine operasyon: 11 gözaltı01:08 - İstanbul Kartal'da 8 katlı bina çöktü: 21 ölü00:02 - Türkiye İhvan üyesi Muhammed Abdulhafız Hüseyin'i neden Sisi'ye verdi?20:05 - Bakan Albayrak: Artan gıda fiyatlarına karşı haftaya adım atacağız19:57 - Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras Ayasofya ve Ruhban Okulu'nu ziyaret19:04 - İngiltere'den dikkat çeken patates raporu15:50 - 500 ilaç piyasada bulunmuyor!13:39 - 4 Şubat 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?12:45 - 2019 Ocak ayı enflasyon rakamları belli oldu01:19 - Kolombiya'da barış anlaşmasına uymayı reddeden FARC lideri Rodrigo Cadete öldürüldü23:24 - Erdoğan: Suriye'deki koalisyon güçlerine güvenemeyiz23:20 - Trump: Venezuela'ya asker göndermek bir seçenek18:29 - ABD'den sonra Rusya da nükleer silah anlaşmasını askıya aldı18:25 - Adana'da 4,3 büyüklüğünde deprem21:20 - Erdoğan'dan kentsel dönüşüm açıklaması: Müteahhide evinizi vermeye mecbur değilsiniz21:06 - Kitap satışlarında KDV sıfırlandı21:34 - ABD Başkanı Trump'tan Taliban, Kuzey Kore, İran ve DEAŞ'e ile ilgili açıklama19:42 - Trump'tan muhalif lider Guaido'ya destek telefonu!13:53 - Erdoğan: Fazıl Say'ın konserine gittik, linç kampanyası başlattılar22:14 - AK Parti İstanbul Büyüksehir Belediye Başkan adayı Yıldırım'dan TBMM Başkanlığı görevinden istifa kararı16:29 - Zabıta memuruna tokat atan eski daire başkanı, hakim karşısında kendini savundu16:01 - HDP 31 Mart yerel seçimlerinde üç büyükşehirde aday çıkarmayacak15:55 - İstanbul Tuzla'da tersanede yangın: 2 ölü, 11 yaralı!13:17 - CHP'nin İstanbul belediye başkan adayları belli oldu13:05 - CHP'nin İzmir belediye başkan adayları belli oldu02:17 - CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu istifa etti!02:12 - CHP'nin İzmir Büyükşehir Belediye Başkan adayı belli oldu15:17 - 31 Mart yerel seçimde partilerin oy pusulasındaki yeri belli oldu15:11 - Filipinler'de katolik kilisesine bombalı saldırı: 27 ölü01:23 - Erdoğan'dan marketlerdeki yüksek fiyatlara tepki: Bunun adı ticaret değil ihanet13:49 - 26 Ocak 2019 Tarihte bugün Türkiye'de ve dünyada neler oldu?13:41 - Antalya Havalimanı'nda hortum: 12 yaralı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler