Güncelleme: 15:10 TSİ 18 Ocak 2019 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Yakınını kaybeden kişide yas süreci

Kıvanç TIĞLI
Güncelleme: 14:43 TSİ 07 Aralık 2014 Pazar

Değerli okuyucular, eminim ki bir sevdiğimizin veya yakınımızın ölmesi, doğal olarak bir yas süreci yaşamamızı gerektirir. Her birey yas sürecini farklı yaşar. Genel olarak yas sürecinde kişi, birkaç hafta içinde iş yaşamına dönebilir. Birkaç ay içinde sosyal rolleri ile denge kurmaya ve 6 ay-1 sene içinde de yeni ve sağlıklı ilişkilerle hayatına yeni bir yön verebilir. Ancak bu yas, komplike olduğunda yani çözülemediğinde, normal yas sürecinde 1-2 yıl süren tepkiler yıllarca devam edebilir. Bu durum yadsımada saplanma, hiç keder olmayışı, ölen kişiyle ilgili zıt duygular yaşama, ölen kişiyle yapılan sağlıksız özdeşimler gibi belirtilerle kendini gösterebilir. (Volkan ve Zintl, 2006)

 Bir yakınımızı kaybettiğimizde sırasıyla aşağıdaki süreçleri yaşarız;

-İnanamama ve inkar; Hiçbir şey olmamış gibi davranma, şok ve rededme süreci; kaybın ilk öğrenildiği ilk zamanlarda yaşanır ve kişi kayıp gerçeğini kısa bir süre reddeder.

-Geri dönüş beklentisi: Kayıp inkar edilerek geri gelmesi arzu edilir ve beklenir. Kızgınlık ve öfke bu sürecin önemli bir parçasıdır.

-Çaresizlik: Kaybı önleyemedikleri için suçluluk duygusu bu aşamanın en önemli bir parçasıdır. Hissedilen kaygı ile, iş hayatı ve sosyal ilişkilerde güçlükler yaşanır.

-Davranışları ve hayatı düzenleme: Yeni ilişkiler ve projeler için yatırım yapılır. Hayata devam edebilmek için kaybın gerçekliğini kabullenmek, acıyı yaşamak ve yas tutmak, kaybedilen kişinin içinde olmadığı bir dünyaya uyum sağlamak ve yaşamın diğer alanlarına yatırım yapmak önemlidir.

Danışanım Ali beyin kız kardeşi, onun iş yerinin önünde iki ay önce intihar etmişti. Ali beye acı veren, bu intihardan kendisini sorumlu tutmasıydı, bu konuda öne sürdüğü ifadeler oldukça ikna ediciydi. Kendisinin de ölmeyi hakettiğine inanıyordu ve bana başvurduğunda depresyondaydı ve intihar etmeyi düşünüyordu.

Kardeşi, üniversite öğrencisiydi ve depresyon tedavisi görüyordu. Birkaç ay önce ruh sağlığı hastanesinde yatarak tedavi görmüştü. Doktorları onun hastaneden çıkmasının henüz erken olduğunu söylemişlerdi, ancak Ali bey kardeşinin isteğine dayanamayarak onu hastaneden çıkarmıştı. Ali bey kardeşiyle bu süreçde fazla ilgilenememişti. Yüksek lisansını bitirmek için tezini bir an önce yetiştirmesi gerekiyordu, bunun için kütüphanede araştırma yapıyor ve eve geç geliyordu. Üstelik yoğun bir iş temposu vardı.

İlk birkaç terapi seansında neden kendini suçladığını anlattı; “Kardeşimin ölümünden kendimi sorumlu hissediyorum. Bu benim, onu yeterince destekleyemediğimi gösterir. Ciddi bir durumda olduğunu bilmeliydim; önleyemedim. Daha önce bir kez daha intihar girişiminde bulunmuştu. Beni aradığında detaylı sorular sorsaydım, onun hayatını kurtarabilirdim. Ölmeden önceki aylarda ona birçok kereler çok kızdım, çoğu kez benim için bir yük ve kaygı kaynağı oluyordu. Bir keresinde onunla kavga ettik ve ona “geber lanet olasıca” dedim. Bunun için suçluluk duyuyorum, belki de ölmesini istedim bilmiyorum” diyerek ağlamaya başladı.

Danışanım Ali bey ile “Bilişsel -davranışçı terapi” ve son üç seansta “EMDR terapisi” yaptık. Ali bey, yaşadığı bu suçluluk duygusundan kurtuldu ve yaşamına tekrar dönmeye başladı.

Değerli okuyucular yas sürecinin yaşanma biçimlerini şöyle sıralayabiliriz;

*Duygusal tepkiler: Şok, üzüntü, öfke, suçluluk, kaygı, korku, yalnızlık, yorgunluk, çaresizlik, isteksizlik, umutsuzluk

*Fiziksel tepkiler: Midede boşluk duygusu, kalpte ve boğazda sıkışma, gürültüye karşı duyarlılık, ağız kuruluğu

*Düşünsel tepkiler: İnanamama, düşüncede dağınıklık, karışıklık, çarpık-hatalı düşünceler, dikkat dağınıklığı, unutkanlık, rahatsız edici düşünce ve rüyalar.

*Davranışsal tepkiler: Uyku ve yeme bozukluğu, dikkatsiz veya takıntılı davranma, alkol sigara ya da başka bir madde kullanma, sosyal çevreden ve kaybedileni hatırlatan uyaranlardan kaçma veya bu uyarıcılardan ayrılamama.

Kimi kişiler, sevdiği bir yakınını kaybedince yas süreci oldukça uzun sürer ve normal hayatına dönemezler.

Yas sürecinin uzamasına sebep olan faktörler;

-Yas tutan kişi sosyal desteğe sahip değilse,

-Yas tutan kişinin ölen kişiyle, sonuca bağlanmamış eski bir tartışma ya da hiçbir zaman ifade edilmemiş sevgi ya da kızgınlık gibi yarım kalmış bir mesele varsa,

-Ölümün koşulları zor olmuşsa, ya da ölüme sebep olan kişi cezalandırılmamışsa,

-Kişi kayıpsa ve akıbeti ile ilgili kesin bir haber yoksa,

-Cenaze olmadıysa veya yas tutan kişi çeşitli sebeplerden dolayı cenazeye katılamadıysa bu tip nedenleri olan bireylerde yas süreci patolojik bir hal alabilir.

Değerli okuyucular, bir yakınını kaybeden kişilerde daha çok depresyona rastlıyoruz. Bu kişilerde uyku sorunları, yeme bozuklukları, içe kapanma, aşırı öfkelenme, saldırganlaşma, tikler ve psikosomatik rahatsızlıklar görülebilir. İmanlı olan insanlarda yakınını kaybetme daha az hasarla atlatılabiliyor. Kişi biliyor, ölen yakınıyla ahiret aleminde tekrar beraber olacak. Kendisi de bir gün ölecek. Ölüm bir hiçlik değil, ebedi hayata açılan bir kapı…

Esas mükafat görülecek, rahat edilecek yer ahiret hayatı… İşte bütün bu düşüncelere ve gerçek imana sahip kişiler ölüm karşısında daha güçlü olabiliyor ve daha az depresyona giriyor.
Ölen kişinin ardından tabii ki birey, yas dönemi yaşayacak ve belirli bir süre hayattan zevk alamayacaktır. Ama bu yas dönemi uzun sürüyorsa ve kişinin hayatını olumsuz yönde etkiliyorsa o zaman mutlaka bir uzmana danışmalıdır. Yasla başa çıkmada en etkili yöntemlerden biri de EMDR terapisidir.

Huzurlu, hayırlı günler geçirmeniz duasıyla Allah’a emanet olunuz.  

adv
SON DAKİKA
12:07 - 18 milyon öğrenci için karne günü10:41 - İstanbul'un Beşiktaş'ta sahte konsolosluk binası açıp, Karadağ vatandaşlığı sattılar12:18 - Prof. Dr. Canan Karatay: Çocuklar yumurta tereyağıyla cin gibi olurlar00:53 - 17 Ocak Perşembe gün hangi illerde okullar tatil23:29 - İngiltere'de Theresa May hükümeti güvenoyu almayı başardı17:46 - Suriye'de YPG'nin denetimindeki Münbiç'te patlama: 4 ABD askeri öldü01:52 - Yoğun kar yağışı nedeniyle yurdun bir çok noktasında ulaşımda zorluklar yaşanıyor00:37 - 16 Ocak Çarşamba günü hangi il ve ilçede okullar tatil?14:26 - Ekim 2018'de işsizlik rakamları belli oldu08:13 - 15 Ocak Salı günü hangi illerde okullar tatil?23:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile Süriye'yi görüştü14:34 - ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'dan Trump'ın ''Türkiye'yi tehdit'' mesajlarıyla ilgili açıklama14:28 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'ndan Trump'ın sözlerine sert tepki!10:27 - Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun'dan Trump'ın sözlerine yanıt10:21 - Cumhurbaşkanlı sözcüsü Kalın'dan Trump'a yanıt: Suriyeli Kürtleri PKK ile bir tutmak ölümcül bir hatadır00:05 - 14 Ocak Pazartesi hangi illerde okullar tatil?)00:00 - Paris'te eylemde çıkan olaylarda 167 sarı yelekli gözaltına alındı17:07 - AK Parti'nin Sakarya belediye başkan adayları belli oldu17:02 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu'dan Binali Yıldırım'a YSK yanıtı16:53 - Esad rejimi Münbiç çevresine askeri yığınak yapmaya başladı!16:50 - Emeklilerin maaş farkının ödeneceği tarih belli oldu18:11 - 12 Ocak 2019 Tarihte bugün neler oldu?17:15 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Kocaeli Belediye Başkan Adaylarını açıkladı17:10 - HÜDA PAR'dan 31 Mart 2019 yerel seçim kararı05:44 - Prof. Karatay: Ekmekte kabarmayı sağlayan glamür maddesi beyinde morfin etkisi yapıyor!01:48 - Trump, acil durum ilandan çark etti22:08 - Doğu Karadeniz'de PKK operasyonu22:00 - ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Bolton'dan Türkiye açıklaması16:50 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Trabzon Belediye Başkan adaylarını açıkladı00:54 - 11 Ocak Perşembe günü kar yağışı nedeniyle eğitime bir gün ara verilen iller00:35 - 10 Ocak Perşembe günü okullarda kar tatili olan il ve ilçeler23:19 - ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'dan Suriye'den çekilme ile ilgili açıklama22:56 - Heyet Tahrir-üş Şam İdlib'de kontrolü sağlamaya çok yaklaştı22:51 - Soğuk havayla doğalgaz tüketimi 8 Ocak'ta rekor kırdı01:25 - Kar yağışı nedeniyle Türkiye'de çok sayıda noktada ulaşımda zorluklar yaşanıyor (Yollarda son durum)00:13 - 9 Ocak Çarşamba günü hangi illerde kar nedeniyle okullar tatil?15:54 - Beştepe'de John Bolton ile görüşen İbrahim Kalın'dan ilk açıklama15:14 - Erdoğan: Bolton'ın muhatabı İbrahim Kalın'dır15:07 - Beştepe'de ABD heyetiyle kritik görüşme09:57 - Ordu için CHP ve İYİ Parti arasında İdris Naim Şahin bilmecesi00:05 - 8 Ocak Salı günü hangi illerde okullar tatil?20:09 - Trump: DAEŞ'le mücadele ederken Suriye'den uygun bir şekilde çekileceğiz20:02 - Binali Yıldırım: Uber için ortak yol bulunur14:57 - Beyin Haritalama Vakfından Prof. Nevzat Tarhan'a 2019 Golden Axon Liderlik Ödülü14:53 - Şanlıurfa Suruç'ta işçi ve öğrenci servisleri çarpıştı: 3 ölü, 13 yaralı!09:51 - Kar yağışı nedeniyle Türkiye'de çok sayıda noktada ulaşımda zorluklar yaşanıyor (Yollarda son durum)23:40 - İstanbul'da beklenen kar yağışı başladı23:21 - 7 Ocak 2019 Pazartesi günü hangi illerde okullar tatil olacak?23:15 - Endonezya'da 7 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:07 - Eski YPG'li Silo: ABD'den aldığımız silahları geri vereceğimize dair bir kağıt imzalamadık19:56 - Gripten korunmanın en basit yolu elleri yıkamaktır22:05 - ABD: Suriye'den çekilmek için belirli bir takvim yok17:11 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Pakistan'ın FETÖ adımı memnuniyet verici16:49 - CHP'de yerel seçim için 4 büyükşehir ve 4 il adayı belli oldu16:41 - MHP Lideri Bahçeli'den parti teşkilatına seçim genelgesi16:37 - Dışişleri'nden ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'ya tepki14:30 - Kaşıkçı cinayeti davasında 5 infaz timine idam talebi10:34 - Memur ve emekli maaşının 2019 zam oranı belli oldu10:24 - 2018 yılı enflasyon rakamları açıklandı00:32 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan teşkilata ''Cumhur İttifakı'' uyarısı00:20 - 4 ilde okullara kar tatili23:16 - Suriye rejiminden "400 YPG'li Münbiç’i terk etti" iddiası20:10 - AK Parti Samsun İl Başkanı Hakan Karaduman açığa alındı20:02 - MHP'de Samsun İl Başkanı Tekin görevden alındı, Milletvekili Erhan Usta disipline verildi13:13 - Çin 13 yıllık askeri haberleşme anteni projesini bitirdi12:58 - Danimarka'da köprü üzerinde tren kazası: En az 6 ölü12:49 - İstanbul'da su faturasına %15 indirim00:15 - ABD'den işgalci Siyonist İsrail'e Suriye konusunda güvence20:40 - Erdoğan, AK Parti'nin Ankara ilçe belediye başkanı adaylarını açıkladı16:00 - İstanbul Büyükada'da at ahırlarında yangın14:57 - ''Brokoli buharda birkaç dakikalık pişirme veya çiğ tüketilmesi gerekir''20:28 - 2. Ordu Komutanı Org. Temel neden görevden alındı?20:23 - ÖTV ve KDV indirimleri 3 ay daha devam edecek12:50 - 2019 yılı için yeni uygulamalar yarın başlıyor (Hayatımızda neler değişecek?)09:57 - Hava Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu: 60 muvazzaf asker hakkında gözaltı kararı09:52 - 2019 Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) artış oranı belli oldu23:12 - MHP 31 Mart yerel seçim için 402 belediye başkan adayını daha açıkladı23:05 - 12 ilde pazartesi okullara kar tatili (31 Aralık Hangi illerde okullar tatil edildi?)22:53 - Binali Yıldırım AK Parti İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adayı13:39 - İşte AKN'siz internet fiyatları (Adil Kullanım Kotası ne zaman kalkacak?)13:14 - ABD:Suriye'de savaş henüz bitmedi, silahları YPG'den geri isteyemeyiz12:44 - Konya'da bir evde çıkan yangında 4 çocuk öldü!15:15 - "Esad güçleri Münbiç'e girdi" iddiasına Pentagon'dan yalanlama15:08 - Milli Savunma Bakanlığı'ndan Münbiç açıklaması15:03 - Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov'dan Münbiç açıklaması14:57 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''Esad güçlerinin Münbiç'e girdi'' ile ilgili açıklama22:34 - 14 ilde okullara kar tatili (Hangi illerde kar nedeniyle okullar tatil edildi?)15:38 - CHP'li aday Ekrem İmamoğlu İstanbul için hedeflerini açıkladı15:34 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Muhtarlar Toplantısı'nda Kılıçdaroğlu'na yınıt23:37 - ABD Başkanı Trump'tan Irak'a sürpriz ziyaret22:53 - 13 ilde okullarda bir gün kar tatili19:25 - RTÜK'ten Fox TV ve Halk TV'ye para ve kapatma cezası17:51 - TBMM Başkanı Binali Yıldırım'dan istifa sorusuna yanıt: Konu benim dışımda17:46 - Erdoğan: BM'de adalet diye bir şey beklemeyin17:34 - Rusya: ABD'nin çekileceği bölgeler Suriye hükümetine bırakılması gerekir17:20 - Adalet Bakanı Gül'den İsrailli mevkidaşına yanıt17:10 - Esad'dan Suriye'nin kuzeyinde "uçuşa kapalı alan" hamlesi09:00 - Ankara ve 20 ilde kar nedeniyle okullar tatil edildi(Hangi illerde okullar tatil edildi?)18:56 - 2019 Asgari Geçim İndirimi kaç lira oldu? (Asgari Geçim İndirimi nasıl hesaplanır?)18:49 - 2019 işsizlik maaşı ne kadar oldu?
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler