Güncelleme: 11:26 TSİ 18 Kasım 2018 Pazar
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Yakınını kaybeden kişide yas süreci

Kıvanç TIĞLI
Güncelleme: 14:43 TSİ 07 Aralık 2014 Pazar

Değerli okuyucular, eminim ki bir sevdiğimizin veya yakınımızın ölmesi, doğal olarak bir yas süreci yaşamamızı gerektirir. Her birey yas sürecini farklı yaşar. Genel olarak yas sürecinde kişi, birkaç hafta içinde iş yaşamına dönebilir. Birkaç ay içinde sosyal rolleri ile denge kurmaya ve 6 ay-1 sene içinde de yeni ve sağlıklı ilişkilerle hayatına yeni bir yön verebilir. Ancak bu yas, komplike olduğunda yani çözülemediğinde, normal yas sürecinde 1-2 yıl süren tepkiler yıllarca devam edebilir. Bu durum yadsımada saplanma, hiç keder olmayışı, ölen kişiyle ilgili zıt duygular yaşama, ölen kişiyle yapılan sağlıksız özdeşimler gibi belirtilerle kendini gösterebilir. (Volkan ve Zintl, 2006)

 Bir yakınımızı kaybettiğimizde sırasıyla aşağıdaki süreçleri yaşarız;

-İnanamama ve inkar; Hiçbir şey olmamış gibi davranma, şok ve rededme süreci; kaybın ilk öğrenildiği ilk zamanlarda yaşanır ve kişi kayıp gerçeğini kısa bir süre reddeder.

-Geri dönüş beklentisi: Kayıp inkar edilerek geri gelmesi arzu edilir ve beklenir. Kızgınlık ve öfke bu sürecin önemli bir parçasıdır.

-Çaresizlik: Kaybı önleyemedikleri için suçluluk duygusu bu aşamanın en önemli bir parçasıdır. Hissedilen kaygı ile, iş hayatı ve sosyal ilişkilerde güçlükler yaşanır.

-Davranışları ve hayatı düzenleme: Yeni ilişkiler ve projeler için yatırım yapılır. Hayata devam edebilmek için kaybın gerçekliğini kabullenmek, acıyı yaşamak ve yas tutmak, kaybedilen kişinin içinde olmadığı bir dünyaya uyum sağlamak ve yaşamın diğer alanlarına yatırım yapmak önemlidir.

Danışanım Ali beyin kız kardeşi, onun iş yerinin önünde iki ay önce intihar etmişti. Ali beye acı veren, bu intihardan kendisini sorumlu tutmasıydı, bu konuda öne sürdüğü ifadeler oldukça ikna ediciydi. Kendisinin de ölmeyi hakettiğine inanıyordu ve bana başvurduğunda depresyondaydı ve intihar etmeyi düşünüyordu.

Kardeşi, üniversite öğrencisiydi ve depresyon tedavisi görüyordu. Birkaç ay önce ruh sağlığı hastanesinde yatarak tedavi görmüştü. Doktorları onun hastaneden çıkmasının henüz erken olduğunu söylemişlerdi, ancak Ali bey kardeşinin isteğine dayanamayarak onu hastaneden çıkarmıştı. Ali bey kardeşiyle bu süreçde fazla ilgilenememişti. Yüksek lisansını bitirmek için tezini bir an önce yetiştirmesi gerekiyordu, bunun için kütüphanede araştırma yapıyor ve eve geç geliyordu. Üstelik yoğun bir iş temposu vardı.

İlk birkaç terapi seansında neden kendini suçladığını anlattı; “Kardeşimin ölümünden kendimi sorumlu hissediyorum. Bu benim, onu yeterince destekleyemediğimi gösterir. Ciddi bir durumda olduğunu bilmeliydim; önleyemedim. Daha önce bir kez daha intihar girişiminde bulunmuştu. Beni aradığında detaylı sorular sorsaydım, onun hayatını kurtarabilirdim. Ölmeden önceki aylarda ona birçok kereler çok kızdım, çoğu kez benim için bir yük ve kaygı kaynağı oluyordu. Bir keresinde onunla kavga ettik ve ona “geber lanet olasıca” dedim. Bunun için suçluluk duyuyorum, belki de ölmesini istedim bilmiyorum” diyerek ağlamaya başladı.

Danışanım Ali bey ile “Bilişsel -davranışçı terapi” ve son üç seansta “EMDR terapisi” yaptık. Ali bey, yaşadığı bu suçluluk duygusundan kurtuldu ve yaşamına tekrar dönmeye başladı.

Değerli okuyucular yas sürecinin yaşanma biçimlerini şöyle sıralayabiliriz;

*Duygusal tepkiler: Şok, üzüntü, öfke, suçluluk, kaygı, korku, yalnızlık, yorgunluk, çaresizlik, isteksizlik, umutsuzluk

*Fiziksel tepkiler: Midede boşluk duygusu, kalpte ve boğazda sıkışma, gürültüye karşı duyarlılık, ağız kuruluğu

*Düşünsel tepkiler: İnanamama, düşüncede dağınıklık, karışıklık, çarpık-hatalı düşünceler, dikkat dağınıklığı, unutkanlık, rahatsız edici düşünce ve rüyalar.

*Davranışsal tepkiler: Uyku ve yeme bozukluğu, dikkatsiz veya takıntılı davranma, alkol sigara ya da başka bir madde kullanma, sosyal çevreden ve kaybedileni hatırlatan uyaranlardan kaçma veya bu uyarıcılardan ayrılamama.

Kimi kişiler, sevdiği bir yakınını kaybedince yas süreci oldukça uzun sürer ve normal hayatına dönemezler.

Yas sürecinin uzamasına sebep olan faktörler;

-Yas tutan kişi sosyal desteğe sahip değilse,

-Yas tutan kişinin ölen kişiyle, sonuca bağlanmamış eski bir tartışma ya da hiçbir zaman ifade edilmemiş sevgi ya da kızgınlık gibi yarım kalmış bir mesele varsa,

-Ölümün koşulları zor olmuşsa, ya da ölüme sebep olan kişi cezalandırılmamışsa,

-Kişi kayıpsa ve akıbeti ile ilgili kesin bir haber yoksa,

-Cenaze olmadıysa veya yas tutan kişi çeşitli sebeplerden dolayı cenazeye katılamadıysa bu tip nedenleri olan bireylerde yas süreci patolojik bir hal alabilir.

Değerli okuyucular, bir yakınını kaybeden kişilerde daha çok depresyona rastlıyoruz. Bu kişilerde uyku sorunları, yeme bozuklukları, içe kapanma, aşırı öfkelenme, saldırganlaşma, tikler ve psikosomatik rahatsızlıklar görülebilir. İmanlı olan insanlarda yakınını kaybetme daha az hasarla atlatılabiliyor. Kişi biliyor, ölen yakınıyla ahiret aleminde tekrar beraber olacak. Kendisi de bir gün ölecek. Ölüm bir hiçlik değil, ebedi hayata açılan bir kapı…

Esas mükafat görülecek, rahat edilecek yer ahiret hayatı… İşte bütün bu düşüncelere ve gerçek imana sahip kişiler ölüm karşısında daha güçlü olabiliyor ve daha az depresyona giriyor.
Ölen kişinin ardından tabii ki birey, yas dönemi yaşayacak ve belirli bir süre hayattan zevk alamayacaktır. Ama bu yas dönemi uzun sürüyorsa ve kişinin hayatını olumsuz yönde etkiliyorsa o zaman mutlaka bir uzmana danışmalıdır. Yasla başa çıkmada en etkili yöntemlerden biri de EMDR terapisidir.

Huzurlu, hayırlı günler geçirmeniz duasıyla Allah’a emanet olunuz.  

adv
SON DAKİKA
10:56 - CHP Edirne Milletvekili Erdin Bircan hayatını kaybetti (Erdin Bircan kimdir?)14:44 - İzmir'de 10 Kasım törenine katılmayan imama soruşturma!10:17 - Meteoroloji'den 5 il için kar ve yağmur uyarısı (16 Kasım 2018 hava durumu nasıl olacak?)10:15 - Eylül ayı sanayi üretimi rakamları belli oldu10:10 - İstanbul'da Osman Kavala operasyonu09:55 - Patates ve soğanda fiyat artışı sürecek09:51 - Hava Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu: 100 asker ile 88 sivil hakkında gözaltı kararı16:48 - Suudi savcıdan Cemal Kaşıkçı cinayeti ile ilgili açıklama13:15 - Hz. İsa'nın 1500 yıllık resmi bulundu10:28 - Ağustos ayı işsizlik rakamları belli oldu16:05 - Muhafazakar yazarların derin endişesi: ''Aman provakasyona gelmeyelim!''15:40 - ABD'den YPG açıklaması: İlişkimiz geçici, taktiksel10:56 - Diyabet hastalarına 5 önemli kış önerisi (14 Kasım Dünya Diyabet Günü)10:49 - İDO istanbul iç hatlar seferlerini 1 Aralıktan itibaren durduruyor19:05 - Filistinli gruplar, Gazze'de ateşkesin sağlandığını duyurdu11:30 - İşgalci Siyonist İsrail'in Gazze saldırısı sürüyor: 4 Filistinli şehit edildi17:27 - Justin Trudeau: Kaşıkçı ile ilgili Türkiye'nin verdiği ses kayıtlarını dinledik09:40 - Büyük tartışmalara yol açan sağlık ile ilgili teklif Genel Kurul'a geliyor09:17 - İşgalci Siyonist İsrail'den Gazze Şeridi'ne saldırı: 7 Filistinli00:19 - MHP lideri Devlet Bahçeli'den af açıklaması17:44 - Prof. Karatay: Ekmekte kabarmayı sağlayan glamür maddesi beyinde morfin etkisi yapıyor!16:31 - Şırnak'ta çatışmada 2 asker hayatını kaybetti, 5 asker yaralandı!16:21 - Edirne'de Atatürk'e hakaret ettiği iddia edilen 21 yaşındaki üniversite öğrencisi tutuklandı16:18 - Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan Kadir Mısıroğlu'na ziyaret ile ilgili açıklama13:50 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan CHP'ye Türkçe ezan tepkisi00:21 - Hakkari Şemdinli'deki patlamada 7 asker hayatını kaybetti, 25 asker yaralandı20:46 - Trump tartışmalı yeni göçmen yasasını onayladı!20:38 - 2019 YKS tarihleri belli oldu20:33 - Somali Mogadişu'da bombalı saldırılar: 17 ölü14:51 - ABD'de barda silahlı saldırı: 12 ölü18:46 - Trump'ın ara seçimlerde Temsilciler Meclisi'ni kaybetmesinin anlamı ne?09:57 - Yurtdışına çıkmak isteyenlere vize tuzağına dikkat!09:40 - ABD'de Temsilciler Meclisi ve Senato seçimi09:35 - Dışişleri Bakanlığı'ndan ABD'nin PKK'nın elebaşları hakkındaki ödüle ilişkin açıklama20:27 - ABD, PKK'lı Karayılan, Bayık ve Kalkan için ödül koydu13:28 - Erdoğan: ABD'nin İran yaptırımlarını doğru bulmuyorum13:05 - Abdullah Tivnikli kimdir?17:04 - ABD, İran'a yönelik yaptırımdan muaf tuttuğu 8 ülkeyi açıkladı15:21 - İşgalci Siyonist İsrail'den Trump'a İran'a yaptırım teşekkürü13:49 - Weber'in Avrupa Komisyonu Başkanlığı için seçim vaadi Türkiye'nin AB üyelik sürecini sonlandırmak12:31 - İran Cumhurbaşkanı Ruhani'den ABD yaptırımlarına ilk tepki10:23 - İmama siyaset yasağına yeni düzenleme13:09 - Bakan Pekcan: 366 firmanın 6 bin 399 ürününde haksız fiyat artışı tespit ettik14:24 - İran Dışişleri Bakanı Zarif Türkiye'ye geliyor11:23 - Saadet Partisi İstanbul Milletvekili Cihangir İslam hakkında soruşturma10:52 - Tek tip askerlik geliyor! (Askerlik düşecek mi?)10:50 - Avrupa Birliği pasaport kontrollerine yapay zeka destekli yalan makinesi geliyor15:53 - Washington Post'tan gazeteci Cemal Kaşıkçı ile ilgili "asit" iddiası15:44 - İstanbul Sultangazi'de ormanlık alanda kimyasal atık!13:09 - Araçlarda ÖTV indirimiyle fiyatları ne kadar olacak?12:17 - Lupus hastalığı nedir? Lupus hastalığı nasıl tedavi edilir?21:10 - Antalya Manavgat'ta eğitim uçağı düştü: 2 ölü13:39 - İstanbul Havalimanı resmen hizmete girdi (İstanbul Havalimanı'n özellikleri nelerdir?)10:25 - 7 ilde komiserlik sınavı hırsızlığı operasyonu: 29 kişiye gözaltı kararı12:28 - Endonezya'da 189 kişi taşıyan yolcu uçağı denize düştü!16:58 - Cemal Kaşıkçı kimdir?16:50 - Yaz tatili kısalacak mı? Bakan Selçuk açıkladı18:27 - Metiner'den Arınç'a: 15 Temmuz gecesi nerede saklandıklarını açıklasınlar18:19 - 39 ilin valisi değişti (İstanbul'a yeni vali geldi)18:02 - AK Partili Kocabıyık: Gülen son 1000 yılın en büyük Türk büyüğü!20:41 - Kaşıkçı cinayeti ilgili Savcılık Suudi Arabistan'dan 18 kişi hakkında iade talebinde bulundu20:58 - ''Alpaslan Kuytul, FETÖ ve PKK aleyhindeki konuşmaları ortadayken FETÖ’ye bilerek ve isteyerek yardım etmekle suşlamak''18:51 - Ankara Gölbaşı'da otomobil ile TIR çarpıştı: 3 ölü, 2 yaralı!15:55 - Melih Gökçek'ten Hayati Yazıcı'ya yanıt: Bir suçum varsa açıklamazsan namertsin08:25 - İstanbul Esenyurt'ta 3 fabrikada yangın!20:15 - Suudi Veliaht Prens Selman'ndan timsah gözyaşları: Kaşıkçı cinayeti çok acı verici ve haksız20:08 - Ruhani'den çok sert ''Cemal Kaşıkçı'' açıklaması08:43 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2019 yerel seçimler ana muhalefetin sonu olacak08:36 - TCDD'de meteoroloji uzmanı olsaydı Çorlu'da tren kazası yaşanmazdı iddiası07:59 - Afyon Cezaevi'nden firar eden zanlı İstanbul Kadıköy'de dehşet saçtı!20:04 - Cemal Kaşıkçı'nın dublörü konsolosluktan takma sakalla çıktı!19:13 - Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın'ndan af tartışmalarına ilişkin açıklama12:01 - CHP Lideri Kılıçdaroğlu: 750 milyar gerçekçi bir rakam değildir11:54 - Bir vatandaş bir yılda 155 Polis İmdat Çağrı Merkezi'ni 45 bin 210 kez aradı08:55 - Kaşıkçı cinayetinden sonra Mutreb'in 4 kez aradığı o isim07:38 - Meteoroloji'den Türkiye geneli sağanak yağışı uyarısı07:23 - Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump ile telefonla görüştü17:07 - Suudi Arabistan yetkiliden yeni Cemal Kaşıkçı iddiası!16:56 - Gazeteci Cemal Kaşıkçı soruşturmasında 25 kişi daha ifade verecek13:43 - Marmara Bölgesi'nde sıcaklık azalıyor01:39 - MHP Lideri Bahçeli'den ''Öğrenci Andı'' açıklaması01:22 - Trump: Kaşıkçı ile ilgili cevaplar beni tatmin etmedi01:06 - Erdoğan: Dalgalanmada işin aslı kur değildi12:31 - Suudi Arabistan: Cemal Kaşıkçı, konsoloslukta öldü00:09 - Kayseri'de otomobil takla attı: 4 ölü!19:09 - Hindistan'da tren kalabalığı çarptı: 50 ölü!19:04 - Mustafa Sarıgül, Şişli Belediye Başkanlığı için aday adaylığını açıkladı16:55 - İstanbul Suudi Konsolosluğu'nda çalışan 15 Türk savcıya ifade veriyor13:13 - Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'dan gazeteci ''Cemal Kaşıkçı'' açıklaması13:01 - Trump: Cemal Kaşıkçı öldürüldü, sonucu ağır olacak12:53 - ''Öğrenci Andı'' geri mi dönüyor?15:39 - İki dişi fareden yavru!15:36 - Ağrı Patnos'ta 4,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi14:35 - İBB Başkanı Mevlüt Uysal'dan adaylık açıklaması11:16 - Ünlü foto muhabiri Ara Güler hayatını kaybetti (Ara Güler kimdir?)11:06 - Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin 2019 yılı ilk bütçe tasarısı Meclis'e sunuldu.10:36 - Adalet Bakanı Gül'den kayıp Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı açıklaması20:50 - ABD Dışişleri Bakanı Pompeo'dan Türkiye'ye yaptırım kararı açıklaması20:53 - AK Parti Sözcüsü Çelik: Suudi Konsolos'un dokunulmazlığı var, seyahati engellenemezdi20:50 - CNN: Suudi Cemal Kaşıkçı öldürüldü, cesedi parçalara ayrıldı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler